ҶОМЕА
Сешанбе 10 Феврал 2026 06:01
Ин ташаббус ба ҷавонон кӯмак мекунад, то решаҳои таърихиро беҳтар дарк созанд
Худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ яке аз омилҳои муҳимтарини таъмини ваҳдати миллӣ ва суботи ҷомеа мебошад. Ин суханон таъкиди амиқ бар онанд, ки ваҳдат танҳо тавассути як ҳодисаи таърихӣ ба даст намеояд, балки он дар андешаи мардум ва шуури миллӣ нигоҳ дошта мешавад.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми охирашон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон” бо мақсади вусъат додан ба корҳои ободониву созандагӣ, боз ҳам таҳким бахшидани ҳисси ифтихор аз истиқлолу озодӣ, тамаддуни бостонии эътирофшуда, таърихи қадимаву пурғановати миллати тоҷик ва истиқболи сазовор аз ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ, соли 2026-ро “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” эълон намуданд.
Дар тавзеҳоти Фармоне, ки аз ҷониби Сарвари давлат содир гардидааст, ҳадафи асосии эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” анҷом додани корҳои ободониву созандагӣ дар вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо ва ҳамзамон, бо ин, боз ҳам боло бурдани сатҳи худшиносиву худогоҳии миллии аҳолӣ бар пояи таърихи бостонӣ ва фарҳанги пурғановати миллӣ маҳсуб меёбад.
Сарвари давлат ҳамеша дар суханрониҳояшон худшиносӣ ва худогоҳии миллиро яке аз сарчашмаҳои бунёди давлати соҳибистиқлол ва ваҳдати миллӣ мешуморанд. Аз ҷумла, дар яке аз суханронияҳояшон чунин гуфтаанд: “Яке аз сарчашмаҳои воқеии худшиносии миллӣ қабл аз ҳама бунёди давлати соҳибистиқлол, ваҳдати миллӣ, рӯ овардан ба гузаштаи пурифтихор, ҳифзи тамаддуни мероси фарҳангии ниёгон ва поси хотири шахсиятҳои тавонову фарзандони бузурги миллат мебошад”.
Ё ин ки дар ҷойи дигар чунин мегӯянд: “Дар дифои фарҳангу ҳуввият, худшиносӣ ва тафаккури миллии хеш мо танҳоем. Моро дар ин ҷабҳа ба ҷуз худамон ҳеҷ неруи дигаре дифоъ карда наметавонад. Аз ин боис яке аз самтҳои афзалиятноку стратегӣ – масоили худшиносист”.
Ба таъкиди таҳлилгарону коршиносон эълони чунин сол саривақтӣ буда, он метавонад барои тақвият додани корҳои ободониву созандагӣ дар кишвар ва махсусан барои боз ҳам баланд бардоштани ҳисси худшиносӣ ва худогоҳии миллии ҷавонон таъсири бориз дошта бошад.
Ба назари фарҳангшинос Абдуфаттоҳ Аминӣ эълони чунин сол як иқдоми муҳиму саривақтӣ ҷиҳати тарбияи маънавии ҷавонон ба ҳисоб меравад. Ба гуфтаи ӯ, бо эълони ин сол ҷавонон бештар бо таърихи ниёгони худ, фарҳанг ва арзишҳои миллӣ шинос мешаванд, ки ин ҳисси ватандӯстӣ ва ифтихори миллиро дар онҳо ба вуҷуд меорад.
- Онҳо дар корҳои ободонӣ ва созандагӣ иштирок карда, худро ҳиссагузори пешрафти кишвар эҳсос мекунанд. Худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ боиси он мегардад, ки ҷавонон масъулияти бештар барои ояндаи миллат ва давлат эҳсос кунанд. Ин ташаббус метавонад як заминаи устувор барои тарбияи шахсиятҳои худогоҳу ватанпарвар бошад ва дар истиқлолият ба таҳкими суботи миллӣ ва рушди ҷомеа мусоидат кунад, - гуфт ӯ.
Ба гуфтаи ҷомеашинос Фирӯз Миров, эълон гардидани соли 2026 “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” пешниҳоди муҳимми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳисоб меравад. Ин пешниҳоди Роҳбари давлат сабаб мегардад, ки мардуми кишвар дар руҳияи баланди ватандӯстӣ барои боз ҳам ободу пешрафта гардонидани Тоҷикистони азизамон талош намоянд. Ҳамзамон, масъалаи тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ дар ҷомеа боз ҳам мубрам гардида, дар ин самт чорабиниҳои муҳимми фарҳангӣ ташкил ва гузаронида мешаванд.
“Сатҳи худшиносӣ дар ҷомеаи тоҷик торафт боло меравад, чорабиниҳои сиёсӣ ва фарҳангие, ки аз ҷониби Роҳбари давлат ва Ҳукумати Тоҷикистон анҷом дода шуданд ва анҷом дода мешаванд, бешак, ба баланд гардидани сатҳи худшиносӣ ва худогоҳии миллии шаҳрвандони Тоҷикистон, махсусан, ҷавонон мусоидат менамоянд”, - афзуд номбурда.
Ба гуфтаи ҷомеашиноси дигар Адиба Нурматова эълони чунин сол метавонад таъсири бузурги иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои як миллат, хусусан ҷавонон дошта бошад, зеро он ба таваҷҷуҳи махсус ба таърихи ниёгон, забон, арзишҳои миллӣ ва ташаккули ифтихори ватандорӣ дар ҷавонон, ба воситаи барномаҳои мактабӣ, чорабиниҳои фарҳангӣ ва ташвиқоти расонаӣ заминаи мустаҳкам фароҳам меоварад.
- Ин ташаббусҳо ба ҷавонон кумак мекунанд, ки решаҳои таърихиро беҳтар дарк намоянд, ҳисси масъулиятро нисбат ба Ватан зиёд кунанд ва ба рушди устувори ҷомеа саҳми арзандаи худро гузоранд, - гуфт мавсуф.
Инчунин, аз назари ин ҷомеашинос, худшиносии миллӣ ин маҷмуи ҷаҳонбиниҳо, худогоҳиҳо, арзишҳо, баҳогузориҳо ва муносибатҳое мебошад, ки аҳамияти бузурги таърихӣ доштани миллатро инъикос карда, мақоми миллатро дар байни дигар қавму миллатҳо нишон медиҳад.
- Худшиносии миллӣ шарти зарурии ҳастӣ ва як ҷузъи асосии тараққиёти миллат буда, сатҳу дараҷаи он аз рӯи ченаке муайян ва муқаррар карда мешавад, ки то чӣ андоза афроди миллат ба манфиати миллат фаъолият ва фидокориҳо карда метавонанд, - илова менамояд ӯ.
Ба андешаи коршиносон, ҳар як соле, ки аз ҷониби Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эълон мегардад, бешак муфид ва таъсиррасон аст.
Инчунин, ӯ меафзояд, ки ҳоло худшиносиву худогоҳии миллӣ омили муҳимми пешгирии таассубу хурофотпарастӣ, пешгирии майл намудани ҷавонон ба фарҳанги бегона ва ифротгароӣ мебошад.
- Шахси худшиносу худогоҳ ватандӯст мегардад ва барои ободию пешрафти ватанаш кӯшиш менамояд. Аз ин хотир, боварӣ дорам, ки дар соли 2026 сатҳи худшиносӣ, худогоҳӣ, ҳувияти миллӣ ва ҳисси ватандӯстии мо, махсусан, ҷавонони кишварамон боз ҳам баланд мегардад, - афзуд ин ҷомеашинос.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои таҳкими худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ як қатор консепсия ва санадҳо
и давлатӣ қабул шудаанд, ки ҳадафашон ҳифзи ҳувияти миллӣ, забон, фарҳанг ва арзишҳои таърихӣ мебошад.
Аз ҷумла, Консепсияи миллии маълумоти Ҷумҳурии Тоҷикситон (соли 2000), Консепсияи сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи дин (2018) ва стратегияҳои марбут ба ваҳдати миллӣ ва истиқлолият нақши калидӣ доранд.
Шӯҳрат Саидзода, мудири кафедраи сиёсатшиносии ДДҲБСТ мегӯяд, кӣ “Яке аз санадҳои муҳиме, ки ба масъалаи тарбияи худшиносии миллии шаҳрвандони кишвар бахшида шудааст, “Консепсияи миллии тарбия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” мебошад. Дар он тарбияи худшиносӣ яке аз ҷузъҳои асосии тарбия муқаррар шуда, дар боло бардоштани сатҳи огоҳии сиёсии ҳар фарди ҷомеа муҳим арзёбӣ гардидааст.
Ӯ мегӯяд, аз ҷумла дар консепсияи мазкур таъкид мешавад: “Тавассути тарбияи хештаншиносӣ ва худогоҳии миллӣ шаҳрванд бояд мутааллиқи миллат, давлати соҳибистиқлол, соҳиби Ватан ва ҳуқуқу озодиҳо будани худро дарк кунад ва онҳоро эҳтиром намояд, донад, ки вазифаҳои ӯ дар назди давлат, ҷамъият ва оила аз чӣ иборат аст. Баҳри иҷрои онҳо ҷидду ҷаҳд намояд. Манфиатҳои худро бо манфиати давлат, ҷомеа ва оила пайваста тавонад”.
Ба таъкиди коршиносон худшиносӣ дар ҳар давру замон яке аз мавзуъҳои мубрами илмӣ - фалсафӣ дониста шуда, доир ба он назарияҳои гуногуни илмӣ - назариявӣ аз тарафи муҳаққиқон баррасӣ гардидаанд.
Фарҳангшинос Абдуфаттоҳ Аминӣ таъкид менамояд, ки имрӯз дар давраи навин, мафҳуми худшиносиро наметавон аз истиқлолият ҷудо намуд, зеро ин ду гавҳари бебаҳо арзиши амиқе дар таҳкими низоми давлатдорӣ ва сулҳу субот доранд. Ба гуфтаи ӯ, худшиносӣ аз ҷониби олимону файласуфони ҷаҳони қадим ва муосир ба мактаби пуриқтидоре монанд шудааст, ки дар роҳи парвариши завқи маънавиятпарастӣ ва тарбияи шахси хирадманду оқил нақши барҷастае дорад.
Сафиаллоҳ ИБОДЗОДА, “ҶТ”
Худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ яке аз омилҳои муҳимтарини таъмини ваҳдати миллӣ ва суботи ҷомеа мебошад. Ин суханон таъкиди амиқ бар онанд, ки ваҳдат танҳо тавассути як ҳодисаи таърихӣ ба даст намеояд, балки он дар андешаи мардум ва шуури миллӣ нигоҳ дошта мешавад.
Эмомалӣ Раҳмон
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон чанд сол аст, ки пайи ҳам асосҳои қонунии ба роҳ мондани корҳои омӯзишӣ баҳри боло бурдани ҳисси ватандӯстии ҷавонон ва руҳияи худшиносии онҳо корҳои зиёд анҷом дода мешавад ва дар ин раванд як қатор санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ низ қабул карда шудаанд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми охирашон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон” бо мақсади вусъат додан ба корҳои ободониву созандагӣ, боз ҳам таҳким бахшидани ҳисси ифтихор аз истиқлолу озодӣ, тамаддуни бостонии эътирофшуда, таърихи қадимаву пурғановати миллати тоҷик ва истиқболи сазовор аз ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ, соли 2026-ро “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” эълон намуданд.
Дар тавзеҳоти Фармоне, ки аз ҷониби Сарвари давлат содир гардидааст, ҳадафи асосии эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” анҷом додани корҳои ободониву созандагӣ дар вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо ва ҳамзамон, бо ин, боз ҳам боло бурдани сатҳи худшиносиву худогоҳии миллии аҳолӣ бар пояи таърихи бостонӣ ва фарҳанги пурғановати миллӣ маҳсуб меёбад.
Сарвари давлат ҳамеша дар суханрониҳояшон худшиносӣ ва худогоҳии миллиро яке аз сарчашмаҳои бунёди давлати соҳибистиқлол ва ваҳдати миллӣ мешуморанд. Аз ҷумла, дар яке аз суханронияҳояшон чунин гуфтаанд: “Яке аз сарчашмаҳои воқеии худшиносии миллӣ қабл аз ҳама бунёди давлати соҳибистиқлол, ваҳдати миллӣ, рӯ овардан ба гузаштаи пурифтихор, ҳифзи тамаддуни мероси фарҳангии ниёгон ва поси хотири шахсиятҳои тавонову фарзандони бузурги миллат мебошад”.
Ё ин ки дар ҷойи дигар чунин мегӯянд: “Дар дифои фарҳангу ҳуввият, худшиносӣ ва тафаккури миллии хеш мо танҳоем. Моро дар ин ҷабҳа ба ҷуз худамон ҳеҷ неруи дигаре дифоъ карда наметавонад. Аз ин боис яке аз самтҳои афзалиятноку стратегӣ – масоили худшиносист”.
Ба таъкиди таҳлилгарону коршиносон эълони чунин сол саривақтӣ буда, он метавонад барои тақвият додани корҳои ободониву созандагӣ дар кишвар ва махсусан барои боз ҳам баланд бардоштани ҳисси худшиносӣ ва худогоҳии миллии ҷавонон таъсири бориз дошта бошад.
Ба назари фарҳангшинос Абдуфаттоҳ Аминӣ эълони чунин сол як иқдоми муҳиму саривақтӣ ҷиҳати тарбияи маънавии ҷавонон ба ҳисоб меравад. Ба гуфтаи ӯ, бо эълони ин сол ҷавонон бештар бо таърихи ниёгони худ, фарҳанг ва арзишҳои миллӣ шинос мешаванд, ки ин ҳисси ватандӯстӣ ва ифтихори миллиро дар онҳо ба вуҷуд меорад.
- Онҳо дар корҳои ободонӣ ва созандагӣ иштирок карда, худро ҳиссагузори пешрафти кишвар эҳсос мекунанд. Худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ боиси он мегардад, ки ҷавонон масъулияти бештар барои ояндаи миллат ва давлат эҳсос кунанд. Ин ташаббус метавонад як заминаи устувор барои тарбияи шахсиятҳои худогоҳу ватанпарвар бошад ва дар истиқлолият ба таҳкими суботи миллӣ ва рушди ҷомеа мусоидат кунад, - гуфт ӯ.
Ба гуфтаи ҷомеашинос Фирӯз Миров, эълон гардидани соли 2026 “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ” пешниҳоди муҳимми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳисоб меравад. Ин пешниҳоди Роҳбари давлат сабаб мегардад, ки мардуми кишвар дар руҳияи баланди ватандӯстӣ барои боз ҳам ободу пешрафта гардонидани Тоҷикистони азизамон талош намоянд. Ҳамзамон, масъалаи тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ дар ҷомеа боз ҳам мубрам гардида, дар ин самт чорабиниҳои муҳимми фарҳангӣ ташкил ва гузаронида мешаванд.
“Сатҳи худшиносӣ дар ҷомеаи тоҷик торафт боло меравад, чорабиниҳои сиёсӣ ва фарҳангие, ки аз ҷониби Роҳбари давлат ва Ҳукумати Тоҷикистон анҷом дода шуданд ва анҷом дода мешаванд, бешак, ба баланд гардидани сатҳи худшиносӣ ва худогоҳии миллии шаҳрвандони Тоҷикистон, махсусан, ҷавонон мусоидат менамоянд”, - афзуд номбурда.
Ба гуфтаи ҷомеашиноси дигар Адиба Нурматова эълони чунин сол метавонад таъсири бузурги иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои як миллат, хусусан ҷавонон дошта бошад, зеро он ба таваҷҷуҳи махсус ба таърихи ниёгон, забон, арзишҳои миллӣ ва ташаккули ифтихори ватандорӣ дар ҷавонон, ба воситаи барномаҳои мактабӣ, чорабиниҳои фарҳангӣ ва ташвиқоти расонаӣ заминаи мустаҳкам фароҳам меоварад.
- Ин ташаббусҳо ба ҷавонон кумак мекунанд, ки решаҳои таърихиро беҳтар дарк намоянд, ҳисси масъулиятро нисбат ба Ватан зиёд кунанд ва ба рушди устувори ҷомеа саҳми арзандаи худро гузоранд, - гуфт мавсуф.
Инчунин, аз назари ин ҷомеашинос, худшиносии миллӣ ин маҷмуи ҷаҳонбиниҳо, худогоҳиҳо, арзишҳо, баҳогузориҳо ва муносибатҳое мебошад, ки аҳамияти бузурги таърихӣ доштани миллатро инъикос карда, мақоми миллатро дар байни дигар қавму миллатҳо нишон медиҳад.
- Худшиносии миллӣ шарти зарурии ҳастӣ ва як ҷузъи асосии тараққиёти миллат буда, сатҳу дараҷаи он аз рӯи ченаке муайян ва муқаррар карда мешавад, ки то чӣ андоза афроди миллат ба манфиати миллат фаъолият ва фидокориҳо карда метавонанд, - илова менамояд ӯ.
Ба андешаи коршиносон, ҳар як соле, ки аз ҷониби Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эълон мегардад, бешак муфид ва таъсиррасон аст.
Инчунин, ӯ меафзояд, ки ҳоло худшиносиву худогоҳии миллӣ омили муҳимми пешгирии таассубу хурофотпарастӣ, пешгирии майл намудани ҷавонон ба фарҳанги бегона ва ифротгароӣ мебошад.
- Шахси худшиносу худогоҳ ватандӯст мегардад ва барои ободию пешрафти ватанаш кӯшиш менамояд. Аз ин хотир, боварӣ дорам, ки дар соли 2026 сатҳи худшиносӣ, худогоҳӣ, ҳувияти миллӣ ва ҳисси ватандӯстии мо, махсусан, ҷавонони кишварамон боз ҳам баланд мегардад, - афзуд ин ҷомеашинос.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои таҳкими худшиносӣ ва худогоҳии миллӣ як қатор консепсия ва санадҳо
и давлатӣ қабул шудаанд, ки ҳадафашон ҳифзи ҳувияти миллӣ, забон, фарҳанг ва арзишҳои таърихӣ мебошад.
Аз ҷумла, Консепсияи миллии маълумоти Ҷумҳурии Тоҷикситон (соли 2000), Консепсияи сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи дин (2018) ва стратегияҳои марбут ба ваҳдати миллӣ ва истиқлолият нақши калидӣ доранд.
Шӯҳрат Саидзода, мудири кафедраи сиёсатшиносии ДДҲБСТ мегӯяд, кӣ “Яке аз санадҳои муҳиме, ки ба масъалаи тарбияи худшиносии миллии шаҳрвандони кишвар бахшида шудааст, “Консепсияи миллии тарбия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” мебошад. Дар он тарбияи худшиносӣ яке аз ҷузъҳои асосии тарбия муқаррар шуда, дар боло бардоштани сатҳи огоҳии сиёсии ҳар фарди ҷомеа муҳим арзёбӣ гардидааст.
Ӯ мегӯяд, аз ҷумла дар консепсияи мазкур таъкид мешавад: “Тавассути тарбияи хештаншиносӣ ва худогоҳии миллӣ шаҳрванд бояд мутааллиқи миллат, давлати соҳибистиқлол, соҳиби Ватан ва ҳуқуқу озодиҳо будани худро дарк кунад ва онҳоро эҳтиром намояд, донад, ки вазифаҳои ӯ дар назди давлат, ҷамъият ва оила аз чӣ иборат аст. Баҳри иҷрои онҳо ҷидду ҷаҳд намояд. Манфиатҳои худро бо манфиати давлат, ҷомеа ва оила пайваста тавонад”.
Ба таъкиди коршиносон худшиносӣ дар ҳар давру замон яке аз мавзуъҳои мубрами илмӣ - фалсафӣ дониста шуда, доир ба он назарияҳои гуногуни илмӣ - назариявӣ аз тарафи муҳаққиқон баррасӣ гардидаанд.
Фарҳангшинос Абдуфаттоҳ Аминӣ таъкид менамояд, ки имрӯз дар давраи навин, мафҳуми худшиносиро наметавон аз истиқлолият ҷудо намуд, зеро ин ду гавҳари бебаҳо арзиши амиқе дар таҳкими низоми давлатдорӣ ва сулҳу субот доранд. Ба гуфтаи ӯ, худшиносӣ аз ҷониби олимону файласуфони ҷаҳони қадим ва муосир ба мактаби пуриқтидоре монанд шудааст, ки дар роҳи парвариши завқи маънавиятпарастӣ ва тарбияи шахси хирадманду оқил нақши барҷастае дорад.
Сафиаллоҳ ИБОДЗОДА, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед