ҶОМЕА
Шанбе 13 Июл 2024 10:38
10453
Заррина яке аз он бонувонест, ки баъди ҷудошавӣ аз шавҳараш бо ду фарзанди ноболиғ ба хонаи волидонаш баргаштааст. Ҳарчанд дар ин ҷо бародару занаш ӯро хуш қабул карда буданд, вале ботинан худро хеле нороҳат ҳис мекард. Хушбахтона, муҳоҷирати меҳнатӣ сабаби он гардид, ки бахти дуюмашро пайдо намуда, оила барпо кунад. Ҳамакнун Заррина соҳиби чор фарзанд буда, бо ҳамсари дуюмаш зиндагии хушҳолона дорад.

Дар ҳамин ҳол бояд гуфт, аксарияти бонувоне, ки бо сабабҳои гуногун аз оила маҳрум мешаванд, сарнавишти талхро аз сар мегузаронанд.

Далелҳои оморӣ нишон медиҳанд, ки мутаассифона, шумораи бекоршавии ақди никоҳ дар солҳои охир ба маротиб афзудааст. Ҳатто оилаҳои ҷавон баъди якчанд моҳи ҳамзистӣ аз ҳам ҷудо мешаванд. Тамоюли афзояндаи ҷудошавии оилаҳо боиси нобаробариҳои иҷтимоӣ дар ҷомеа гардида, бунёди оила ва ҷомеаи солимро зери шубҳа мегузорад.

Таассуфовар он аст, ки пароканда шудани оилаҳо бисёртар ба кӯдакони хурдсол таъсиргузор мемонад. Ба қавле, аз хонавайрон шудани ҳамсарон, кӯдакони маъсумашон зиндаятим мемонанд.

Тибқи омори шуъбаи сабти асноди ҳолати шаҳрвандии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар 5 моҳи соли аввали равон 73 ҳолати бекоркунии ақди никоҳ ба қайд гирифта шудааст, ки нисбати ҳамин давраи соли 2023-юм 7 ҳолат зиёд мебошад. Аз ин миқдор оила бо қарори суд ақди никоҳи 55 оила ва бо аризаи тарафайн, ки фарзандони ноболиғ надоранд, 16 оила бекор карда шудааст. Нигаронкунанда он аст, ки аз миқдори оилаҳои ҷудогардида дар соли 2023-юм 75 ва 5 моҳи соли ҷорӣ 67 фарзанди ноболиғ дар нимароҳи тақдири талхи волидонашон азоби руҳӣ ва маънавӣ мекашанд.

Бо мақсади бунёди ҷомеаи солим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор барномаҳои давлатӣ ва қонунҳои мушаххас дар самти бунёди оила қабул шудаанд. Аз ҷумла, талаботҳое, ки дар Кодекси оила дарҷ гардидаанд, дархӯри ниёзҳои ҷомеа буда, тамоми паҳлуҳои ҳаёти оиладориро тибқи арзишҳои умумибашарӣ инъикос мекунанд.

Коршиносону ҷомеашиносон омилҳои асосии хонавайронии ҷавононро дар никоҳи барвақт, заъфи маърифати оиладорӣ, камтаҷрибагӣ, костагии донишу фарҳанги волидайну ҷавонон, муҳоҷират ва буҳрони иқтисодӣ мебинанд. Сарфи назар аз он ки ҷомеаи мо ин қадар бо суръати баланд рушд ёфта истодаасту сатҳи маърифатнокии мардум боло гирифтааст, ҷудошавии оилаҳои ҷавон дучанд гардида истодааст. Пас ин ҷо суоле пайдо мешавад, ки сабаби ин ҳама дар чист ё роҳи ҳалли бартараф сохтани онҳоро чӣ тавр метавон ёфт?

Ба гуфтаи Камила Мусавирзода, сардори шуъбаи сабти асноди ҳолати шаҳрвандии Раёсати адлияи ВМКБ дар аксар вақт хушунати хонаводагӣ, дахолати шахси дуюму сеюм ба зиндагии навхонадорон, набудани якдигарфаҳмӣ, муҳаббати байни зану шавҳар, самимият ва боварию эътимод ба якдигар боиси азҳампошии оилаҳо мегардад. Баъзан ҷанҷолҳои байни келину хушдоман, ба ҳаёти мустақил омода набудани навхонадорон, шароити пасти иқтисодӣ ҳам ба вайроншавии оила мусоидат мекунанд. Иддае аз шаҳрвандон, ки барои бекор кардани ақди никоҳ ба мо муроҷиат мекунанд, дархости онҳо тибқи ҳалномаҳои судии солҳои пеш сурат мегирад.

- Вақте оилаҳо бо ҳалномаҳои судӣ бекор мегарданд, аз тарафи судҳо ба мо танҳо иқтибос аз парвандаи бекоркунии ақди никоҳ бе нишон додани сабаби ҷудошавӣ ирсол мегардад. Бо ин рӯшан кардан номумкин аст, ки чаро ин оилаҳо аз ҳам ҷудо шудаанд ва шояд дигар омилҳо низ ҳастанд, ки сабабгори тез барҳам хӯрдани оилаҳои ҷавон мегарданд, -меафзояд ӯ.

Аммо, мутобиқи муқаррароти қонунгузории кишвар ҳамсароне, ки хоҳиши бекор кардани никоҳро доранд ва аз ҳамин никоҳ фарзандони умумии ноболиғ надоранд, метавонанд ба мақомоти сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ дар шакли хаттӣ аризаи муштаракро оид ба бекор кардани ақди никоҳ пешниҳод намоянд. Ва танҳо ҳолатҳое, ки дар асоси моддаҳои 21, 24 Кодекси оила пешбинӣ шудааст, никоҳ дар суд бекор карда мешавад. Дар суд сабабҳои бекор кардани ақди никоҳ пешбинӣ нашудааст.

Бекоршавии ақди никоҳ тамоюлҳои мухталифи зиндагиро дар бар мегирад. Паст будани маданияти ҳуқуқию ахлоқӣ, сабукфикрӣ ва даҳҳо амсоли ин гуна сабабҳоро метавон мисол овард. Аслан дар ин нобасомониҳову ба ҳам наомадани ҷуфтҳои як вақт хушбахт бештар фарзандони онҳо қурбон мешаванд.

- Вақте ки оила мегӯем, зери ин мафҳум муҳимтарин ячейкаи ҷамъияту давлатро мебинем, - мегӯяд мудири шуъбаи кор бо занон ва оилаи вилоят Муслима Афзалшоева. - Ин аст, ки интихоби дуруст дар бунёди оила омили муҳими мустаҳкамии ҷамъият ва ободии давлат аст. Аз ин рӯ, пеш аз барпо намудани оила ҳар шаҳрванд бояд паҳлуҳои гуногунҷабҳаи ҳаёти оилавиро мавриди омӯзиш қарор дода, урфу одатҳои миллӣ, ҳурмату эҳтироми тарафҳо, муносибати хуби зану шавҳарӣ ва маънои зиндагиро хуб дарк карда тавонад. Эҳтиёткор будану ҳаётро ҳамаҷониба омӯхтан, барои онҳое, ки бори нахуст ба зиндагӣ қадам мегузоранд, талаботи аввалиндараҷа аст. Бунёди боэътимоди оиларо якдигарфаҳмӣ, муҳаббати байни зану шавҳар, самимият ва боварию эътимод ба якдигар ба вуҷуд меорад.

Қадам Қадамов номзади илмҳои педагогӣ аксари нокомиҳои дар зиндагии инсон бавуҷудомадаро ба хусусиятҳои хоси руҳӣ-характер, қобилият ва мизоҷ марбут медонад.

- Ҳолатҳои руҳии одам-ҳаяҷон ва боздорӣ бояд дар мувозинаи баробар нигоҳ дошта шаванд. Баъзан ҳангоми нобаробариҳои иҷтимоӣ шахс бояд бисёр ба ҳаяҷон дода нашавад ва ё аснои хушунат ва ё ҷанҷолҳои хонаводагӣ як тараф бояд боздориро ихтиёр кунад. Зеро агар шахс ҳангоми ҳаяҷон боздорӣ накунад, он метавонад оқибати нохушро дар пай биёрад. Баъдан дар илми равоншиносӣ ирода низ бисёр нақши муҳим мебозад. Агар шахс иродаи мустаҳкам дошта бошад, қодир аст аз ҳар ҳолати ногувор барояд ва дар нигоҳ дош-тани оилаи худ истодагарӣ кунад, - иброз дошт Қадам Қадамов.

Дар ин маврид ба андешаи як тан аз ҷавонони фаъоли вилоят Мулкамон Холдоров утоқҳои машваратии равоншиносон бояд ҳарчи бештар фаъол бошанд.

- Мутаассифона, бинобар камбудӣ равоншиносон аксаран мушкилиҳои ҷузъии хонаводагӣ баҳсбарангез гардида, боиси азҳампошии оилаҳо мегарданд. Фаъолияти равоншиносӣ бояд дар ҳар сурате набошад, тақвият бахшида шаванд, мардум ба ин категорияи одамон дар вақти нокомӣ зиёдтар муроҷиат кунанд ва он барои ҳамаи табақаи ҷомеа дастрас бошад, - таъкид намуд ин ҳамсуҳбати мо.

Набот Додихудоева роҳбари ТҶ “Мадина” бар он назар аст, ки баробарӣ дар оила аз ҳурмату эҳтироми волидайни тарафайн аз ҷониби ҳамсарон пойдор мегардад.

- Вақте келин вориди хонаи нав мегардад, ӯ акнун вазифаҳои дигар дорад. Ҳурмати падару модари шавҳарашро дар мадди аввал гузорад, ба ҳар гуна таззоди зиндагӣ бо андешаи солим нигарад. Ӯ бояд пойбанди хона набошад ва дар иҷрои ҳар кор фаҳмиш, ақлу заковати худро ба кор барад. Мард, ки таъминкунандаи муҳити моддии хонавода маҳсуб меёбад, бояд вазифаашро қабл аз хонадоршавиаш фикр кунад, ки оё аз уҳдаи он мебарояд, ё не. Аммо, дар бисёр мавридҳо чунин муносибатҳо акси ҳол мебароянд, ки боиси вайроншавии оилаҳо мегарданд, - мегӯяд ӯ.

Бархе аз коршиносон сабабгори ҷудошавии оилаҳоро дар сатҳи пасти рӯзгор мебинанд. Иддае бар он назаранд, ки бисёрии навхонадорон ҳангоми барпо кардани оила ҳамдигарро пурра наомӯхта, ба муҳити хонаводагӣ, ки масъулияти бузург аст, қадам мегузоранд ва ба пасту баландиҳои рӯзгор тоб наоварда, ягона роҳи ҳалли мушкилоти худро дар ҷудо шудан аз ҳамдигар мебинанд. Бо як дидану бо ҳам хонадор шудан низ чандон қобили қабул нест. Аз ҷониби дигар муҳоҷирати меҳнатӣ низ як омили вайроншавии оилаҳо дониста мешавад. Мушоҳида ҳам гардидааст, ки баъзан хиёнати яке аз ҳамсарон ба азҳампошии оилаҳо оварда мерасонад.

- Оила бояд пеш аз ҳама ба тарбияи маънавии кӯдак диққат диҳад, хислатҳои мусбии инсонӣ ва ахлоқи ҳамидаро дар ниҳоди вай ҷо намояд ва худ низ дар ин ҷода масъулияти бузургеро ҳис карда тавонад. Ҳар як рафтори хуби волидон, намунаест барои ояндаи неки фарзандон ва як масъулияти аҷдодие, ки имрӯзҳо қариб риоя намешавад, ин эҳтиром накардани сарвари хонавода аз ҷониби аъзоёни оила мебошад. Яъне, ҳар кас ба сари худаш роҳбар. Шояд ба як маъно хуб бошад, вале ҳамон чизе, ки хусусияти мусбии гузаштагон аст, набояд ба гӯшаи фаромӯшӣ равад. Зеро мафҳуми итоат бояд дар хонадон ҳукмрон бошад, то сардори оила худро шахси масъулиятшинос эҳсос намояд, - иброз медорад, омӯзгори Донишгоҳи давлатии Хоруғ Сабоҳат Донаёрова.

Дар ин асно Камила Мусавирзода, сардори шуъбаи сабти асноди ҳолати шаҳрвандии Раёсати адлияи ВМКБ изҳор кард, ки дар аксари хонаводаҳо байни занону мардон муҳаббати самимӣ, якдигарфаҳмӣ, фазои тинҷу осоишта умуман вуҷуд надорад. Ва ин аст, ки солҳои охир бинобар сабабҳои гуногун бештар пароканда шудани оилаҳои ҷавон ба назар мерасанд. Ба гуфти ӯ, вайроншавии оилаҳо ба ҷамъият хатари зиёд дошта, пешгирии азҳампошии он танҳо вазифаи сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ нест, балки кори дастаҷамъии ҳамаи ниҳодҳо ва ҷомеа бояд бошад.

Ҷомеашиносон бар онанд, ки маърифати оиладорӣ бояд аз айёми хурдсолӣ дар шахс ташаккул дода шавад. Бо вуҷуди ақидаҳои мухталиф дар мавриди ҷудошавии оила, ҷомеаро мебояд дар муқобили ин зуҳуроти нохушоянд дастаҷамъона кор барад.

Садоншо ҶАНОБИЛШОЕВ, “ҶТ”

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм