СИЁСАТ
Ҷумъа 12 Август 2022 08:41
8658
Баъди барҳам хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳибистиқлолии худро эълон намуда, ҳаёти нави сиёсию ҳуқуқиро оғоз намуд. Бо тағйирёбии низоми сиёсӣ дар Тоҷикистон вазъи ҷамъиятию сиёсӣ дар заминаи таъсири омилҳои субъективӣ ва объективӣ мураккаб гардид. Ин мураккабӣ боиси ба амал омадани ҷанги шаҳрвандӣ дар мамлакат шуд. Дар муддати кӯтоҳ хисороти зиёди ҷонию молӣ ба амал омада, тамоми мақомоти давлатӣ фалаҷ гардид. Поймол гардидани ҳуқуқу озодиҳои инсон аз ҷониби гурӯҳҳои манфиатхоҳу ҳукуматхоҳ ба дараҷаи олӣ расид. Дар баробари омилҳои дохилӣ, таъсири гурӯҳҳои манфиатҷӯи хориҷӣ раванди муташанниҷ гардидани вазъи сиёсии ҷомеаро боз ҳам тезонид. Хатарҳои давлати ҷавону нав ба истиқлолрасида, зиёд гардид. Хиёнати баъзе афроди нохалаф ва манфиатҷӯ вазъи душворро боз ҳам қувват мебахшид.  

Дар муддати кӯтоҳ вазъи иҷтимоӣ ба дараҷаи хеле паст рафта расид. Минтақаҳои ҷудогонаи кишварро аз боиси падидаҳои номатлубе ба мисли маҳалгароӣ, қаҳтӣ ва гуруснагӣ фаро гирифт. Дар аввалин фурсат баъзеҳо ба вазъи мавҷудаи таҳдидовар тоб наоварда, ба тарки хоки Ватан рӯ оварданд. Акнун дар чунин шароити вазнин шаҳрвандони кишвар ҳамчун баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ ба воситаи вакилони халқ дар мақоми олии намояндагии мамлакат масъулияти бузург ва беназири давлатдории хешро ба воситаи Шӯрои Олӣ ифода сохта, ба он ноил гардиданд, ки ҷиҳати барқарор намудани асосҳои давлатдорӣ ва таъмини қонуният, сулҳу субот, 16-уми ноябри соли 1992 дар шаҳри Хуҷанди бостонӣ Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардад.

Дар вазъияти ҳассос кори Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати дувоздаҳум) аз 16 ноябр то 2 декабри соли 1992 дар қасри фарҳангии Арбоби Хуҷанди бостонӣ гузаронида шуд. Аз 230 нафар вакилони халқ 193 нафар дар кори иҷлосия иштирок намуданд. Дар иҷлосия вакилони мардумӣ истеъфои ғайриқонунии Президент Р. Набиевро тасдиқ намуда, аризаи нави ӯро барои истеъфо қабул карданд. Аз сабаби оне ки шакли идоракунии президентӣ аз байн бардошта шуда буд, раиси нави Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон интихоб гардид.

25-уми ноябри ҳамон сол вакилони мардумӣ бо қумандонҳои саҳроии тарафҳои муқобил вохӯрда, оид ба вазъи кунунӣ ва ояндаи миллату давлати тоҷикон суҳбат оростанд. Пас аз ба охир расидани иҷлосия Ҳукумати нави Тоҷикистон кори худро дар Душанбе оғоз кард. 12 декабри соли 1992 Ҳукумати Тоҷикистон ба шаҳрвандон муроҷиат намуда, нақшаи асосии сохтмони ҷомеаи демократиро муайян кард.

Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеан падидаи муҳимтарини таърихи навини кишвар аст. Зеро он боиси гирифтани пеши роҳи нобудшавии кишвар, оғози ба эътидол овардани раванди сиёсӣ ва муайян намудани самтҳои инкишофи стратегии мамлакат гардид. Вазифаҳои Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бештар дар ду самт ба таври барҷаста намудор гардидаанд. Аввалан аз ҳолати муқовимати мусаллаҳона баровардани кишвар ва ба оштии миллӣ расидан. Ба мураккабии масъала нигоҳ накарда, роҳбарияти нави мамлакат дар ҳамгироӣ бо неруҳои сулҳҷӯи ҳам дохилӣ ва ҳам бо мадади кишварҳои хориҷию созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ ба имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон мушарраф гардид. Тоҷикистон тавонист роҳу воситаҳои зарурии аз муқовимат баромаданро дарёбад ва ваҳдату якпорчагии кишварро таъмин намояд. Сипас масъалаи таъмини ваҳдати ҷомеа пеш омад. Ин самти вазифаҳо бештар мушкилтар буда, заҳмати зиёди на танҳо Ҳукумат, балки тамоми бошандагони кишвар ва махсусан, аҳли фарҳангро талаб менамуд.

Ҳамин тавр, агар истиқлолият барои мо мустақилияту озодиро оварда бошад, ваҳдати миллӣ барои пешрафту бунёдкорӣ заминаи воқеӣ эҷод кард. Барои ҳимояи истиқлолият, ваҳдати миллӣ ва сарҷамъ кардани шаҳрвандони Тоҷикистон хизматҳои Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хеле назаррас аст, ки ҳатто аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ низ эътироф гардидааст. Имрӯз дар дунё бисёр кишварҳое мавҷуданд, ки аз надоштани сарвари сиёсӣ ва роҳбари хирадманд танқисӣ кашида, миллати худро сарҷамъ карда наметавонанд. Нақши Сарвари сиёсии тоҷикон Эмомалӣ Раҳмон дар истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ва ҳамчунин тантанаи волоияти қонун чунон аст, ки дар зеҳн, тафаккур ва хотираи таърихии миллати тоҷик то абад боқӣ хоҳад монд. Эмомалӣ Раҳмон дар таҳкими истиқлолияти давлатӣ ва ваҳдати миллӣ нақши бузургеро бозид, ки барои муътадил гардонидани вазъи сиёсии Тоҷикистон роҳи наҷотро дар сулҳ дарёфт ва ҷомеаро ба самти он сафарбар намуд. Бояд гуфт, ки он замон танҳо Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ягона қувваи сиёсие гардид, ки тамоми масъулиятро дар назди таърих ва миллати тоҷик ба дӯши худ гирифт. Ин иҷлосия исбот намуд, ки миллати тоҷик дорои қувваи солим ва иродаи қавиест, ки кишварро аз буҳрони сиёсӣ берун мебарорад.
Эмомалӣ Раҳмон дар давраи басо мушкил ва ҳассосу ноором, ки дар ҷумҳурӣ ҷанги шаҳрвандӣ ба амал омада буд, тавонист тамоми қувваҳои пешқадами сулҳпарварро дар гирду атрофи худ муттаҳид намояд. Дар нахустин баромади худ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз намуда буданд, ки: “Ман кори худро аз сулҳ сар хоҳам кард. Ман тарафдори давлати демократии ҳуқуқбунёд мебошам. Мо ҳама бояд ёру бародар бошем, то ки вазъро ором намоем. Ҳар чи аз дастам меояд, дар ин роҳ талош хоҳам кард”. Ӯ бо иродаи қавӣ ва нияти нек халқро бовар кунонд, ки дар Тоҷикистони азиз сулҳ ва оромиро пурра пойдор мегардонад. Ин суханҳо дар қалби мардуми тоҷик ҷой гирифт. Он нишона аз боварии мардум ба Сарвари давлат ва роҳбарияти кишвар буд.

Қобили зикр аст, ки бо шарофати Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар тӯли 23 сол мо ба дастовардҳои назаррас ноил шудем, ки қайд намудани баъзе аз онҳоро мақбул мешуморем.

Аз ҷумла, таъсиси низоми нави самараноки давлатдории Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба даст овардани сулҳу ваҳдати миллии тоҷикон баъди ҷанги шаҳрвандӣ, бунёду рушди давлатдории навин ҳамчун ҷомеаи демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона дар Тоҷикистон, таъсиси парламенти касбӣ ва дупалатагӣ - Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон, таъсиси мақомоти судии назорати конститутсионӣ, таҳия ва амалисозии барномаҳои рушди иқтисодӣ, фарҳангӣ ва сиёсӣ, эътирофи озодии сухан ва матбуот, гуногунандешӣ, ташкили Қувваҳои Мусаллаҳ ва артиши миллӣ, ба роҳ мондани сиёсати хориҷӣ бо давлатҳои хориҷӣ ва ташкилотҳои байналмилалӣ, муаррифии Тоҷикистон ба олами мутамаддин ҳамчун давлати соҳибистиқлол ва миллати тоҷик ҳамчун миллати соҳибтамаддун, қарорҳои таърихии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва амалӣ гардонидани онҳо дар инкишофи мамлакат марҳилаи сифатан навро оғоз бахшида, бунёди ҷомеаи озоду мутамаддинро асос гузоштанд.

Ҳамин тавр, бо ташаббуси сиёсати хирадмандонаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон халқи Тоҷикистон ҳамчун қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳонӣ, эҳтироми озодӣ, ҳуқуқи инсон ва шаҳрванд ва ба мақсади демократикунонии ҷомеа, бунёди давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона Конститутсияи нави мамлакатро бори нахуст дар таърихи давлатдории навин бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул намуд, ки дар он ҳама дастовардҳои башарият дар бобати озодии инсон, ҳуқуқи шаҳрванд, ҷомеаи демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ дарҷ шудаанд.

Сафарбек САЪДУЛЛОЗОДА,
устоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

У вас нет прав на участие в данном опросе.

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

Август 2022 c.