ФАРҲАНГ
Чоршанбе 30 Ноябр 2022 08:47
9001
Синамои тоҷик дар даврони соҳибистиқлолии кишвар то андозае рушд намудаву ба чанд дастоварде ҳам ноил гардидааст. Дар ин миён коргардонҳои ҷавони мо бо филмҳои худ дар фестивалҳои байналмилалӣ иштирок намуда, филми миллиямонро ба ҷаҳониён муаррифӣ намуданд. Аммо дар ин миён мушкилот низ кам нес-танд. Мо дар зимн аз дастоварди ҷавонон то мушкилиҳои эшон дар самти синамои миллӣ бо Назар Назаров, сармуҳаррири Муассисаи давлатии “Тоҷикфилм” суҳбат намудем, ки онро пешкашатон мегардонем.

- МД “Тоҷикфилм” дар 31 соли соҳибистиқлолии кишвар барои рушди синамои тоҷик чӣ корҳоро ба анҷом расонид?

- МД “Тоҷикфилм” солҳои соҳибистиқлолӣ ягон вақт аз фаъолият боз намондааст. Ҳатто дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ҳам филм меофарид. Агар мо рушди филмҳои миллиро дар назар гирем, он бевосита аз Ҳукумати кишвар вобастагӣ дорад. Баъд аз солҳои 2000-ум Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Барномаҳои рушди кинои Тоҷикистон барои солҳои 2006-2011, 2011-2015, 2018, 2022-ро қабул кард. Дар доираи ҳамин барномаҳо заминаи моддию техникӣ барои офаридани филмҳои баландмазмун, ки ба синамоҷашнвораҳо роҳ ёфтанду ҷоиза гирифтанд, ҳамчунин тарбияи кадрҳои ҷавон ба миён омад. Барномаҳои мазкур синамои тоҷикро рушд бахшиданд ва филмҳои мо ҷойгири фестивалҳои байналмилалӣ гардиданд.

- Мушаххасан метавонед гӯед, ки барномаҳои дар самти синамои тоҷик қабулгардида, кадом самтҳои синамои тоҷикро беҳбуд бахшид ва чӣ заминаҳоро барои рушди кинои тоҷик фароҳам сохт?

- Студияҳои хусусӣ ва ё шакли дигари студияҳо пайдо гардидаанд. Техникаҳои ҳозиразамон харидорӣ гардид. Аниқтараш дастгоҳҳои наворбардорӣ, садобардорӣ, равшанидиҳанда ва дигар таҷҳизотҳое, ки барои “Тоҷикфилм” лозиманд, харидорӣ гардид. Дар баробари ин, барнома ба бозори маводҳои аудиовизуалӣ рақобатпазир гардидани филмҳои синамогарони тоҷик, инчунин таълиму тарбияи кадрҳои ҷавон, таъмиру таҷдиди толорҳои киноро дар бар мегирад, ки онҳо амалӣ гардида истодаанд.

- Ба наздикӣ коргардони ҷавон Умедшо Мирзоширинов дар Фестивали Қазон бо филми кӯтоҳи худ “Додараки фариштаҳо” ширкат варзида, ҷойи аввалро соҳиб гашт. Вижагии филми мазкур дар чӣ буд, ки он ҷойи аввалро сазовор гардид?

- Филм аслан иҷтимоиётро дар бар мегирад, ки фалсафаи нависандаро коргардон дар пардаи синамо намоиш медиҳад. Филми мазкур рӯзгори пурмашаққату фоҷиабори оилаеро дар сатҳи баланд ва фалсафаи хос инъикос намудааст. Ва ҳамин вижагӣ буд, ки филми мазкур ҷойи аввалро соҳиб гардид.

- Бештар филмҳои ҳунарӣ ва мустанади кадом коргардонҳои ҷавон дар фестивалҳои байналмилалӣ ҷойҳои намоёнро соҳиб мегарданд?

- Филми ҳунарии “Бачаи обӣ”-и коргардон Файзулло Файзов дар ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Осиё миёни 50 филм аз кишварҳои олам дар Лондон соҳиби ҷоизаи интихоби тамошобини ҷашнвора гардид, ҳамчунин солҳои пештар филми “Аз баландии парвоз”-и коргардон Акмал Восидӣ дар шаҳри Қазон соҳиби “Ҷоизаи махсуси ҳакамон” гардида буд. Дар маҷмуъ қариб, ки тамоми коргардонҳои ҷавони моро филмҳояшон баробар дар фестивалҳои ҷаҳонӣ иштирок мекунаду соҳиби ҷоиза мегарданд.

Дар ҳоли ҳозир тахминан 60 фоизи коргардонҳои моро ҷавонон ташкил медиҳанд. Ҳар як филме, ки таҳия мегардад, маҳз дар он саҳми ҷавонон назаррас мебошад. Назар ба даҳ соли қабл коргардонҳо зиёд гардидаанд ва саҳми ҷавонон дар рушди филми ватанӣ даҳчанд гардид.

- Дар 9 моҳи аввали соли 2022 филмофарон ва коргардонҳои ҷавони ватанӣ дар чанд фестивали байналмилалӣ иштирок намуда, бо филмашон ҷойҳои намоёнро ишғол намуданд ва иштироки онҳо нисбат ба солҳои гузашта дар ҳоли рушд аст ё коҳиш?

- Дар 9 моҳи соли ҷорӣ филмҳои коргардонҳои мо дар ду фестивали байналмилалӣ иштирок карда, соҳиби ҷоиза гардиданд. Иштироки филмҳои коргардонҳои мо дар ҳоли рушд аст. Агар дар соли 2021 ҳамагӣ 2 филми синамогарони мо соҳиби ҷоиза гардида бошад, имсол аллакай дар 9 моҳ ду филми тоҷик соҳиби ҷоиза гардид.

- Аз ҷониби МД “Тоҷикфилм” имрӯз грантҳое ҳастанд, ки бевосита ба филмофарони ҷавон равона карда шаванд?

- Грант нест, аммо дар доираи Барномаи рушди кино маблағ барои филмофарӣ ҷудо мешавад. Ин барнома натанҳо барои ҷавонон, балки барои тамоми коргардонҳо барои омода намудани филмҳояшон мусоидат мекунад, аммо “Тоҷикфилм” нақша дорад, ки мактаби киноматистони ҷавонашро эҳё кунад. Дар доираи кинематографистони ҷавон баъдан филмҳо офарида мешаванд ва ин дастгирии коргардонҳои ҷавон хоҳад шуд.

- Барои ба навор гирифтани як филми кӯтоҳмудат, ки барои фистивалҳои байналмилалӣ омода мешавад, чӣ қадар маблағ лозим меояд?

- Аслан, барои дар фестивалҳои ҷаҳонӣ ширкат намудани филми коргардоне маблағи аниқ вуҷуд надорад. Аммо барои омода кардани филми кӯтоҳмудати ҷолиб маблағи зиёд лозим нест, танҳо маҳорати баланди коргардонӣ лозим асту халос. Масалан, дар филми “Сарбор” тақрибан 7-10 ҳазор сомонӣ сарф шудааст, аммо дар баробари ин филмҳое ҳастанд, ки ҳазорҳо сомонӣ сарф мешавад, вале натанҳо тамошобини худро пайдо намекунанд, балки дар фестивалҳои ҷаҳонӣ сазовори баҳо намегарданд.

- Метавонед чанде аз коргардонҳои ҷавонро ном гиред, ки имрӯз онҳо синамои тоҷикро оламгир намуда истодаанд?

- Румӣ Шоазимов, Файзулло Файзов, Умедшо Мирзоширинов, Муҳиддин Музаффаров ва дигар ҷавононе имрӯз ҳастанд, ки бо филмҳои банаворгирифтаашон дар сатҳи ҷаҳонӣ синамои тоҷикро муаррифӣ ва ҷаҳонӣ мегардонанд.

- Бо вуҷуди коргардонҳои ҷавон доштанамон чаро то ба ҳол аз набудани коргардонҳо, аниқтараш камчин будани коргардонҳои ҷавон аксар мунаққидон гила мекунанд? Мушкил дар чист?

- Мо имрӯз сад дар сад коргардон ҳам аз миёни ҷавонон ва ҳам аз калонсолон дорем. Коргардон дорем, вале онҳоро ба қадри лозима намешиносем. Оби дари хона хира аст гуфтаанд. Мо коргардон дорем, аммо филмноманавис надорем.

- Мегӯед, ки коргардон дорем, аммо филноманавис надорем. “Тоҷикфилм” барои тайёр намудани филмноманависон то ба имрӯз чӣ тадбирҳо андешидааст?

- Мо ин мушкилро ҳар сол ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мекунем, Ҳукумат тариқи квота дар хориҷа ба мо ҷой медиҳад, аммо мутаассифона касе хоҳиши таҳсил дар ин самтро надорад. Ҷавонон имрӯз коргардон, наворбардор, равшанидиҳанда шудан мехоҳанд, аммо филмноманавис шудан намехоҳанд. Вақте хоҳишманд набошад, мо ба таври маҷбурӣ ҷавонро барои дар ин самт таҳсил кардан равон карда наметавонем. Агар мо сенариянавис дошта бошем, чаро то ба ҳол касе сенарияи филми “Исмоили Сомонӣ”-ро пешниҳод карда наметавонад?

- Чаро филмҳои тасвириямон камчинанд ё бошанд ҳам хеле кӯтоҳ аз 4 то 8 дақиқаанд? Мушкил чист, дар ин самт ҷавонони машғул каманд ё...

- Дар МД “Тоҷикфилм” шуъбаи филмҳои аниматсионӣ вуҷуд дорад ва ин шуъба ба таҳияи филмҳои тасвирӣ машғул аст. Ба ҷавононе, ки ба таҳияи филмҳои аниматсионӣ машғуланд, танҳо ҳавасмандӣ намерасад. Онҳо як филми аниматсионии бисёрсериягиро бо номи “Алифбо” омода кардаанд, ки онро Вазорати маориф қабул кард ва барои таълим дар боғчаҳо ба манфиат хонд, аммо барои дар телевизионҳо пахш шудани он телевизионҳо маблағ талаб мекунанд. Мегӯянд аввал маблағашро диҳед, баъд мо филми шуморо ба намоиш мегузорем. Ҳол он ки вазифаи онҳо филмро харидану ба намоиш гузоштан аст. Онҳо бояд ҳаққи филмҳои моро диҳанд, баъдан ба намоиш гузоранд, аммо баъзе филмҳои дигарро мехоҳанд ройгон ба намоиш гузоранд. Дар ин ҳолат чӣ гуна рушди филми миллӣ мешавад? Имрӯз филм агар фармоишӣ набошад, онро дар телевизион ба намоиш намегузоранд.

- Яъне маблағ пардохт накардан аз ҷониби телевизионҳо ҷавонони омодакунандаи филмҳои аниматсиониро руҳафтода намудааст?

- Гап сари маблағ ҳам нест, гап сари ҳамкорист. Ҳамкорӣ бо телевизионҳо нест. Бояд ҳамкорӣ миёни телевизионҳо ва “Тоҷикфилм” дар самти харидории филмҳои аниматсионӣ назаррас бошад. Вақте филмҳои аниматсиониро меофаранду онҳо дар бойгонии тоҷикфилм мемонанд, чӣ тавр дили онҳо ба офаридани филми навбатӣ гарм мешавад? О, мебахшанд ин филмҳо барои бойгонӣ нест, балки барои тамошост.

- Ба гуфти мунаққидони соҳа синамои тоҷик дар даврони шӯравӣ ба таври назаррас рушд карда буд. Имрӯз чӣ?

- Ин ҳақиқати инкорнашаванда аст. Дар замони шӯравӣ филмҳои хуб менавиштанд ва ба навор мегирифтанд. Имрӯз бошад, дар пояи онҳо чунин филмҳои баландмазмун мо надорем. Аниқтараш дар баробари он филмҳо мо филм наофаридаем. Дар баробари он филмҳо дар замони имрӯз филми таърихии Исмоили Сомонӣ мебошад, ки дар сатҳи онҳост. Агар ин филм ба навор гирифта шавад, мо ба филмҳои “Рустам ва Суҳроб”, “Восеъ”, “Қисмати шоир”, “Коваи оҳангар”-и даврони шӯравӣ баробар мешавем.

- Дар охир ба таври равшану возеҳ мегуфтед, ки чаро 31 сол аз истиқлолияти давлатӣ гузашт, аммо филми мо ҷаҳонӣ нагардид?

- Аввалин филмҳое, ки тоҷикон офариданд ҷаҳонӣ набуданд. Баъдан оҳиста-оҳиста филмҳои мо дар даврони шӯравӣ шуҳрати ҷаҳонӣ касб намуданд. Имрӯз низ дар даврони соҳибистиқлолӣ мо барои рақобат намудан дар баробари филмҳои ҷаҳонӣ кӯшиш ба харҷ дода истодаем. Иштирок ва сазовори ҷойҳои аввалу ҷоизаҳои байналмилалӣ гардидани филмҳои тоҷик низ аз ҷаҳонишавии филми миллии мо дарак медиҳад.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

У вас нет прав на участие в данном опросе.

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4

Ноябр 2022 c.