СИЁСАТ
Якшанбе 11 Апрел 2021 08:12
7357
Интихоботи навбатии президентӣ барои ҷомеаи Тоҷикистон бисёр марҳалаи ҳассос ва ҳалкунанда аст. Дар шароите, ки имрӯз ҷомеаи ҷаҳониро фарогир аст, ин интихобот барои натанҳо Тоҷикистон, балки минтақа метавонад таъсиргузор бошад. Хоҳу нохоҳ интихоб шудани кӣ ва чӣ барнома доштани ӯ барои минтақа наметавонад бетафовут бошад. Ва ин амр ногузир аст, ки бояд дар ин марҳила шаҳрвандони Тоҷикистон номзадҳои арзандаро ба мақоми президентӣ пешбарӣ ва интихоб кунанд. Ва дар ин марҳила аз ҷониби ташкилотҳои сиёсие, ки ҳуқуқи пешбарии номзадҳоро ба мақоми президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон доштанд, ҳамагӣ шаш номзад пешниҳод шуд. Дар баробари ин ду нафар тариқи худпешбарӣ хостанд, номзадии худро ба ин олитарин мансаби сиёсии кишвар гузоранд.

Барои аксар коршиносони дохили кишвар ва ҳатто берун аз он пешниҳод шудани шаш номзад аз ҷониби ҳизбҳои сиёсӣ гӯё як амри воқеӣ буд, ки бояд мешуд. Аммо ду номзади баъдӣ, ки тариқи худпешбарӣ мехостанд ба мақоми президенти кишвар бирасанд, барои коршиносон кашфиёти “нодир”-е буд. Эҳсос мешуд, ки аксаран бо як овоз мегуфтанд: “Эврика!”. Гӯиё бозёфте, ки тамоми ин солҳо меҷустанд.

Аҷобати кор дар он аст, ки яке омӯзгори мактаб ва дигарӣ ҳуқуқшинос. Онҳо намедонистанд, ки барои дар интихобот номзад шудан чӣ корҳоеро бояд ба сомон бирасонанд.

Масалан Иброҳимҷон Юсуфбеков, сокини шаҳри Панҷакент бо ирсоли ариза ба унвони Раиси Маҷлиси миллии, Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ ва раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Муҳаммадтоҳир Зокирзода талаб кард, ки номзадии ӯро дар интихоботи президентӣ ба қайд гиранд. Ин дар ҳолест, ки ин ду палатаи парлумон ҳуқуқи касеро дар интихобот номнавис карданро надоранд ва ин дар салоҳияти Кумитаи марказии интихобот ва раъйпурсӣ аст.

Ва дигарӣ Фаромӯз Иргашев, ҳуқуқшинос аз шаҳри Хоруғ муддаии курсии президентӣ шуд. Ӯ тариқи худпешбарӣ мехост дар интихобот иштирок кунад ва ба ин мақом бирасад.
Агар кори Иброҳимҷон Юсуфбековро, ки омӯзгор аст, як саҳв пиндорем, ки намедонист ба куҷо муроҷиат кунад, аммо Фаромӯз Иргашев, ки ҳуқуқшинос асту тамоми паҳлуҳои қонунро медонад, набояд саҳв мекард.

Ба ҳар ҳол пешниҳоди ин ду номзад миёни коршиносону ҳуқуқдонҳо баҳсҳои гармеро ба миён овард. Дар ин миён ҳатто Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи Перзиденти Ҷумҳурии Тоҷикистон зери суол кашида шуд. Коршиносон бо ҳар далеле мехостанд, ин қонуни конститутсиониро ба чолиш бикашанд ва дар минтақаву ҷаҳон онро ҳамчун қонуне муаррифӣ кунанд, ки ҳуқуқи шаҳрвандонро барои пешбарӣ шудан ба интихобот маҳдуд мекунад.

Ин дар ҳолест, ки баъзе ҳамсоя-кишварҳои мо ва мамолики собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ талаботҳо барои пешбарӣ шудан ба мансаби президентиро хеле сахттар ва ҷиддитар аз мо мегиранд. Масалан дар Ҷумҳурии Қазоқистон шахсе метавонад, ки аз ҷониби ташкилотҳо ва ҳизбҳои сиёсӣ ба мансаби президентии ин кишвар номзад шавад, ки 15 соли охир дар кишвар сукунат дорад, 15 сол ҳамчун хизматчии давлатӣ фаъолият намудааст ва синнаш аз чилсола поин нест. Ё бигирем Ҷумҳурии Белоруссияро. Дар ин мамлакат ҳатто азҳоби сиёсӣ наметавонанд, бевосита номзади худро ба мақоми президентӣ пешбарӣ кунанд, чӣ расад ба худпешбарӣ.

Ин танқидҳои коршиносон дар ҳолест, ки дар Тоҷикистон ҳар ҳизби сиёсӣ метавонад номзади худро бевосита ба мансаби президентӣ пешбарӣ кунад. Ҳамчунин Конститутсия ва қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи Перзидент кафолат медиҳанд, ки ҳар шаҳрванди аз 30 сола боло ва 10 соли охир дар кишвар сукунат дошта, бемамониат ва бе талаби собиқаи хизмати давлатӣ аз ҷониби ташкилотҳои сиёсӣ ба мансаби президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад пешбарӣ шавад.

Сайфулло Сафаров, собиқ муовини раиси Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар баҳс бо Иззат Амон, фаъоли ҷомеаи шаҳрвандии муҳоҷирони тоҷики Русия ва яке аз мухолифини феълии Ҳукумати кишвар, ки меҳвари баҳси эшон масъалаи худпешбарӣ дар интихоботи Президенти Тоҷикистон буд, гуфт, ки агар қонун ба ҳар нафар иҷоза диҳад, ки худро бевосита барои интихоб шудан ба мансаби президентӣ пешбарӣ кунад, дар ҷомеа метавонад чолишҳои зиёде ба вуҷуд ояд. Ба таъкиди Сайфулло Сафаров ин санҷидашудааст ва қабл аз ин таҷрибаҳое ҳам будааст, ки худпешбарӣ ба мансаби президентӣ натиҷаҳои ногувореро ба бор овардаанд. Ӯ зимни баҳс гуфт:

“Мақоми президентӣ олитарин мансаби кишвар аст ва барои пешниҳод шудан дар интихобот ва ҷойгузин шудани нафаре дар ин мақом мебояд филтрҳои муайяне бошанд. Дар акси ҳол бебанду бориҳои зиёде ба вуҷуд хоҳад омад”.

Ва воқеан Фаромуз Эргашов, яке аз нафароне, ки мехост тариқи худпешбарӣ номзадии худро ба мансаби Президенти Тоҷикистон ба қайд гирад, дар як мусоҳиба бо рӯзноманигорон ба суоли ин ки “Шумо панҷ сол узви Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон будед ба Маҷлиси вакилони халқи вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки ҳаққи пешбарии номзадро дорад, муроҷиат кардед?” чунин посух медиҳад, ки “На”.

Ба таъкиди Фаромуз Иргашов ӯ ба аъзои Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон бовар надорад ва эшон ҳам ба ӯ эътимод надоранд.
Иброҳимҷон Юсуфбеков бошад, пас аз муроҷиат ба ҳарду палатаи парлумон дигар аз худ дарак надод.

Инҷо як масъалаи дигарро ҳам метавонем ба баҳс кашем. Ин ҳам масъалаи боварии мардум ба номзадҳо.

Дар суҳбат бо баъзе аз шаҳрвандон дарёфтем, ки аксари эшон низ аз худпешбарӣ шудани номзадҳо чандон хушнуд нестанд. Эшон бо далели онки аксаран намзадҳои худпешбаришавандаро намешиносанд ва вақте эшон бо якборагӣ дар давраи интихобот зуҳур мекунанд, метавонанд ҳамдигарнофаҳмиҳоро ба бор оранд ва мардумро ба гумроҳӣ кашанд. Масалан Фаришта Убайдова бар ин назар аст, ки вақте ду шаҳрванди кишвар, номзадии худро барои мансаби президентӣ пешбарӣ кардаанд, ин масъала миёни ҷомеаи шаҳрвандӣ баҳсу мунозира ва ҳамдигарнофаҳмиҳоро ба бор овард:

- Пас аз расонӣ шудани худпешбарии Фаромуз Иргашов, ҳуқуқшиноси ҷавон ва омӯзгор Иброҳимҷон Юсуфбеков дар интихоботи президинтӣ аллакай миёни коршиносон ва корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ баҳсҳои пурбореро ба миён овардааст. Дар умум, фикр мекунам чунин амал, ки дар асоси қонунгузорӣ иҷозат дода нашудааст, метавонад ба рафти интихоботи президентӣ дар кишвар таъсири манфӣ гузорад.

Дар ҳамин ҳол метавон гуфт, ки ин банди қонун, ки ба ҳизбҳои сиёсӣ, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон, Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, Маҷлиси вакилони халқи вилоят ва шаҳру ноҳияҳо ҳуқуқи пешбарӣ кардани номзадҳоро медиҳад, комилан мантиқист. Ва ин метавонад дар давраи интихобот бенизомиҳоеро, ки дар ин ҳолатҳо эҳтимоли сар заданро доранд, пешгирӣ кунад. Ва коршиносонро ҳам мебояд дар ин масъала бетафовут набошанд ва моҳияти асосии қонунро ба ҷомеа фаҳмонанд. Чун мусаллам аст, ки на ҳама аҳолӣ аз моддаву бандҳои қонунҳои амалкунанда огаҳанд. Бешубҳа ин ноогоҳӣ метавонад дар давраҳои ҳассоси интихобот ноҷуриҳоро ба миён орад.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

У вас нет прав на участие в данном опросе.

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2

Апрел 2021 c.