ҶОМЕА
Сешанбе 10 Феврал 2026 05:40
Президенти кишвар мардумро ба мутолиаи ин китобҳо даъват намуданд
Дар Паёми ахири Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр гардид, ки тайи чанд соли охир 3 миллиону 200 ҳазор нусха китоби “Тоҷикон”-и аллома Бобоҷон Ғафуров ва “Шоҳнома”-и безаволи Абулқосими Фирдавсӣ чоп ва ба аҳолии мамлакат ройгон туҳфа карда шудааст.
Сарвари давлат борҳо таъкид кардаанд, ки ҳадаф аз тақдими китобҳои мазкур баланд бардоштани сатҳи маърифатнокӣ, худшиносию худогоҳӣ аз миллати куҳанбунёду соҳибтамаддун, маорифпарвару сулҳхоҳ, созандаю бунёдкор ва ошноӣ бо имрӯзу гузаштаи халқамон мебошад.
“Ман китобҳои “Тоҷикон” ва “Шоҳнома”-и безаволро барои хондан додаам, на барои дар тоқча гузоштан”, - қайд намуданд Президенти кишвар дар Паёми ахирашон.
То кадом андоза китобҳои тақдимгардида аз ҷониби Пешвои миллат аз тарафи мардум мутолиа мешаванд? Тақдими ин асарҳо ба боло рафтани худшиносӣ ва худогоҳии ҷомеа чӣ саҳм мегузоранд? Кӯшиш кардем, ки дар ин нигошта ба суолҳои боло ҷавоб гардонем.
Ҳуриннисо Ализода, рӯзноманигори тоҷик вобаста ба мавзуи мазкур иброз дошт: “Ҳамчуноне, ки мегӯянд камони дар девор овезон ягон рӯз худ ба худ тир мепарронад, китобе ки дар хона аст, ҳатман рӯзе хонанда меёбад. Ин асарҳо на барои як солу ду сол барои як умр дар ҳар хонадон хоҳанд буд ва ҳатман мутолиа мегарданд. Доштани ин китобҳо барои мардум худаш як кори фарҳангӣ аст. Ин иқдом манфиатҳо ба садсолаҳо дорад”.
Ҳусния фурӯшандаи яке аз мағозаи либосҳои занона, ки китоби “Шоҳнома” дар ду ҷилд ба ӯ туҳфа гардидаву дар тоқчаи мағозаашон гузошта шудааст, гуфт, ки то ҳол фурсат пайдо накардааст, ки китоби мазкурро мутолиа кунад ва сабаби асосии онро дар надоштани вақти холӣ арзёбӣ намуд.
Табассуми Ҷиёнхон яке аз ширкаткунандагони фаъоли Олимпиадаҳои фаннӣ аз фанни таърих аст. Ӯ дар суҳбат бо мо баён дошт, боиси таассуф аст, ки баъзе нафарон ин китобҳоро танҳо барои ороиш дар хонаҳои худ нигоҳ доштаанд.
- Тақдим гаштани ин китобҳо аз ҷониби Пешвои миллат гувоҳи он аст, ки миллати мо бояд ба таърих рӯ орад ва аз гузаштаи хеш огоҳ бошад. Баъдан, ҳар китоби дар хонабуда, на барои зеб додани хона, балки он барои мутолиа аст. Ман бовар дорам, ки чунин нафарон ин китобҳоро рӯзе ҳатман варақгардон мекунанд ва бо нигоштаҳои беҳтарини нависандагони он ошно мешаванд, - мегӯяд Табассуми Ҷиёнхон.
ИН АСАРҲО БА ҲИССИ ХУДШИНОСӢ ВА ХУДОГОҲИИ ҶОМЕА МУСОИДАТ НАМУД
Коршиносон изҳор медоранд, ки тақдими асарҳои “Тоҷикон” ва “Шоҳнома” ба сокинони кишвар яке аз ташаббусҳои фарҳангиву маърифатии бесобиқа дар таърихи муосири Тоҷикистон маҳсуб мешавад, ки ба боло рафтани худшиносӣ ва худогоҳии ҷомеа таъсири мусбат гузоштааст.
Шавкат Каримзода, директори Маркази ҷумҳуриявии таълимию методии назди Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр намуд, ки вақте чунин асарҳои боарзишу бузург ба ҳар хонавода дастрас мешаванд, инсон худро як ҷузъи таърихи куҳан ва фарҳанги ғании чандинҳазорсола эҳсос мекунад. Ба гуфтаи ӯ, ин эҳсос худ ба худ ифтихори миллӣ ва масъулиятро нисбат ба гузашта ва оянда бедор месозад.
- Асари “Тоҷикон” ба мардум имкон дод, ки решаҳои таърихии худро беҳтар бишносанд ва дарк намоянд, ки миллати мо дорои давлатдорӣ, фарҳанг ва тамаддуни қадима аст. Асари безаволи “Шоҳнома” бошад, бо қаҳрамонон ва арзишҳои ахлоқии худ - адолат, ҷасорат, ватандӯстӣ, ҷаҳонбинии ҷомеаро ғанӣ гардонда, махсусан ба тарбияи насли ҷавон таъсири мусбат мерасонад. Ин иқдом таърихро ба омили зиндаи худшиносӣ, адабиётро ба мактаби ахлоқ ва китобро ба рамзи давлатдории маърифатмеҳвар табдил дод. Аз ҳамин ҷост, ки таъсири он на якмарҳилавӣ, балки дарозмуддат буда, дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва ҳувияти наслҳои имрӯз ва фардо нақши пойдор хоҳад дошт,”-мегӯяд Шавкат Каримзода.
Ҷомеашинос Беҳрӯ Насурова ба он назар аст, ки тақдими ин ду китоб аз ҷониби Пешвои миллат иқдоми бисёр хуб ва саривақтӣ буда, ҳамчунин озмунҳои дар доираи ин китобҳо баргузоргашта нишон медиҳад, ки аксарият ба мутолиаи ин шоҳасарҳо машғуланд.
- Маълум мешавад, ки дар ҷомеаи Тоҷикистон аҳолӣ ба китобхонӣ машғул аст. Ман шахсан дар муҳити кории худ мушоҳида мекунам, ки аксарият ба мутолиаи “Шоҳнома”-и безаволи Абулқосим Фирдавсӣ шуруъ кардаанд, ин нишона аз таваҷҷуҳи одамон ба туҳфаи арзишманди Пешвои миллат ва таърихи гузаштагонамон мебошад. Ин китобҳо дар оянда ҳам ба боло рафтани ҳисси худшиносӣ ва бедор намудани ҳисси ифтихор аз гузаштагонро дар замири насли ояндаи кишвар саҳм мегузорад, - гуфт номбурда.
“ШОҲНОМАХОНӢ” - ОЗМУНЕ, бо ҳадафи тақвияти ҳисси худогоҳӣ ва худшиносии миллӣ
Ёдрас мешавем, ки дар баробари тақдими китоби “Тоҷикон” ҳамзамон, бо сарпарастӣ ва дастури Пешвои миллат дар соли 2023 озмуни ҷумҳуриявии ““Тоҷикон” - оинаи таърихи миллат” ба ифтихори 115-солагии академик Бобоҷон Ғафуров бо фарогирии 140 ҳазору 787 нафар баргузор шуд.
Ҳамчунин, ин супориши Президенти мамлакат баробари тақдими “Шоҳнома” ҳам сурат гирифт ва қарор аст, ки дар моҳи марти соли 2026 Озмуни ҷумҳуриявии “Шоҳномахонӣ” миёни аҳолии кишвар доир карда шавад. Ин озмун бо сарпарастии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон доир шуда, барои баргузории он аз Фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 2 миллиону 660 ҳазор сомонӣ ҷудо карда мешавад.
Гуфта мешавад, ки ҳадафи озмун арҷгузорӣ ба хизматҳои шоири классики тоҷик Абулқосим Фирдавсӣ ва омӯзиши осору таърихи пурғановату пурифтихори миллати тоҷик, омӯзиши амиқу ҳамаҷонибаи корномаҳои шоис-таи ниёгони миллат дар тули таърих, тақвияти ҳисси худогоҳӣ ва худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ мебошад.
НАЗАРСАНҶӢ ЧӢ НАТИҶА ДОД?
Мо дар чандин гурӯҳҳои фейсбукӣ, ки аз 8 ҳазор то 90 ҳазор обуначӣ доранд, назарсанҷӣ бо назардошти суолҳои боло анҷом додем, ки корбарон ҷавобҳои гуногунро пешниҳод карданд. Аз ҷумла, маълум гардид, ки 70 фоизи обуначиён китоби “Тоҷикон” ва 43 фоиз “Шоҳнома”-ро мутолиа кардаанд. Ҳамзамон, 48 фоиз ҳарду китобро хонда, 12 фоиз гуфтаанд, ки ҳанӯз имконият пайдо накардаанд, ки ин шоҳасарҳоро варақ гардонанд ва 14 фоизи дигар ҳам гуфтаанд, ки ин асарҳоро умуман нахондаанд.
Инчунин, чанде дигар мегӯянд, ки ҳанӯз “Шоҳнома” ба дасти онҳо нарасидааст ва дар сурати дастрас шудан ҳатман онро мехонанд. Қисми дигари иштирокчиёни назарсанҷӣ иброз доштаанд, ки акнун ба мутолиаи он хонаводагӣ шуруъ кардаанд.
Гулафшон КАРИМОВА, “ҶТ”
Дар Паёми ахири Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр гардид, ки тайи чанд соли охир 3 миллиону 200 ҳазор нусха китоби “Тоҷикон”-и аллома Бобоҷон Ғафуров ва “Шоҳнома”-и безаволи Абулқосими Фирдавсӣ чоп ва ба аҳолии мамлакат ройгон туҳфа карда шудааст.
Сарвари давлат борҳо таъкид кардаанд, ки ҳадаф аз тақдими китобҳои мазкур баланд бардоштани сатҳи маърифатнокӣ, худшиносию худогоҳӣ аз миллати куҳанбунёду соҳибтамаддун, маорифпарвару сулҳхоҳ, созандаю бунёдкор ва ошноӣ бо имрӯзу гузаштаи халқамон мебошад.
“Ман китобҳои “Тоҷикон” ва “Шоҳнома”-и безаволро барои хондан додаам, на барои дар тоқча гузоштан”, - қайд намуданд Президенти кишвар дар Паёми ахирашон.
То кадом андоза китобҳои тақдимгардида аз ҷониби Пешвои миллат аз тарафи мардум мутолиа мешаванд? Тақдими ин асарҳо ба боло рафтани худшиносӣ ва худогоҳии ҷомеа чӣ саҳм мегузоранд? Кӯшиш кардем, ки дар ин нигошта ба суолҳои боло ҷавоб гардонем.
Ҳуриннисо Ализода, рӯзноманигори тоҷик вобаста ба мавзуи мазкур иброз дошт: “Ҳамчуноне, ки мегӯянд камони дар девор овезон ягон рӯз худ ба худ тир мепарронад, китобе ки дар хона аст, ҳатман рӯзе хонанда меёбад. Ин асарҳо на барои як солу ду сол барои як умр дар ҳар хонадон хоҳанд буд ва ҳатман мутолиа мегарданд. Доштани ин китобҳо барои мардум худаш як кори фарҳангӣ аст. Ин иқдом манфиатҳо ба садсолаҳо дорад”.
Ҳусния фурӯшандаи яке аз мағозаи либосҳои занона, ки китоби “Шоҳнома” дар ду ҷилд ба ӯ туҳфа гардидаву дар тоқчаи мағозаашон гузошта шудааст, гуфт, ки то ҳол фурсат пайдо накардааст, ки китоби мазкурро мутолиа кунад ва сабаби асосии онро дар надоштани вақти холӣ арзёбӣ намуд.
Табассуми Ҷиёнхон яке аз ширкаткунандагони фаъоли Олимпиадаҳои фаннӣ аз фанни таърих аст. Ӯ дар суҳбат бо мо баён дошт, боиси таассуф аст, ки баъзе нафарон ин китобҳоро танҳо барои ороиш дар хонаҳои худ нигоҳ доштаанд.
- Тақдим гаштани ин китобҳо аз ҷониби Пешвои миллат гувоҳи он аст, ки миллати мо бояд ба таърих рӯ орад ва аз гузаштаи хеш огоҳ бошад. Баъдан, ҳар китоби дар хонабуда, на барои зеб додани хона, балки он барои мутолиа аст. Ман бовар дорам, ки чунин нафарон ин китобҳоро рӯзе ҳатман варақгардон мекунанд ва бо нигоштаҳои беҳтарини нависандагони он ошно мешаванд, - мегӯяд Табассуми Ҷиёнхон.
ИН АСАРҲО БА ҲИССИ ХУДШИНОСӢ ВА ХУДОГОҲИИ ҶОМЕА МУСОИДАТ НАМУД
Коршиносон изҳор медоранд, ки тақдими асарҳои “Тоҷикон” ва “Шоҳнома” ба сокинони кишвар яке аз ташаббусҳои фарҳангиву маърифатии бесобиқа дар таърихи муосири Тоҷикистон маҳсуб мешавад, ки ба боло рафтани худшиносӣ ва худогоҳии ҷомеа таъсири мусбат гузоштааст.
Шавкат Каримзода, директори Маркази ҷумҳуриявии таълимию методии назди Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр намуд, ки вақте чунин асарҳои боарзишу бузург ба ҳар хонавода дастрас мешаванд, инсон худро як ҷузъи таърихи куҳан ва фарҳанги ғании чандинҳазорсола эҳсос мекунад. Ба гуфтаи ӯ, ин эҳсос худ ба худ ифтихори миллӣ ва масъулиятро нисбат ба гузашта ва оянда бедор месозад.
- Асари “Тоҷикон” ба мардум имкон дод, ки решаҳои таърихии худро беҳтар бишносанд ва дарк намоянд, ки миллати мо дорои давлатдорӣ, фарҳанг ва тамаддуни қадима аст. Асари безаволи “Шоҳнома” бошад, бо қаҳрамонон ва арзишҳои ахлоқии худ - адолат, ҷасорат, ватандӯстӣ, ҷаҳонбинии ҷомеаро ғанӣ гардонда, махсусан ба тарбияи насли ҷавон таъсири мусбат мерасонад. Ин иқдом таърихро ба омили зиндаи худшиносӣ, адабиётро ба мактаби ахлоқ ва китобро ба рамзи давлатдории маърифатмеҳвар табдил дод. Аз ҳамин ҷост, ки таъсири он на якмарҳилавӣ, балки дарозмуддат буда, дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва ҳувияти наслҳои имрӯз ва фардо нақши пойдор хоҳад дошт,”-мегӯяд Шавкат Каримзода.
Ҷомеашинос Беҳрӯ Насурова ба он назар аст, ки тақдими ин ду китоб аз ҷониби Пешвои миллат иқдоми бисёр хуб ва саривақтӣ буда, ҳамчунин озмунҳои дар доираи ин китобҳо баргузоргашта нишон медиҳад, ки аксарият ба мутолиаи ин шоҳасарҳо машғуланд.
- Маълум мешавад, ки дар ҷомеаи Тоҷикистон аҳолӣ ба китобхонӣ машғул аст. Ман шахсан дар муҳити кории худ мушоҳида мекунам, ки аксарият ба мутолиаи “Шоҳнома”-и безаволи Абулқосим Фирдавсӣ шуруъ кардаанд, ин нишона аз таваҷҷуҳи одамон ба туҳфаи арзишманди Пешвои миллат ва таърихи гузаштагонамон мебошад. Ин китобҳо дар оянда ҳам ба боло рафтани ҳисси худшиносӣ ва бедор намудани ҳисси ифтихор аз гузаштагонро дар замири насли ояндаи кишвар саҳм мегузорад, - гуфт номбурда.
“ШОҲНОМАХОНӢ” - ОЗМУНЕ, бо ҳадафи тақвияти ҳисси худогоҳӣ ва худшиносии миллӣ
Ёдрас мешавем, ки дар баробари тақдими китоби “Тоҷикон” ҳамзамон, бо сарпарастӣ ва дастури Пешвои миллат дар соли 2023 озмуни ҷумҳуриявии ““Тоҷикон” - оинаи таърихи миллат” ба ифтихори 115-солагии академик Бобоҷон Ғафуров бо фарогирии 140 ҳазору 787 нафар баргузор шуд.
Ҳамчунин, ин супориши Президенти мамлакат баробари тақдими “Шоҳнома” ҳам сурат гирифт ва қарор аст, ки дар моҳи марти соли 2026 Озмуни ҷумҳуриявии “Шоҳномахонӣ” миёни аҳолии кишвар доир карда шавад. Ин озмун бо сарпарастии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон доир шуда, барои баргузории он аз Фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 2 миллиону 660 ҳазор сомонӣ ҷудо карда мешавад.
Гуфта мешавад, ки ҳадафи озмун арҷгузорӣ ба хизматҳои шоири классики тоҷик Абулқосим Фирдавсӣ ва омӯзиши осору таърихи пурғановату пурифтихори миллати тоҷик, омӯзиши амиқу ҳамаҷонибаи корномаҳои шоис-таи ниёгони миллат дар тули таърих, тақвияти ҳисси худогоҳӣ ва худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ мебошад.
НАЗАРСАНҶӢ ЧӢ НАТИҶА ДОД?
Мо дар чандин гурӯҳҳои фейсбукӣ, ки аз 8 ҳазор то 90 ҳазор обуначӣ доранд, назарсанҷӣ бо назардошти суолҳои боло анҷом додем, ки корбарон ҷавобҳои гуногунро пешниҳод карданд. Аз ҷумла, маълум гардид, ки 70 фоизи обуначиён китоби “Тоҷикон” ва 43 фоиз “Шоҳнома”-ро мутолиа кардаанд. Ҳамзамон, 48 фоиз ҳарду китобро хонда, 12 фоиз гуфтаанд, ки ҳанӯз имконият пайдо накардаанд, ки ин шоҳасарҳоро варақ гардонанд ва 14 фоизи дигар ҳам гуфтаанд, ки ин асарҳоро умуман нахондаанд.
Инчунин, чанде дигар мегӯянд, ки ҳанӯз “Шоҳнома” ба дасти онҳо нарасидааст ва дар сурати дастрас шудан ҳатман онро мехонанд. Қисми дигари иштирокчиёни назарсанҷӣ иброз доштаанд, ки акнун ба мутолиаи он хонаводагӣ шуруъ кардаанд.
Гулафшон КАРИМОВА, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед