ҶОМЕА
Сешанбе 23 Май 2017 01:42
475
Маҳруми кардани тифлон аз шири сина гуноҳ аст.

Мувофиқи фармудаи тиб тифл бояд то дусолагӣ шири модарашро макад. Вале ин дастур дар замони мо камтар ба назар мерасад, ки боиси носолиму касалманд гаштани кӯдакон шудааст. Модарони зиёдеро вохӯрдан мумкин аст, ки бо шири сунъӣ тифли худро бузург мекунанд, вале аз оянда ва саломатии фарзандашон андеша намекунанд.

Яке аз ин модарон истиқоматкунандаи шаҳри Душанбе Мунисаи 19-сола мебошад, ки танҳо ба хотири “вайрон” нашудани шакли зоҳириаш (фигура) фарзандашро бо шири сунъӣ сер мекунад. Ин модари ҷавонро вазъи иқтисодии оилавиаш чандон хуб нест, аммо андешаҳои беасосаш боис шудаанд, то ӯ тифлакро аз шири пистон маҳрум созад. “Баъди таваллуди духтарам ҳамагӣ се ҳафта шири пистонаш додам, – қисса мекунад Муниса. - Аз семоҳагӣ аллакай шири сунъии «Nan» мехӯрад. Вақте духтарчаам ба семоҳагӣ қадам гузошт, ба ӯ шири сунъии «Малютка-1» ва то панҷмоҳагӣ «Малютка-2»-ро медодам. Аз ҳаштмоҳагӣ то яксолаву семоҳагӣ шири сунъии «Beby»-ро истифода мекардам”.
Номбурда ақида дорад, ки агар ба фарзандаш шири пистон диҳад, “фигура”-аш безеб мешавад. Ӯ мегӯяд: “Пеш аз оиладор шудан ҳамеша дар маҷаллаҳо ва шабакаҳои интернетӣ мехондам, ки агар модар ба тифли худ шири пистон диҳад, шакли зоҳирии баданаш тағйир меёбад, яъне фарбеҳ мешавад. Баъди таваллуд ман низ кӯшиш кардам, ки ба тифли худ шири сина надиҳам ва ӯро бо шири сунъӣ сер мекардам”.
Муниса аз надодани шири пистон ба фарзандаш изҳори пушаймонӣ карда мегӯяд, ки духтараш зуд-зуд ба бемориҳои шикамрав, зуком гирифтор шуда, масунияти баданаш суст мебошад. Сабаби асосии ба беморӣ дучор шуданашро духтур дар надодани шири модар медонад. «Духтарам зирак буда, дар 11-моҳагӣ роҳ гаштанро омӯхт ва дар синни як солаву думоҳа буданаш озод гап мезад. Вале зуд-зуд бемор мешуд, ки ба саломатиаш бетаъсир намемонд», - афзуд вай.

Дар ҳамин ҳол Наргис Лачкарова, духтури амрози занон, дар мавриди тағйир ёфтани шакли зоҳирии занон ҳангоми синамаконӣ мегӯяд: «Аз додани шири пистон ба тифл зан фарбеҳ намешавад ва шакли зоҳирии вай низ тағйир намеёбад. Фарбеҳшавӣ аз миқдори ҳормонҳо вобастааст. Ба сина додан ва надодан тағйир ёфтани намуди зоҳирӣ тамоман вобастагӣ надорад». Лачкарова илова кард, ки баракс, агар зан сари вақт ба тифлаш шир намаконад, ба бемории мастит гирифтор мешавад. Дар ҳолате ки ғадуд маҳкам мешавад, шир дар даруни пистон вайрон мешаваду илтиҳоб мегирад ва метавонад ба бемории мастапатия гирифтор созад. Агар бемориҳои мазкурро сари вақт табобат накунанд, ба саратон бурда мерасонад. Ба ҳамин хотир, ба занон тавсия дода мешавад, ки дуру дароз тифли худро шир маконанд, то ба беморӣ дучор нашаванд. Номбурда ҳамчунин мегӯяд, ки миқдори занҳои ширмакон аз солҳои гузашта хеле зиёд шудаанд ва ин аст, ки вақтҳои охир бемории мастит коҳиш ёфтааст.

Шири модар метавонад тифлро аз пайдошавии бемориҳои ҳассос, монанди диққи нафас ва шукуфа муҳофизат кунад. Кӯдакони аз шири модар парваришёфта аз ҷиҳати ақл беҳтар ташаккул меёбанд. Шири модар хавфи ташаккулёбии шакли нодурусти дандонҳо, босираи суст, касалиҳои саратони кӯдакон ва фишори баланди хунро кам мекунад. Кӯдаконе, ки аз пистони модар шир хӯрдаанд, назар ба онҳое, ки бо шири сунъӣ парвариш ёфтаанд, ба ҳисоби миёна 41 фоиз дар зиндагӣ бобарортар будаанд.

Сокина Алишерова, омӯзгори мактаби миёна, ба кӯдак надодани шири модарро «муд» номида, мегӯяд, ки «барои вайрон нашудани шакли зоҳириашон занҳо ба тифлони худ шири сина намедиҳанд, ки гапи пуч асту халос. Ин барои ҷавондухтарони ҳозиразамон муд шудааст. Ин амалҳо дар гузашта набуданд. Ҳамеша кӯшиш мекардем, ки кӯдаконамон то 2-2,5-солагӣ аз шири модар истифода баранд. Барои ҳамин фарзандони мо, ки то солҳои 1983-1986 таваллуд шудаанд, солим мебошанд. Имрӯз бошад, ҷавонон ҳамеша бемор буда, зуд асабонӣ мешаванд, ки таъсири истеъмол накардани шири модар аст».

Гулбаҳор Ашӯрова, мудири Бахши модаршавӣ ва танзим мегӯяд, ки агар кӯдак ғизои сунъӣ гирад, пас хатари гирифтори дарунравӣ нисбат ба кӯдаконе, ки бо шири модар ғизо мегиранд,15 маротиба зиёд аст. Махсус агар кӯдакон бо пистонак ва шишача ғизои сунъӣ гиранд, хатари беморшавӣ зиёд мешавад, чунки тоза нигоҳ доштани пистонак ва шишача хеле мушкил аст. Аз ин рӯ, кӯдаке, ки ғизои сунъӣ истеъмол мекунад, тез-тез ба бемориҳои дарунрав, камхунӣ гирифтор мешавад.           

Тибқи иттилои Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, яке аз масъалаҳои ҳалталаби соҳаи тандурустӣ дар ҷумҳурӣ вазъи сиҳатии кӯдакон, фавт дар байни онҳо то синни 1-2-солагӣ, бахусус аз бемориҳои дарунрав ва бемориҳои сироятии шадиди роҳҳои нафас мебошад. Тадқиқот собит сохтаанд, ки бемориҳои дар боло зикршуда бештар аз ҳама дар байни навзодоне вомехӯранд, ки ба таври сунъӣ ё омехта ғизо истеъмол мекунанд. Сабаби он дар рӯзҳои аввал ва дар давоми 6 моҳи аввали ҳаёти худ бо воситаҳои иловагии ғизохӯрӣ ва нӯшидан (пистонак ва дигар омилҳои сироятёфта) алоқа доштани навзод ва ҳамчунин аз пистони модар маҳрум будани тифлон мебошад.

Дини мубини ислом ба кӯдак арзиши волоеро қоил аст ва таъкид мешавад, ки модарон то зиёда аз 2-солагӣ ба тифл шир диҳанд. Барои дуруст ба роҳ мондани ғизо ва тандуруст будани ӯ ба кӯдак ҳуқуқ дода шудааст, ки то 2 сол аз шири модар истеъмол кунад. Дар сурате, ки агар модар бемор бошад ё ягон мушкили дигар дошта бошад, ба волидони кӯдак тавсия дода мешавад, ки барои ӯ доя интихоб намоянд. Дар ҳолати интихоби доя музди шири дояро бипардозанд. Агар зан барои эҳтиёт намудани шакли зоҳирии худ тифлро бо шири модар таъмин накунад, ҳам ҳуқуқи шаръии кӯдак поймол мешавад ва ҳам ҳуқуқи инсониаш. Агар тифл аз истеъмоли шири доя бемор шавад, дар қиёмат модари кӯдак ҷавобгар аст.  

Бархе мутахассисон бар онанд, ки ҳангоми истеъмол накардани ғизои фоиданок ҳангоми ҳомиладории занон ва баъди таваллуд, тифл метавонад аз шири модар маҳрум гардад. Гарчанде бештари занон барои вазни зиёдатӣ нагирифтан аз истеъмоли хӯрок худдорӣ мекунанд, вале як қисми дигари онҳо аз нодорӣ дучор ба ин мушкил мегарданд. Барои он ки кӯдакон ба бемориҳои сироятӣ аз хурдсолӣ гирифтор нашаванд, бояд шири модарро бемаҳдуд истеъмол намоянд. Шири модар беҳтарин ғизо барои кӯдакон мебошад, ки аз паҳншавии касалиҳои сирояткунанда, махсусан аз бемориҳои меъдаю рӯда ва бемориҳои роҳҳои нафас кӯдакро ҳифз менамояд. Ҳар модар бояд бидонад, ки шири пистони ӯ барои солимии фарзандаш нақши муҳимеро мебозад.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм