Бахшида ба Рӯзи Русия, ки 12-уми июн дар сар то сари Федератсяи Русия таҷлил гардид, Президент Владимир Путин зимни суханронии хеш ба масоили ҷазираҳои Курил дахл намуда, изҳор дошт, ки ин ҷазираҳо барои Русия натанҳо аз ҷиҳати ҳудудӣ, ҳамчунин стратегӣ басо муҳиманд.

Аз гуфтаҳои президенти кишвари рус мардуми Ҷопон тавассути ВАО огаҳӣ ёфтанд. Онҳо суханони Путинро ҳамчун “ҳудудҳои шимолӣ барои русҳо ҳам оила ва ҳам манзил” хулоса кардаанд. Ба андешаи ҷопониҳо акнун Русия “ҳеҷ майлу хоҳише надорад, ки ҷазираҳоро баргардонад.” “Бо президенти пешини Русия Борис Елтсин маслиҳатро пазондан лозим буд, ки ба ҷанги сард хотима гузошта тавонист”, - навиштааст хабаргузории tonkun.

Бархе аз ҷопониҳо дар шабакаҳо иҷтимоӣ ба ин масъала изҳори назар намуда, таклиф кардаанд, ки аз сабаби кайҳо боз дар ин ҷазираҳо иқомат надоштани худи ҷопониҳо онҳоро бозпас бояд харид. Ин андеша миёни мардуми Ҷопон баҳсҳоро ба вуҷуд овардааст. Онҳо хоҳиши бозгардондани ҷазираҳоро доранд, лек суханони Путин маънои онро дорад, ки аз чунин ғоя, яъне хариди ҷазираҳо бояд даст кашид.

Пеш аз ин рӯзноманигор ва сиёсатшиноси ҷопонӣ Юкио Касияма даъват намуда буд, ки чор ҷазираи қисмати ҷанубии Курил аз Русия кашида гирифта шавад. Чунин даъвати ӯро худи ҷопониҳо зери тозиёнаи танқид гирифтанд. “Ҷопон дар дохил ва берун аз он танҳо метавонад изҳор намояд, ки ҷазираҳои шимолӣ барояш тааллуқ доранд”, - фикри худро чунин баён намудааст, яке аз истифодабарандагони шабакаҳои иҷтимоӣ. Аз ин гуфтаҳо хулоса бармеояд, ки мардуми Ҷопон тарафдори муноқиша бо Русия набуда, танҳо мехоҳанд масъала бо роҳи гуфтушунид ва мусолиҳатомез ҳалли худро ёбад.

Тавре маълум аст, пас аз анҷоми Ҷанги дуюми ҷаҳон миёни Масква ва Токио шартномаи сулҳ ба имзо нарасид. Монеаи асосӣ дар ин роҳ баҳси ҳалнаёфта дар атрофи қисмати ҷанубии Курил – ҷазираҳои Итуруп, Кунашир, Шикотан ва гурӯҳи ҷазираҳои Хабомаи маҳсуб меёбад.

Ҷопон Курили ҷанубиро “ҳудудҳои шимоли”-и худ шумурда, зери итоати Русия будани онҳоро эътироф намекунад. Русия дар навбати худ далели баҳси ҳудудиро умуман қабул надорад.

Даври Ҷанги дуюми ҷаҳон соли 1940 Ҷопон бо Олмон ва Италия созишномаи сеҷониба ба имзо расонд, ки мувофиқи он ду кишвари аввал Аврупо ва Африқоро мебоист зери тасарруфи худ дароранд. Ҷопон бошад, Осиёро. Ҳамчунин, Ҷопон бо Иттиҳоди Шӯравӣ моҳи апрели соли 1941 шартномаи бетарафӣ баст. Ҳар кадом манифати хешро ҳимоя мекард. Иттиҳоди Шӯравӣ бо ин васила умед дошт, қисматҳои шарқии худро аз хавфи Ҷопон ҳифз намояд. Ҷопон бошад, баръакс мехост ба ҳамсоякишвари шӯравӣ дар лаҳзаи мувофиқ ҳамла намуда, тамоми Шарқи дурро ғасб созад.

Ҳамин тавр, дар рафти ин ҷанги тӯлонӣ Ҷопон борҳо дар сарҳадҳои шарқии Иттиҳоди Шӯравӣ иғвоҳо андохта, баробари бо Олмон ҷангидан, кишвари шӯравиро маҷбур дошт, дар ин қисмат низ артишро нигоҳ дорад. Ҳамчунин, дар ин давра бо Чин ҷангида, як қисми ҳудуди он, кишварҳои ҷанубу шарқии қитъаи Осиёро забт карда тавонист. Аз ҳама беш ба ИМА дарди сар эҷод карда буд. Ҳамлаю бомбаборонкунии пойгоҳи ҳарбии баҳрии Пёрл-Харбор ва ғарқкунии киштиҳои зиёд аз зумраи амалиётҳоест, ки ҷопониҳо нисбати амрикоиҳо анҷом додаанд.

Бар ивази ин амрикоиҳо ба шаҳрҳои ҷопонии Хиросима ва Нагасаки моҳи августи соли 1945 яктоӣ бомбаи атомӣ партофтанд, ки садҳо ҳазор сокинони осоишта ба ҳалокат расиданд.

Пас аз шикасти фашизми олмонӣ, Иттиҳоди Шӯравӣ дар асоси шартномаи бо иттифоқчиён бастааш бо Ҷопон ҷанг эълон карда, дар муҳлати кӯтоҳ онро мағлуб сохт. Чун ғолиб ҷазираҳои Курили ҷанубиро аз худ кард, ки то кунун аз боиси онҳо баҳс идома дорад.

Т. ДАВЛАТ, “ҶТ”