ҶАҲОН
Якшанбе 11 Апрел 2021 09:37
1455
Ҷангиёни Туркия рӯзи 24-уми август дар муҳориба бо гурӯҳи террористии ДИИШ як сарбози худро аз даст доданд. Ин боис гардиду тарафи Туркия азм кард, ки барои нест кардани ин гурӯҳ сари интиқом бардорад. Туркия амалиёти низомиашро субҳи 24 август дар шаҳри Ҷароблуси Сурия роҳандозӣ намуд. Ҳадаф аз ин ҳамларо поксозии ин минтақа аз гурӯҳҳои террористӣ хонд.

Мавлуд Човушоғлу, вазири корҳои хориҷии Туркия як рӯз қабл аз оғози ин амалиёт гуфт, ки марзи Туркия бояд аз нишонаҳои “Давлати исломӣ” тоза карда шавад. Бо баёнияе ин гуфтаро ба омма пешниҳод намуд. Пас аз интишори он, ҷангиёни Туркия ҳамлаи худро дар шаҳри Ҷаробулус шуруъ карданд. Ин маконро тавассути ҳавопаймоҳои ҷангӣ ва воҳидхои тупхонаӣ гулулаборон намуданд.

Гуфта мешавад, ки ин амалиёт бо роҳбарии раиси ситоди артиши Туркия Ҳулуси Акар пешбарӣ мешавад. Ин нуқтаро рӯзномаи “Миллият”-и Туркия тасдиқ карда, навиштааст: “Генерал Ҳусули Акар шахсан дар ин муҳориба иштирок дорад ва артиши кишварашро фармондеҳӣ мекунад”. Дар идома ин рӯзнома гуфтааст, ки нерӯҳои Туркия дар якҷоягӣ бо "Артиши озоди Сурия" (АОС) бар зидди тарафдорони ДИИШ мубориза бурда истодаанд. АОС гурӯҳи мусаллаҳест, ки бо пуштибонӣ аз ШМА-ву Туркия фаъолияти худро дар Сурия пеш мебарад ва онро аслан ҳамчун миёнарав истифода мекунанд. Нашрияи "Ени шафақ"-и Туркия низ хабари вуруди низомиёни туркро тасдиқ карда, рӯзи 24 август гузориши муфассал дод. Ин рӯзнома дар гузоришаш гуфт, ки гӯё Туркия соле қабл дар асоси имзои як созишнома ҳаққи онро дорад, ки дар масоили амнияти миллии Туркия гурӯҳҳои террористиро аз хоки Сурия ва Ироқ нест кунад. Ин амалиётро Туркия дар ҳоле роҳандозӣ намуд, ки шоми 20 август зимни таркиши як бомба дар шаҳри Газиянтепи Туркия, ки дар марз бо вилояти Ҳалаби Сурия қарор дорад, 50 нафар ба ҳалокат расида, садҳо тани дигар маҷруҳ шуданд. Дар аввал Президенти Туркия Раҷаб Тайиб Эрдуғон, Сарвазири ин кишвар Бинали Йилдирим ва даҳҳо соҳибмансаби туркӣ ин амалро маҳкум карда, онро ҳодисаи ғаразнок ва террористӣ аз ҷониби ДИИШ хонданд. ДИИШ низ ин амали террористиро бар уҳда гирифт. Ба ҳамин монанд, тайи чанд рӯз таркишҳои хурд-хурд Туркияро дар ҳарос гузошт. Маҷбур шуд, ки нақшаеро роҳандозӣ намояд, ки боиси несту нобуд гардидани ин гурӯҳ дар марзаш шавад. Ҳол он ки Туркия то ҳол дар ҳолати ҳассос қарор дорад.

Баъд аз табаддулоти нокоми 15 июл Туркия ҳоло ҳам ба худ наомадааст. Баръакс, вазъият дар ин кишвар ҳар рӯз рӯ бад шудан дорад. Ҳамин нуктаро Туркия ба инобат гирифта, сиёсаташро дар муқобили Сурия тағйир додааст. Ба гумони он ки аъзои ДИИШ нуқтаи заъфи Туркияро ёфтаанд ва намехоҳанд ин фурсатро аз даст диҳанд, Туркия дар ташвиш афтодааст. Таркишҳои пайи ҳами шаҳри марзии Каркемиш, яке аз ноҳияҳои вилояти Газиянтепи Туркияро паёмаде аз ин ҳодисаҳо медонанд. Туркия ба таҳлука афтодааст, ки ин амалкарди гурӯҳи террористӣ ҷониби Туркияро бори дигар ҳушдор медиҳад, ки “фиристодаҳояш” (ҷангиёни ДИИШ маҳз бо ҳамин минтақаи Туркия вориди Сурия мешаванд) роҳи баргашт мекобанд. Бо ҳамин хотир ягона роҳи халосиро дар несту нобут кардани онҳо дид.

Мавлуд Човушуғлу ҳамроҳи вазири умуру хориҷии Маҷористон Петер Сиҷҷарто дар Анқара ба хулосае омаданд, ки барои нест кардани ҷангиёни ДИИШ дар Сурия ва Ироқ ҳозир ҳастанд ҳар навъ кӯмаки худро расонанд. Бо ҳамин мақсад ситодеро таҳти унвони «Сипари Фурот» вориди хоки Сурия карданд.

Аммо ин маротиба ҳам Туркия дар нақшаи кашидааш ба хатоӣ роҳ дод. Гуфта мешавад, ки артиши Туркия курдҳои суриягиеро гулулаборон карда истодааст, ки дар марзи ин кишвар талабгори паноҳандагӣ мебошанд. Ин ҳодисаро ҳомёни ҳуқуқ дар расонаҳои хабарӣ 28 август эълон намуда, амали Туркияро “қобили қабул” наҳисобиданд. Дар пайравӣ аз ин рӯзи 29 август Пентагон низ амали Туркияро маҳкум кард. Вашингтон, ки худро яке аз муборизони зидди ДИИШ медонад, гуфтааст, ки ҷангиёни Туркия дастаҳои худдифои курдро мавриди ҳамла қарор додааст. Ҳатто дар баёнияе изҳор доштаанд, ки Туркия дар шимоли Сурия танҳо ДИИШ-ро пуштибонӣ мекунад, на мардуми осоиштаро. Ин амалро танҳо “хок пошидан” ба чашми нафароне хондаанд, ки Туркияро дар ҳоли заифӣ дидаанд.

Ҳафтаи равон ҷангиёни курдии Сурия чанд мушак ба фурудгоҳи Диёрбакри Туркия заданд. Бо эҳтимолияти зиёд ҳадаф аз партофти ин мушакҳо на талафоти ҷонӣ, балки вайрон кардани фурудгоҳ мебошад. Хабаргузориҳои “Дуғон” ва СНН низ ин гуфтаро тасдиқ кардаанд, ки дар чор мушаки задаи ҷангиёни курдӣ ягон талафоти ҷонӣ нест, аммо қисме аз ин фурудгоҳро хароб намудаанд. Фурудгоҳи Диёрбакр аз бузургтарин фурудгоҳҳои Туркия дар ҷанубу шарқи ин кишвар ба ҳисоб меравад. Он ба хотири ҳам мақсадҳои низомӣ ва ҳам ғайри он истифода мешавад. Аз ҳамин нуктаи назар набояд фаромуш кард, ки ҳадаф аз задани ин мушакҳо берун кардани низомиёни Туркия аз хоки Сурия мебошад, на нест кардани мардум. Аммо Туркия ба ин гуфта розӣ нашудааст. Пайи ҳам шаҳри Ҷароблуси Сурия, ки дар он курдҳои сурягӣ сукунат доранд, мавриди ҳамлаҳои ҳавоӣ қарор додааст. Танҳо рӯзи 28 август дар деҳаи Ҷебал-Кусса низомёни Туркия дасти кам 20 нафар аз аҳолии осиштаро кушта, наздик ба садҳо тани дигарро захмӣ намуданд. Ин амали худхоҳонаи Туркия саволҳоеро ба миён меорад, ки дар назар аст, ба наздикӣ ба онҳо ҷавоб ёбем: Агар ҳадафи Туркия нест кардани ҷангиёни ДИИШ бошад, пас чаро ин амалро бе ёрии дигарон, танҳо ва бо хости худ пеш бурда истодааст? (Пентагон изҳорот пахш кард, ки Туркия ин амалро бе ёрии дигарон, худсарона пеш бурда истодааст. Ҳол он ки ҳам Русия ва ҳам Амрико тарафдори нест кардани ДИИШ мебошанд). Мардуми турк то куҷо розӣ ҳастанд, ки азизони худро қурбони ҷанги бемаънӣ кунанд? Агар ҳадафи Туркия поксозии Сурия ва Ироқ аз тарафдорони ДИИШ бошад, пас чаро танҳо марзи худро, ки дар он на террористон балки курдҳои суриягӣ қарор доранд, мавриди ҳамла қарор додааст? Бо вуҷуди ҳама ноамниҳо, чӣ Туркияро водор кардааст, ки барои оромии ҳамсоякишвараш андеша кунад? Ба ҳамин монанд, дигар саволҳое ҳастанд, ки гузашти вақт ба онҳо ҷавоб хоҳад дод.

Дар муддати мадид бояд ифшо шавад, ки оё Туркия воқеан ваҳдати артишашро бо Сурия ва Ироқ мехоҳад? Ё аҳдофи дигаре зери ин нимкоса ҳасту тиҷорати Туркияро халал мерасонад, ки ба нест кардани мардуми осоишта пардохтааст? Агарчи мансабдорони Туркия чунин вонамуд мекунанд, ки онҳо низ дар пайравӣ бо дигар созмонҳои баналмилалӣ барои нест кардани гурӯҳҳои такфирӣ ва террористии ДИИШ камар бастаанд, аммо амали онҳо инро собит карда наметавонад. Онҳо мардумро муътақид мекунанд, ки онҳо ягон ҳадафи шахсӣ надоранд, аммо амалашон чизи дигарро нишон медиҳад.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

У вас нет прав на участие в данном опросе.

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2

Апрел 2021 c.