ФАРҲАНГ
Ҷумъа 04 Декабр 2020 07:41
7526
“Китобхонаҳо бояд ба маркази муҳими илму фарҳанг табдил дода шаванд, зеро китоб маҳсули ақлу заковати мардуми соҳибтамаддун, омили асосии ҳифзи фарҳанги миллӣ ва яке аз муҳимтарин воситаҳои маърифатнок кардани аҳли ҷомеа буда, қобилияти сухандониву суханрониро сайқал медиҳад, доираи андешаву тафаккур ва ҷаҳонбинии инсонро васеъ ва ӯро ба роҳи дурусти зиндагӣ раҳнамоӣ мекунад.”

Эмомалӣ Раҳмон


Китоб ганҷинаи бебаҳо буда, барои мукаммал намудани савияи дониш ва маърифатнокии аҳли ҷомеа хело муфид аст. Ҳар шахс новобаста аз синну сол ба китоб ва мутолиаи он ниёз дорад. Чунки аз мутолиаи он маънавиёти мо мукаммал мегардад. Барои ҷалби хонанда, хусусан насли муосир ба китобу китобхонӣ китобхонаҳоро лозим аст, ки бо муассисаҳои таълимӣ ҳамкориҳои судмандро пайваста ба роҳ монда, кӯшиш намоянд, ки китобҳои лозима ба хонанда дастрас бошад. То чи андоза имрӯз хонанда метавонад, бе мамониат аз китобхонаҳо истифода кунад? Умуман китобхонаҳо дар кадом вазъ қарор доранд? Вобаста ба ин масъала чанде пеш аз китобхонаҳои шаҳри Ҳисор дидан намуда, бо фаъолияти китобхонаи марказӣ ва якчанд китобхонаҳои ҷамоатҳои шаҳри мазкур шинос шудем.

Вазъи китобхонаҳо дар шаҳри Ҳисор нигаронкунанда буда, дар аксар китобхонаҳо норасоии китобҳои бадеӣ ва соҳавӣ ба назар мерасад. Китобдори китобхонаи филиали № 14-и деҳаи Ҳисор Назира Ниёзова дар рафти суҳбат гуфт: “Аз ҳисоби кам будан, ҳамчунин нарасидани китобҳои бадеии кӯдакона мо наметавонем, ба ҳамаи хонандагон китобҳои мехостаашонро пешниҳод намоем. Ин нуқтаро чандин маротиба дар шӯроҳои назди директори китобхонаи марказии шаҳр пешниҳод намудем, вале то ҳол аз китобҳо дараке нест.”

Вобаста ба норасоии китоб ва ҳалли ин мушкилот дар китобхонаҳо Мукаррам Қараева, сардори шуъбаи бахши дастурҳои методии китобхонаи марказии шаҳри Ҳисор чунин гуфт: “Масъулини китобхонаи марказии шаҳр кӯшиш намуда истодаанд, ки мушкилоти ҷойдошта марҳила ба марҳила ҳалли худро ёбад. Албатта, дар нақша аст, ки ҳарчи зудтар китобхонаҳоро бо китобҳои лозима таъмин намуда, ба хонандагон пешниҳод кунем.”

Китобхонаи № 7-и деҳаи Чангоби ҷамоати деҳоти Хонақоҳи кӯҳӣ низ дар масъалаи норасоии китоб ва кам будани хонанда аз дигар китобхонаҳои шаҳр бартарие надошт. Китобдори он ҷо бо изҳори норозигӣ гуфт, ки бо сабаби кӯчонидани китобхона шумораи хонандагон рӯз аз рӯз кам гардида истодааст. Инчунин аз норасоии китобҳои лозима танқисӣ мекашанд.

- Хонандагони наврас аз адабиёти бачагона бисёр пурсон мешаванд, ки аксаран ба онҳо китобҳои лозимаашонро пешниҳод карда наметавонем,-гуфт ӯ.

Неъматзода Давлатманд, ҷонишини мудири бахши фарҳанги шаҳр, вобаста ба масъалаи норасоии китобҳои бадеиву соҳавӣ чунин андеша баён дошт: “Аз сабаби зиёд будани филиал - китобхонаҳо дар шаҳр мо имкон надорем, якбора ҳамаи онҳоро бо китоб таъмин кунем. Сабаби дигар дар он аст, ки шумораи китобҳое, ки нашр мешаванд, ниҳоят кам аст, аз ин рӯ бо тартиби муайян китобҳои лозимаро ба китобхонаҳо дастрас менамоем. Чанде пеш бахшида ба рӯзи китоб аз ҷониби бахши фарҳанги шаҳр 240 адад китобҳои тозанашр ба фонди китобхонаи марказӣ пешниҳод гардид. Мо тасмим дорем, ки соли ҷорӣ бо маблағи 20 ҳазор сомонӣ китобҳои тозанашрро харидорӣ намуда, дар кутоҳтарин фурсат ба хонандагон расонем ва умедворем, ки шаҳрдорӣ ин иқдоми моро ҷонибдорӣ мекунад.”

Дар ҳоле, ки теъдоди китобҳои лозима ба китобхонаҳои шаҳр тақдим гардидааст, пас чаро то ҳол китобдорон аз норасоии китоб шиква доранд? Дар ҳақиқат китобҳои зиёд дастрас гардидааст ва ё баръакси он муаммоест сарбаста.

Дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризо бо баҳонаи бемории китобдор ҳатто дари китобхонаро бароямон боз накарданд, то аз вазъи китобҳои он ҷо огаҳ бошем.

Ҳангоми ворид шудан ба шуъбаи адабиёти тоҷик ва руси китобхонаи марказии шаҳри Ҳисор аз хонандаи ташрифдошта Манижа Ёдгорова оид ба китоби дар даст будааш пурсон шудем. Ӯ бо баҳонаи ду-се рӯз шудааст, ки аъзо гардидам, дигар чизе нагуфт... Аз хонандаи дигар Билол Раҳмонов пурсон шудем. Ӯ гуфт, ки тӯли ду соли аъзо будан аз ин китобхона се китоб мутолиа карда, аз онҳо маърифати хубе бардошт намудааст. Аммо оид ба китоби дар дастдоштааш чизе нагуфт.

Абдуҳалим Султонов, мудири шуъбаи тиббии китобхонаи марказии шаҳри Ҳисор мегӯяд: “Ҳамарӯза ба шуъба хонандагон, ки аксари онҳо донишҷӯ мебошанд, ташриф меоранд. Вале мушкил дар он аст, ки бо сабаби норасоии китобҳои тахассусӣ, он китобҳои соҳавие, ки хонандагон аз мо талаб мекунанд, дастрас карда наметавонем. Барои дастрасии китобҳои лозима имкон ҳаст, ки аз китобхонаи донишгоҳи тиббӣ гирем. Аммо аз он ҷо дар асоси дархост китоб медиҳанд. Ба садорати китобхона барои дархост муроҷиат кардам, вале то ҳол хомӯшанд ва ҷавоб нафиристодаанд. Масалан, китоби калонеро монанди қомус, ки нархаш 150 сомонӣ мебошад, донишҷӯён пурсон мешаванд, аммо мо онро пешниҳод карда наметавонем, ки дар ин ҳолат хонандаро аз даст медиҳем. Ҳангоме ин мушкилотро ба роҳбари китобхона иброз медорем, дар ҷавоб мегӯяд, ки Ҳукумат барои харидории китобҳои лозима маблағ ҷудо намекунад.”

Барои равшанӣ андохтан ба ин масъала Бунафша Юлдошзода, муовини бахши идеологии шаҳр чунин посух дод: “Дар ҳақиқат ба мо пешниҳодҳо оид ба норасоии китоб дар китобхонаҳо зиёданд. Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Ҳисор нақша дорад, ки мушкилоти ҷойдоштаро бартараф намояд, аммо бемории COVID-19 ба ин монеа мегардад. Аз ин лиҳоз мақомот имкони таъмини пурраи китобхонаҳоро надорад. Барои таъмини китобхонаҳои шаҳр бояд захира дошта бошем. Агар аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ ва дигар сохторҳо барои дастрасии китоб кӯмак карда шавад, гумон мекунам камбудиҳо дар китобхонаҳо бартараф мегарданд. Чунки талаботи хонандагон ба китоб зиёд аст. Соли ҷорӣ аз ҷониби Ҳукумати кишвар ба китобхонаҳои шаҳри Ҳисор 7 номгӯи китобҳои Сарвари давлат бо 21 адад пешниҳод гардид. Умедворем, ки ин иқдом идома ёфта, мушкилоти ҷойдошта ҳалли худро меёбад.”

Хулоса, вазъи китобхонаҳои шаҳри Ҳисор аз норасоии китоб дар сатҳи паст қарор дорад ва масъулинро мебояд, сари он бештар андеша намоянд, дар акси ҳол мо наметавонем аз сатҳи саводнокӣ ва рушди неруи зеҳнии хонандагон суҳбат кунем.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм