Шумораи умумии гурезаҳо дар рӯи олам ба 80 миллион нафар расидааст. Аз замони фаъолияти Раёсати комиссариати олии СММ доир ба кори гурезаҳо, ин нишондиҳандаи аз ҳама бештар дониста мешавад. Аз рӯи маълумоти ҳарсолаи ин ташкилот наздики 46 миллион нафар маҷбур мешаванд дар ҳудуди кишварҳои хеш ҷои зистро иваз созанд. Боқимонда аз дохили кишвар ба берун фирор мекунанд.

Вобаста ба ин масъалаи доғи олам муовини комиссари Раёсати комиссари олии СММ доир ба кори гурезаҳо Ҷилиан Триггс чунин изҳор доштааст: “Мо аз он нигаронем, ки баста шудани сарҳадҳо, бо сабаби хурӯҷи коронавирус боис шуда, ҳуқуқи муроҷиат дар масъалаи дарёфти паноҳандагӣ ҷавоби рад ёбад. Хоҳони онем, ки таъмини беҳдошти саломатии ҷомеа дар сарҳадҳо, бо роҳҳои башардӯстона сурат гирад, то ин ки нафарони муҳтоҷ ба паноҳҷӯӣ ва ҳимоя дар ҳалли ин қазия имкон пайдо намоянду аризаи хешро бо тарзи бехатар пешниҳод созанд. Чораҳои маҳдудият, баҳодиҳии масофавӣ ва дигар васоит бояд тарзе истифода шавад, ки чунин ҳуқуқ, бо талаботи беҳдошти саломатии ҷомеа, таъмин гардад. ”

Ҷанги даҳсолаҳо инҷониб дар Афғонистон идома ёфта ва кӯшиши ба сари ҳокимият омадани гурӯҳи беқарори Толибон боис шуд, ки мардуми хеле зиёд, бахусус аҳли фарҳанг ва зиё ин мулки ҷангзадаро тарк намоянд ва дар кишварҳои гуногун, аз ҷумла Тоҷикистон макони зист пайдо намоянд.

Баҳори араб ва дар ин замина пайдо шудани ДИИШ сабаб гардид, дар кишварҳои Ироқу Сурия ҳазорҳо нафар мардуми осоишта ба ҳалокат расанду даҳҳо ҳазор нафар аз манзили худ бемакон шаванд. Эшонро лозим омад, ночор тариқи заврақҳои беэътимод ба кишварҳои Аврупоӣ фирор намоянд. Ҳазорҳо нафар дар роҳи баҳрӣ ғарқ гашта, нобуд шуданд.

Тайи якчанд сол ба кишварҳои Аврупо, аксаран аз кишварҳои мусулмоннишини қитъаҳои Осиё ва Африқо даҳҳо ҳазор нафар фирор ва паноҳ бурданд.

Гурӯҳе аз коршиносон чунин мешуморанд, ки вазъи рухдода, натиҷаи пайи амалӣ намудани ҳадафҳо аз ҷониби абарқудратҳо ба амал омадааст. Пайдоиши ДИИШ дар кишварҳои арабии Ироқу Сурия натиҷаи амалҳои абарқудратҳост.

Аз ҳама беш ҳолати ногувор дар кишвари африқоии Либия рух дод. Ин ҷо солҳои тӯлонӣ Муаммар Каддофӣ сари қудрат қарор дошт. Лек барои мардум тавонист рӯзгори осоишта муҳайё созад. Як қатор кишварҳои аврупоиро, ки мехостанд Либия зери таъсири онҳо бимонад, писанд намекард. Маҳз онҳо дар Либияи тинҷу фаровон нооромӣ ба вуҷуд оранд ва Каддофиро бо дасти худи мардум ба қатл расонанд. Ҳоло Либия ба гирдоби нооромиҳо ғӯтидаю мардум аз карда пушаймон аст.

Аз рӯи маълумот ва таҳлил ба хулоса омадан мумкин аст, ки аз ҳама бештар мардуми мусулмон фирорӣ шудааст. Зеро гурӯҳҳои ифротӣ аз номи дини мубини ислом баромад намуда, аз пайи амалисозии ҳадафҳои нопоки хеш мегарданд. Ин ҳолат боиси ҳалокат ва овораю бемакон гардидани мардуми осоишта мешавад.

Мувофиқи маълумот ҳоло дар сайёраи Замин аз ҳама бештар мардуми Сурия фирорӣ шудааст. Дар ҷои дуюм бошад, кишвари Венесуэла, ки дар қитъаи Америкаи лотинӣ ҷойгир аст, қарор дорад.

Т. ДАВЛАТ, “ҶТ”