ҶОМЕА
Шанбе 06 Июн 2026 05:34
Ба озмуни "ҶТ"
Пеш аз матраҳи масъала хотиррасон бояд шуд, ки сабаби баргузории ин ҷамъомади боҳашамати вакилони мардумӣ дар чӣ буд?
Охири солҳои 80-ум ва аввали солҳои 90-уми асри гузашта, бо хатокориҳои ғаразноку душманонаи чанд нафар бадхоҳон ба райъи мардум ва талаботи конститутсия эътибор надода, албатта, бо таъсири душманони дохиливу хориҷӣ Иттиҳоди Шӯравӣ пароканда гардид.
Душманон, мансабталошон, ғоси-бону давлатхоҳон дар ҳамаи ҷум-ҳуриҳои пасошӯравӣ ба ҷилва омадаву майдонӣ шуданд. Бо шиорҳои аз ҳақиқат, аз ростӣ ва мардумпарварӣ фарсахҳо дур мардумро ба ҷиҳод, шӯру валвала, ҷанг водор карданд. Ин даъватҳо тавонист шахсиятҳои алоҳидаи ҷоҳталабро, ки дар замони шӯравӣ пушти парда буданд, тавонгар гардонаду давлатҳоро харобу нотавон бисозад. Аз ин вартаи ҳалокатбору харобиовар ватану миллати мо низ мазаи талхтар аз заҳрро чашид. Бо амри бегонаҳо, намояндагони дигар эътиқодҳо, мазҳабҳо, дар сар ҳавои мансабдориву дар дил завқи дорогӣ тоҷикон – намояндагони як миллату як халқу як дину мазҳабро, сокинони гӯшаҳои диёрро бо ҳам шӯрониданд, майдонбозиҳо сар шуда, ба хунрезӣ ва куштор оварданд. Тоҷиккушӣ сар шуд. Бародар бародарро мекушт, дар хуни ӯ даст мешуст, модарро таҳқир карда, падарро кофир мехонд. Дар ҳамон соат кайфияте мебурд, мезавқид, механдид, аз кардааш ифтихор дошт. Роҳбаронашон онҳоро бо суханҳои бофтаи аз асли Ислом дур манқурт карда буданд. Ба онҳо маводҳои нашъадорро дода, ақлу хирадашонро дар мағзу ботинашон кушта буданд. Ба онҳо аз рӯи талаботҳои дини мубини Ислом, муҳтавои китоби муқаддаси “Қуръон”, ҳадисҳои набавӣ, фиқҳи Имоми Аъзам не, аз рӯи хости худашон таълим медоданд.
Роҳбарияти вақти ҷумҳурӣ ба хулосаи мушаххасе наомада, азми дурусту сайъи комил надоштанд. Ба қарори қатъӣ наомаданд, то ки пеши бетартибиҳо, харобкориҳо, сӯхтору кушторро бигиранд.
Дар Ватани азизи мо шар пеши хайрро гирифт. Ҷинояткор, хиёнатпеша дар фикри созмон додани давлати нав - исломӣ шуда, дар сурате, ки худашон аз саркардаҳо то поён чун манқуртон ин дини муқаддасу покро хор карда, талаботҳои онро ба хости худашон шарҳу эзоҳ медоданд. Ислом куштор, харобкорӣ, зулм, истисмор, алфози бад, азобу ситамро манъ кардааст. Аммо ин амалҳоро саркардагон ба думравонашон намефаҳмониданд. Ин амалҳои нангин ва номуборакро кори савоб мешумориданд.
Ба ҳамон забону даҳоне, ки “Аллоҳу акбар” мегуфтанд, дарҳол сухани фаҳши аз одоб берунро ба забон гирифта, ба суроғаи давлату роҳбарон бадгӯӣ мекарданд. Ин боис шуду хун рехтем, хонаву деҳа оташ задем, хокистарашро ба бод додем, завқидем, дар ҳамон рӯз пушаймонӣ накардем. Чӣ кори нохубе кардем...
Бо таклиф ва пофишории гурӯҳе аз намояндагони халқ – депутатҳо ва роҳбарони сохторҳои давлатӣ баргузор намудани сессияи ғайринавбатӣ ба миён омад. Ҳама роҳбарон ва намояндагони мардумӣ ба вилояти Суғд, ба шаҳри бостонии Хуҷанд даъват шуданд. Рафтан ба Хуҷанд саҳлу бехатар набуд.
Фарзандони ватанхоҳу худогоҳи ин кишвар ҷони азизи худро рӯи каф гирифта, чун сарсупурдагон бо ҳар роҳу восита худашонро ба ин шаҳри бостонӣ расониданд. Шахсиятҳое аз роҳбарони вақти вилояти Суғд ин навиди мубораку ватансозро намехостанд. Вале тақдиру сарнавишти Ватан мадад кард.
Ба ҳамаи мушкилот, муқобилияти гурӯҳҳои бадхоҳу хиёнатгарони ватану мардумаш бо инояти Худо сессияи XVI ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кори худ дар таърихи 16.11.1992 шурӯъ намуд. Хавфу хатар ва таҳдид вуҷуд дошт.
Баъди муҳокимаҳову маслиҳатҳои тӯлонӣ, пешниҳодҳои гуногун касе киштии давлатдории тоҷиконро, ки нисфаш дар обу нисфаш дар хушкӣ қарор дошту харобу корношоям шуда буд, ба зимма нагирифт. Гурӯҳи вакилон ва роҳбарони вақти давлат ва Ҳукумати кишвар ба хулосае омаданд, ки номзадии ҷавони боғайрат, ҷасур, донишманд, якрӯю якмаром, намояндаи мардумӣ аз вилояти Кӯлоб Эмомалӣ Раҳмонро пешниҳод намоянд.
Таклиф ҳарчанд ногаҳонӣ буд, вале ин фарзанди муборакқадами миллат, дилсӯзи давлату бошандагонаш бо қатъият ва бедудилагӣ даъватро қабул кард. Ӯ ба камтаҷрибагияш дар сиёсатмадорӣ нигоҳ накарда, ба қувваю ғайрати худаш ва бузургии халқаш эътимод кард. Намояндагони мардумӣ бо шумораи афзалиятноки овозҳо ин марди бузургдилро ба мансаби Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб намуданд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба курсии Раёсат нишаста, бо суханони нахустини хеш - “Ман ба Шумо сулҳ меорам” ба мардум умеди фардои дурахшонро бахшиданд.
Ба ин ҷуръати ҷавонмардона худаш ва чанд нафар вакилону намояндагони ҳукумат боварӣ дош-танд. Аксарияти ҳозирбудагон боварӣ надоштанд, ки ин марди ҷавон бори ин масъулиятро бардошта битавонад. Ҳатто гумоне буд, ки ӯ худашро қурбони сиёсатбозиҳо мекунад. Аммо ӯ чун марди ҳақиқӣ, ватанхоҳ, дилогоҳу башардӯст Парчами ҷумҳуриро бо ашки равон бӯсида, қавл дод, ки Тоҷикистонро бо ҳидояти Худову дили бузурги тоҷикистониён обод месозад. Зиҳӣ инсоне, ки забонаш бо қавлаш ва қалбаш якест. Ӯ гуфта буд, ки Ватан обод мекунем, дар қавлаш истоду Ватан обод кард ва мардумашро шод гардонид.
Бо роҳбарии ин фарзанди фарзонаву накуноми миллат ва дастгирии халқи наҷиби Тоҷикистон корҳое ба анҷом расонида шуд, ки таърихамон амсолашро ёд надорад. Дар ин муддат музаффариятҳо, созандагиҳо ва бозсозиҳое рӯи кор омаданд, ки аз ояндаи дурахшони ин кишвар шаҳодат медиҳанд.
Мардуми боимони ин хоки биҳиштосо шукри Худоро мекунанд, ки бо сарварии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ин рӯзҳои неку дурахшон расиданд.
Бо шарофати Иҷлосияи XVI Шӯрои Олӣ Тоҷикистонро ҷаҳон шинохт, Парчами давлати мо дар пештоқи СММ паравшон ва давлати мо аъзои чандин ташкилоту созмонҳои ҷаҳонӣ гардид. Ва ҳамаи ин пешравиҳо ва муваффақиятҳо аз баракати Иҷлосияи XVI Шӯрои Олӣ мебошад.
Ситора ОДИНАЕВА,
сармуҳаррири рӯзномаи
“Кулябская правда”
Пеш аз матраҳи масъала хотиррасон бояд шуд, ки сабаби баргузории ин ҷамъомади боҳашамати вакилони мардумӣ дар чӣ буд?
Охири солҳои 80-ум ва аввали солҳои 90-уми асри гузашта, бо хатокориҳои ғаразноку душманонаи чанд нафар бадхоҳон ба райъи мардум ва талаботи конститутсия эътибор надода, албатта, бо таъсири душманони дохиливу хориҷӣ Иттиҳоди Шӯравӣ пароканда гардид.
Душманон, мансабталошон, ғоси-бону давлатхоҳон дар ҳамаи ҷум-ҳуриҳои пасошӯравӣ ба ҷилва омадаву майдонӣ шуданд. Бо шиорҳои аз ҳақиқат, аз ростӣ ва мардумпарварӣ фарсахҳо дур мардумро ба ҷиҳод, шӯру валвала, ҷанг водор карданд. Ин даъватҳо тавонист шахсиятҳои алоҳидаи ҷоҳталабро, ки дар замони шӯравӣ пушти парда буданд, тавонгар гардонаду давлатҳоро харобу нотавон бисозад. Аз ин вартаи ҳалокатбору харобиовар ватану миллати мо низ мазаи талхтар аз заҳрро чашид. Бо амри бегонаҳо, намояндагони дигар эътиқодҳо, мазҳабҳо, дар сар ҳавои мансабдориву дар дил завқи дорогӣ тоҷикон – намояндагони як миллату як халқу як дину мазҳабро, сокинони гӯшаҳои диёрро бо ҳам шӯрониданд, майдонбозиҳо сар шуда, ба хунрезӣ ва куштор оварданд. Тоҷиккушӣ сар шуд. Бародар бародарро мекушт, дар хуни ӯ даст мешуст, модарро таҳқир карда, падарро кофир мехонд. Дар ҳамон соат кайфияте мебурд, мезавқид, механдид, аз кардааш ифтихор дошт. Роҳбаронашон онҳоро бо суханҳои бофтаи аз асли Ислом дур манқурт карда буданд. Ба онҳо маводҳои нашъадорро дода, ақлу хирадашонро дар мағзу ботинашон кушта буданд. Ба онҳо аз рӯи талаботҳои дини мубини Ислом, муҳтавои китоби муқаддаси “Қуръон”, ҳадисҳои набавӣ, фиқҳи Имоми Аъзам не, аз рӯи хости худашон таълим медоданд.
Роҳбарияти вақти ҷумҳурӣ ба хулосаи мушаххасе наомада, азми дурусту сайъи комил надоштанд. Ба қарори қатъӣ наомаданд, то ки пеши бетартибиҳо, харобкориҳо, сӯхтору кушторро бигиранд.
Дар Ватани азизи мо шар пеши хайрро гирифт. Ҷинояткор, хиёнатпеша дар фикри созмон додани давлати нав - исломӣ шуда, дар сурате, ки худашон аз саркардаҳо то поён чун манқуртон ин дини муқаддасу покро хор карда, талаботҳои онро ба хости худашон шарҳу эзоҳ медоданд. Ислом куштор, харобкорӣ, зулм, истисмор, алфози бад, азобу ситамро манъ кардааст. Аммо ин амалҳоро саркардагон ба думравонашон намефаҳмониданд. Ин амалҳои нангин ва номуборакро кори савоб мешумориданд.
Ба ҳамон забону даҳоне, ки “Аллоҳу акбар” мегуфтанд, дарҳол сухани фаҳши аз одоб берунро ба забон гирифта, ба суроғаи давлату роҳбарон бадгӯӣ мекарданд. Ин боис шуду хун рехтем, хонаву деҳа оташ задем, хокистарашро ба бод додем, завқидем, дар ҳамон рӯз пушаймонӣ накардем. Чӣ кори нохубе кардем...
Бо таклиф ва пофишории гурӯҳе аз намояндагони халқ – депутатҳо ва роҳбарони сохторҳои давлатӣ баргузор намудани сессияи ғайринавбатӣ ба миён омад. Ҳама роҳбарон ва намояндагони мардумӣ ба вилояти Суғд, ба шаҳри бостонии Хуҷанд даъват шуданд. Рафтан ба Хуҷанд саҳлу бехатар набуд.
Фарзандони ватанхоҳу худогоҳи ин кишвар ҷони азизи худро рӯи каф гирифта, чун сарсупурдагон бо ҳар роҳу восита худашонро ба ин шаҳри бостонӣ расониданд. Шахсиятҳое аз роҳбарони вақти вилояти Суғд ин навиди мубораку ватансозро намехостанд. Вале тақдиру сарнавишти Ватан мадад кард.
Ба ҳамаи мушкилот, муқобилияти гурӯҳҳои бадхоҳу хиёнатгарони ватану мардумаш бо инояти Худо сессияи XVI ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кори худ дар таърихи 16.11.1992 шурӯъ намуд. Хавфу хатар ва таҳдид вуҷуд дошт.
Баъди муҳокимаҳову маслиҳатҳои тӯлонӣ, пешниҳодҳои гуногун касе киштии давлатдории тоҷиконро, ки нисфаш дар обу нисфаш дар хушкӣ қарор дошту харобу корношоям шуда буд, ба зимма нагирифт. Гурӯҳи вакилон ва роҳбарони вақти давлат ва Ҳукумати кишвар ба хулосае омаданд, ки номзадии ҷавони боғайрат, ҷасур, донишманд, якрӯю якмаром, намояндаи мардумӣ аз вилояти Кӯлоб Эмомалӣ Раҳмонро пешниҳод намоянд.
Таклиф ҳарчанд ногаҳонӣ буд, вале ин фарзанди муборакқадами миллат, дилсӯзи давлату бошандагонаш бо қатъият ва бедудилагӣ даъватро қабул кард. Ӯ ба камтаҷрибагияш дар сиёсатмадорӣ нигоҳ накарда, ба қувваю ғайрати худаш ва бузургии халқаш эътимод кард. Намояндагони мардумӣ бо шумораи афзалиятноки овозҳо ин марди бузургдилро ба мансаби Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб намуданд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба курсии Раёсат нишаста, бо суханони нахустини хеш - “Ман ба Шумо сулҳ меорам” ба мардум умеди фардои дурахшонро бахшиданд.
Ба ин ҷуръати ҷавонмардона худаш ва чанд нафар вакилону намояндагони ҳукумат боварӣ дош-танд. Аксарияти ҳозирбудагон боварӣ надоштанд, ки ин марди ҷавон бори ин масъулиятро бардошта битавонад. Ҳатто гумоне буд, ки ӯ худашро қурбони сиёсатбозиҳо мекунад. Аммо ӯ чун марди ҳақиқӣ, ватанхоҳ, дилогоҳу башардӯст Парчами ҷумҳуриро бо ашки равон бӯсида, қавл дод, ки Тоҷикистонро бо ҳидояти Худову дили бузурги тоҷикистониён обод месозад. Зиҳӣ инсоне, ки забонаш бо қавлаш ва қалбаш якест. Ӯ гуфта буд, ки Ватан обод мекунем, дар қавлаш истоду Ватан обод кард ва мардумашро шод гардонид.
Бо роҳбарии ин фарзанди фарзонаву накуноми миллат ва дастгирии халқи наҷиби Тоҷикистон корҳое ба анҷом расонида шуд, ки таърихамон амсолашро ёд надорад. Дар ин муддат музаффариятҳо, созандагиҳо ва бозсозиҳое рӯи кор омаданд, ки аз ояндаи дурахшони ин кишвар шаҳодат медиҳанд.
Мардуми боимони ин хоки биҳиштосо шукри Худоро мекунанд, ки бо сарварии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ин рӯзҳои неку дурахшон расиданд.
Бо шарофати Иҷлосияи XVI Шӯрои Олӣ Тоҷикистонро ҷаҳон шинохт, Парчами давлати мо дар пештоқи СММ паравшон ва давлати мо аъзои чандин ташкилоту созмонҳои ҷаҳонӣ гардид. Ва ҳамаи ин пешравиҳо ва муваффақиятҳо аз баракати Иҷлосияи XVI Шӯрои Олӣ мебошад.
Ситора ОДИНАЕВА,
сармуҳаррири рӯзномаи
“Кулябская правда”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед