Ба озмуни "РАИЯТПАРВАР"

Дар ҳаёти инсон садҳо, шояд ҳазорҳо воқеаю ҳаводис рух диҳанд, вале на ҳамаи онҳо хотирнишинанд, бисёрашон зуд ё дер аз дафтари хотирот кӯр мешаванд. Муҳимтаринаш дар ин дафтар нақш гузошта, ба зиндагинома табдил меёбад, як ҷуъзи зиндагӣ шуда мемонад.

Мо чеҳраи Эмомалӣ Раҳмон, Пешвои миллатро бисёр мебинем, аз телевизион, аз рӯзномаҳо, аз суханрониҳояшон сари минбарҳои баланд, аз мулоқотҳояшон бо мардум. Пешвои миллат ба Файзобод, ба зодбуми банда, ба ин гӯшаи Тоҷикистони биҳиштӣ, аз соли 1994 то соли 2019 панҷ маротиба сафари корӣ доштанд. Дар ин мулк ӯро ҳамеша интизоранд. Файзу нусрат ҳамроҳи омаданҳои ӯст. Чеҳраи Президенти мо дар арсаи ҷаҳон чун ситара болост. Ӯ ҳамчун шахсияти майдони сиёсат фозилу оқил, доною хирадманд аз ҷониби донишмандон, оқилону фозилон эътироф гардидааст.

Чеҳраи Пешвои миллатро аз наздик, дар рӯ ба рӯ бубинӣ, ҳиссиёти дигар дорад, ҳиссиёти ширину гуворо. Дар фаҳмиши банда ифтихору сарбаландист чунин дидор. Ва ин чеҳра, ин симои воқеан инсонӣ ҳеҷ гоҳ фаромӯш намешавад.

Ман аз ҷумлаи касоне ҳастам, ки бо хости Худо як бор не, чанд дафъа ба дидори муҳтарами Эмомалӣ Раҳмон мушарраф гардидаам. Ва инро шодии бахт, воқеоти муҳими умри даргузар меҳисобам.

Панҷуми сентябри соли 1996. Дар кишвари маҳбуби мо боди ҷанги дохилӣ ҳанӯз аз вазидан намонда буд, ҳарчанд ки ҳукумати қонунӣ бо саркардаҳои неруҳои мухолиф чандин карат дасти сулҳу осоиш дароз карда буд. Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон, ки ба сулҳу созиши умумӣ боварии комил дошт, оқибат 27 июни соли 1997 ба мақсад расид, ба ифодаи дигар, халқи азияткашидаи худро ба мурод расонд.

Ҳамон рӯз дар бинои Маркази тадқиқоти стратегӣ, воқеъ дар хиёбони Рӯдакӣ, ба зиёда аз 200 нафар мукофотҳои давлатӣ доданд, ки ман низ дар қатори онҳо будам. Дар чанд соли даргириҳои кишвар чунин имконият фаро нарасида буд. Бузургии хиради Эмомалӣ Раҳмон дар он буд, ки хост дар чунин вазъ шахсиятҳои фарзонаи миллатро аз хаёли ғамзадагӣ бурун созаду бо қадрдонии давлатӣ умеди онҳоро ба рӯшании офтобии Тоҷикистони азиз, шукуфоию гулгардониҳо боварӣ бахшад.

Он лаҳза аз курсӣ хеста, ба Президент наздик шудан бароям ҳолати ҳаяҷону ҳиссиёти баланд буд. Далелаш ҳамин ки, вақте Ҷаноби Олӣ маро бо унвони “Журналисти шоистаи Тоҷикистон” табрик кард, гирифтани гул аз дасти бонуи зебо фаромӯш шуд. Баргашта ба курсии паҳлуи Ҳофизи халқии Тоҷикистон, булбули нотакрори боғи санъат Нигина Рауфова нишастам, ӯ шӯхиомез гуфт: “Ҷӯрабек, додари ҷон, охир гула оварда ба ман медодӣ...” (Дар ин маҷлис Сардори давлат ба апаи Нигина Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакиро тақдим намуд). Ман хурсандиамро пинҳон накарда гуфтам: “Апа, дасти мубораки Президенти Тоҷикистон барои ман аз ҳазор гулбоғ болотар аст”...

Дидори дуюм соли 1998 буд. Ба банда шарафи иштирок дар сафари ҳайати эҷодкорони Тоҷикистон ба гурӯҳи шаҳру навоҳии вилояти Хатлон насиб гардид. Ин сафар бо ибтикори Сардори давлат ба муносибати солгарди имзо шудани “Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон” созмон дода шуда буд. Яксолагии Ваҳдати миллӣ ба соли 7-уми роҳбарии Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун Сардори давлат рост меомад. Воқеан, ин ризоят бо хираду ақли фарзонаи Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Москваи Федератсияи Русия ба амал омад. Аз ёд набаромадааст, ки пас аз ин рӯйдоди таърихӣ, вақте муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар майдони ҳавоӣ аз тайёра мефуромад, модаре дар гардани ӯ гулчанбар андохт. Садҳо нафар сокинони пойтахт ба истиқболи Сардори давлат омада буданд. Чаро ҳамин тавр намешуд, ки хурду бузурги кишвар рӯзи Созиши умумиро дергоҳ интизор буданд. Охир, дар чандин гуфтушуниду музокирот масъалаи сулҳи тоҷикон ҳалли пурраи худро наёфта буд. Истиқболи Эмомалӣ Раҳмон ана ҳамон тавр пуршукӯҳ мегузашт. Он рӯз Сардори давлат аз Москва бо Паёми сулҳ омада буд.

Дар сафари Хатлон ман ба гурӯҳи профессор Атахон Сайфуллоев, раиси Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон дар вилояти Суғд (равонаш шод бод) шомил будам. Мо, 5 нафар, дар дувоздаҳ макони ноҳияҳои Данғара ва Совет (Темурмалики имрӯза) бо мардум мулоқот анҷом дода, дар маҷлисгоҳҳо, сари хирманҳои ғалла, назди даравгарони саҳро аз боби сулҳу салоҳ, оромию осудагии бадастомада, аз ҷаҳду талошҳои фарзандони фарзонаи миллат дар роҳи ноил шудан ба ваҳдати воқеӣ, хосса азму талошҳои Сардори давлат оид ба мустаҳкам шудани пояҳои истиқлолият ҳарф задем. Шунавандаҳои мо: модарону хоҳарон, падарони фарзандгумкарда, ки аз кашмакашиҳои дохилӣ, зӯроварию таҳдидҳои яроқбадастон, аз гӯшнагию ташнагии чанд соли ҷанги дохилӣ, аз ғаму дарди сангин хеле хаста шуда буданд, аз ваҳдати миллӣ сухан шунида, ашк мерехтанд. Ва даст ба сина бурда, шукрона мекарданд, ки ба рӯзҳои нек расидаанд. Чӣ рӯзҳои талху сиёҳе буданд он рӯзҳо. Ба ёд оварданашон банди дили одамро месӯзонад. Худо асло дигар такрор накунад он рӯзҳоро.Устод Атахон Сайфуллоев, марди таҷрибаи рӯзгордида, аз дунёи илму маърифат, ахлоқи ҳамида бархурдор, бо ҳарфи шевою забони гӯё ваҳдати миллӣ, ин неъмати бебаҳоро васф мекард, хиради Эмомалӣ Раҳмонро аз ақлҳои оддӣ боло мегузошт, аз ҷаҳду талошҳои давлатсозию миллатсозиаш далелҳо меовард. Ман Ватану ваҳдату Тоҷикистони азизро бо забони назм тавсиф мекардам.

Ду рӯзи сафари Хатлон хеле пурмаҳсул гузашт. 25-уми июн ба пойтахт баргаштем. Рӯзи дигар дар яке аз толорҳои бинои ҳукумат дидорбинии адибон бо Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сурат гирифт. Дар ин вохӯрӣ устодон Камол Айнӣ, Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ ҳозир буданд. Вақте Сардори давлат бо чеҳраи нуронӣ вориди толор шуданд, ба нишони эҳтиром ӯро пазироӣ намудем. Аз афташ номи бандаро дар варақи болои мизи Сардори давлат навишта будаанд, ки Президент аз таассуроти сафар пурсон шуд. Чанд ҷумла раду бадал карда тавонистам. Ба ёдам ҳаст, ки аз хусуси ғаллакориҳои даврони раисии ӯ дар колхози Ленини ноҳияи Данғара ҳарф зада гуфтам, ки як хоҷагӣ баробари тамоми ноҳияи Файзобод ғалла мекоридааст.

Шояд аз доираи хоксорӣ берун бошад, вале нагуфта намешавад, ки Сардори давлат дар миёни адибони бузурги кишвар танҳо аз Атахон Сайфуллоев ва инҷониб таассуроти сафар пурсид.

Пас аз ҳамон нишаст ба мо барои иштирок дар зиёфат дар Бӯстонсарои ҳукуматӣ, воқеъ дар шаҳри Душанбе, даъватнома доданд (Онро ба сифати хотираи нек нигоҳ медорам. Айни ҳол даъватнома дар ҷилди китоби “Тоҷикон” ҷой дорад).

Ҷаноби Олӣ ба аҳли нишаст рӯ оварда, муроот кард, ки барои сулҳи саросари Тоҷикистон, барои пойдорию устувории давлат аз неъмати хони зиёфат нӯши ҷон кунем. “Оши тану роҳати ҷонатон шавад”, - маънӣ дошт таклифи ӯ. Рақсу суруду мусиқӣ толорро фаро гирифт. Президент онҳоеро, ки ба дил завқ доштанд, зери садои хуши ҳофизи мумтоз Парда Қосим ба рақс баровард.

Идкунии “Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон” аз ҳамон рӯз ибтидо гирифт...

Аз дидорбинии сеюм бо амри дилу арзи қалам ифшою иншо накардан хато мебуд. Зеро он хосиятҳои хоси худро дорад. Ин дидор баҳори соли 2008, аниқан 20-уми март, дар шаҳри Душанбе, дар Рӯзи зиёиёни эҷодкор ба вуқуъ омад. Дар мулоқот масъалаҳои ҳалталаби ҳаёти фарҳангии кишвар баррасӣ шуданд. Хусусан самтҳои инкишофи илму маориф, рушду густариши забони тоҷикӣ, аз ҷумла беҳтару саҳеҳ гардонидани забони матбуот ба таври амиқу муфассал баён гардид. Ин ҳарфҳо дар ҳамон маҷлиси бонуфуз аз забони Сардори давлат ифшо шуданд: “Забони миллӣ ва ташаккули пайвастаи он дар мақоми давлатӣ муҳимтарин рамз ва рукни истиқлолияти давлатию сиёсии мо мебошад. Забон ҳамчун яке аз рукнҳои асосии давлатдорӣ бояд аз ҳар ҷиҳат мустаҳкам ва устувор бошад”.

Он ҷо ман аз хусуси ба ватан баргардондани шоири миллат, яке аз намояндаҳои барҷастаи адабиёти тоҷик устод Бозор Собир таклиф ба миён гузоштам. Ростӣ, он шабу рӯз бисёриҳо, ҳатто аз ҷумлаи ҳамнишинони шоир, дар ҳаққи Бозори ғариб ғамхорона лаб во намекарданд, барои зикри номи ӯ ҷуръат надоштанд, меҳаросиданд.

Сад шукр, ки нияту орзуи ман барин мухлисони шеъри Бозор Собир ба ҷо омад. Президенти Тоҷикистон, арзандаи ҳарфи муҳтарам - Эмомалӣ Раҳмон шоирро даъват кард, ба ҳузур пазируфт, мукофоти давлатӣ, инчунин манзили истиқоматӣ дод. Боиси қайд аст, ки Бозор Собир ягона адибест, ки то ин дараҷа ба пазироии Сардори давлат шарафманд гардидааст. Навбати дигар ба дидорбинии фарзандон ба Америка рафтани Бозор Собир ва ба бемории вазнини қалб гирифтор шудану аз олам гузаштани ӯ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷавонмардии беназири шоҳона зоҳир намуд. Бо ҷаҳду талоши Сардори давлати Тоҷикистон турбати шоир, ки шаҳрванди Америка буду аз он ҷо баровардан мушкилоти зиёд дошт, ба Ватан оварда шуд.

Инро ҳам бояд бигӯям, ки баъди он ҷуръат, яъне суханронӣ дар назди Президенти Тоҷикистон баъзе иштирокчиёни маҷлис гуфтанд: “Хуб накардӣ, номатро аз сафари Хуҷанд хат мезананд”. Вале ин тавр нашуд. Рӯзи дигар дар қатори адибону олимони машҳури Ватан ба Хуҷанд барои иштирок дар тантанаи Наврӯз сафар кардем, ки аз беҳтарин рӯзҳои ҳаёти ман ҳисоб мешавад. Аз таассуроти сафари Хуҷанд, меҳрубониҳои Сардори давлат дар рӯзномаи “Ҷумҳурият” матлабе ҳам чоп карда будам. Воқеан, сафари дурӯзаи Хуҷанд лаҳзаи зиёди фаромӯшнашаванда дорад. Аз писандидатаринаш, хусусан аз он ки Президент нисбати аҳли қалам эҳтироми беандоза зоҳир карда, хоксории самимии хешро нишон дод ва ихлосу муҳаббати мо нисбати ӯ мавҷи тоза гирифт, чанд ҳарфе рӯи коғаз мерезам.

Рӯзи аввали сафар, 21-уми март, қисме аз аҳли зиё ҳамроҳи Сарвари давлат дар оғози сохтмони Литсейи президентӣ дар шаҳри Чкалов (имрӯза Бӯстон) ва биноҳои серошёнаи истиқоматии Хуҷанд иштирок карданд. Рӯзи бунёди боғи 500-гектара аз хотир намеравад. Қисмати боғ ба хоҷагии деҳқонии Тӯрсунбой Кушатови ноҳияи Бобоҷон Ғафуров тааллуқ дошт. Ин боғи азамат бо тамоми санъати боғдории ҳозиразамон, бо истифодаи таҷрибаи ғании эҷодӣ бунёд мегардид. Рӯзи аввал 60 ҳазор ниҳол (дар масоҳати 120 гектар) шинонида шуд. Дар мушоҳидаи чашми мо ҳазорҳо нафар деҳқонон, аз тамоми шаҳру навоҳии вилояти Суғд ба ҳашари ниҳолшинонӣ омада буданд. Эмомалӣ Раҳмон назди мардуми ҷамъшуда суханронӣ карда, изҳор намуд, ки дар даромадгоҳи боғ чойхона, бинои маъмурӣ, маҷлисгоҳу толори намоиш, бошишгоҳу гармхона, ниҳолхона барои парвариши дарахтони мевадиҳанда, сехҳои коркарди меваю сабзавот, ҳамчунин дӯконҳои фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ сохта мешавад.

Рӯз офтобӣ буду андак шамол мевазид. Майдони васеи чун кафи даст ҳамвор ба димоғ бӯи хок меовард. Хоке, ки аз он фардо ҳазорҳо тонна маводи ғизоӣ мерӯёнанд. Сарвари давлат дар назди баландгӯяк мардуми ин минтақаи кишварро ҳамчун деҳқони асилу заҳматкаш, дар боғдорию ангурпарварӣ беҳамто ва соҳиби фарҳангу маданияти мумтоз васф намуда, тавсия кард, ки сокинони дигар минтақаҳои мамлакат бояд зардолупарвариро аз мардуми Суғд омӯзанд. Ҳамин панди Сардори давлат ҳамеша дар гӯши ман садо медиҳад: “Аз одам се чиз нишона мемонад – фарзанд, хона ва дарахт”.

Мо қабл аз дохили майдон шудан растаи маҳсулоти намунавии мардуми Суғдро тамошо кардем. Ҷаноби Олӣ атрофиёнро ба нӯши ҷон кардани асали суғдӣ муроот намуд. Банда аз самимияти Сардори давлат ҷуръат гирифта, гуфтам: “Ҷаноби Президент, асалро бе чой хӯрда намешавад”. Ӯ хушҳолона “Чой биёред, чой!” – гуфта садо доданд. Ва ҳамон лаҳза, гӯё каромот карда бошанд, пиёлаи чой ҳозир шуд.

Барои ман боиси хушҳолӣ буд, ки қатори Сарвари давдат дар бунёди боғи таърихӣ иштирок намоям. Он ҷо ман зардолу ниҳол кардам, ҳампаҳлуям шоир Ширин Бунёд (руҳаш шод бод!) ток.

Пас аз ниҳолшинонӣ ба мошинҳои муқарраршуда нишастем. Ҳис карда мешуд, ки мизбонҳо аҳли зиёро ба ҷои хоссае, яъне сари дастурхони зиёфат мебаранд. Як маҳал қатори мошинҳо ист карданд. Президент ғайричашмдошти мизбонҳо ҳамаро ба зардолузори гулбасар ҷониби чапи роҳ ҳидоят кард. Он лаҳза маро чунин андеша фаро гирифт, ки муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баробари даҳҳо сифатҳои фарқкунанда мардест зебопараст. Манзараи зебои зардолузори гулбасар таваҷҷуҳи зебопарастии ӯро сӯи худ кашидааст. Ба назар менамуд, ки мизбонҳо сари калобаи худро гум карданд. Охир, ин ҳидоят аз нақша берун буд. Давуғеҷ сар шуд, гурӯҳе мизу курсӣ мекашонду гурӯҳе дастурхони нон меовард ва гурӯҳе оби нӯшокӣ муҳайё мекард. Дар се дег се навъ ош ҳозир карда шуд – самарқандӣ, исфарагӣ ва хуҷандӣ. Сари саҳро, байни боғи зардолу ҳамроҳи Сардори давлат беҳтарин лаззати таъом дидем. Он лаҳзаҳо аҳли зиё ба хоксорию фурӯтании чунин сарвар бори дигар тан доданд. Президент ҳамчун соҳибхона адибонро ба тановули ғизо муроот мекард. “Ман шуморо барои роҳат кардан овардам” - гуфтани Президент аз хотир намеравад.

Дар суҳбати раҳораҳи андаруни зардолузор Сарвари давлат ҳарфҳои ширин ба забон меовард. Аз ҷумла, “Дар бисёр давлатҳои ҷаҳон будам, чунин зебоиро дар ҳеҷ ҷой надидам...”. Чунин ҳарфҳо нишонаи олии ватандорист!

Ҷӯрабек МУЪМИН,
Корманди шоистаи Тоҷикистон