ҶОМЕА
Сешанбе 10 Феврал 2026 04:41
Дар даҳсолаи охир ҷудо дар Тоҷикистон аз доираи як намуди маъмулии варзиш берун рафта, ба унсури муҳими сиёсати варзишии миллӣ табдил ёфтааст. Имрӯз ин навъи олимпӣ на танҳо натиҷаҳои баланди варзишӣ меорад, балки Тоҷикистонро ҳамчун як кишвари фаъол, ташаббус-кор ва қобили эътимод дар арсаи байналмилалии варзиш муаррифӣ менамояд. Рушди пайгирона ва босуръати ҷудо далели равшани он аст, ки сиёсати варзишӣ ҳангоми идоракунии дуруст метавонад ба василаи нуфузи байналмилалӣ табдил ёбад.
ИДОРАКУНӢ ҲАМЧУН ОМИЛИ КАЛИДИИ РУШД
Таҷрибаи кишварҳои муваффақ дар варзиши олимпӣ нишон медиҳад, ки натиҷаҳои баланд пеш аз ҳама маҳсули идоракунии босалоҳият ва стратегӣ мебошанд. Рушди ҷудо дар Тоҷикистон низ истисно нест. Дар солҳои охир Федератсияи ҷудои Тоҷикистон аз шакли идоракунии маъмурии маҳдуд ба модели муосири идоракунии варзишӣ гузашт, ки ба банақшагирии дарозмуддат, масъулият, шаффофият ва натиҷагирӣ асос ёфтааст.
Дар давраи роҳбарии Исмоили Маҳмадзоир, президенти Федератсияи ҷудои Тоҷикистон сохтори идоракунӣ таҷдид гардида, равишҳои корӣ мутобиқ ба талаботи Федератсияи байналмилалии ҷудо (IJF) роҳандозӣ шуданд. Ин тағйирот, пеш аз ҳама, ба таҳкими нақши федератсия ҳамчун маркази ягонаи ҳамоҳангсоз миёни мактабҳои варзишӣ, мураббиён, варзишгарон ва ниҳодҳои давлатӣ равона гардид.
Яке аз самтҳои афзалиятнок системаи рушди кадрӣ буд. Федератсия ба омодасозӣ ва бозомӯзии мураббиён, доварон ва мутахассисони соҳа диққати ҷиддӣ дод. Ҷорӣ намудани курсҳои такмили ихтисос, ҷалби мутахассисони хориҷӣ ва табодули таҷриба бо федератсияҳои пешсаф имкон фароҳам овард, ки сатҳи омӯзиш ва омодасозии варзишгарон мутобиқ ба стандартҳои байналмилалӣ гардад.
Инчунин, идоракунии нав ба кашф ва рушди истеъдодҳо такя мекунад. Бо роҳандозии мусобиқаҳои мунтазам дар сатҳи ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва ҷавонон, федератсия низоми пайвастаро барои муайян намудани варзишгарони умедбахш ташкил намуд. Ин равиш имкон дод, ки гузариш аз варзиши кӯдакона ба сатҳи касбӣ бидуни шикасти низомӣ сурат гирад.
Федератсияи ҷудои Тоҷикистон робитаи зичро бо Кумитаи миллии олимпӣ, вазорату идораҳои дахлдор ва федератсияҳои хориҷӣ ба роҳ монда, сиёсати “дарҳои боз”-ро пеш гирифт. Ин сиёсати кушода боиси боло рафтани эътимоди шарикон, ҷалби сармоя ва ташкили мусобиқаҳои байналмилалӣ гардид.
Идоракунии муосир ҳамчунин ба диверсификатсияи манбаъҳои молиявӣ мусоидат кард. Дар баробари маблағгузории анъанавӣ, ҷалби сарпарастон, ташаббусҳои хусусӣ ва лоиҳаҳои муштарак ба роҳ монда шуданд. Ин ба федератсия имкон дод, ки аз вобастагии якҷониба канорагирӣ намуда, фаъ-олияти худро устувор нигоҳ дорад.
Дар маҷмуъ, таҷрибаи Федератсияи ҷудои Тоҷикистон нишон медиҳад, ки идоракунӣ на як унсури ёрирасон, балки муҳаррики асосии рушд мебошад. Маҳз сиёсати оқилона, банақшагирии стратегӣ ва роҳбарии мутамарказ боис гардид, ки ҷудои тоҷик аз сатҳи иштирокчии одӣ ба субъекти фаъоли сиёсати варзишии байналмилалӣ табдил ёбад.
АЗ НАТИҶАИ ОЛИМПӢ ТО СИЁСАТИ ВАРЗИШӢ
Дар сиёсати муосири варзишӣ натиҷаи олимпӣ танҳо як дастоварди инфиродӣ нест, балки омили тағйири ақидаҳои шахшуда маҳсуб меёбад, ки инсон қодир ба ҳар гуна дастоварду кашфиётҳост. Барои Тоҷикистон чунин нуқтаи сарнавиштсоз медали биринҷии Расул Боқиев дар Бозиҳои олимпии Пекин–2008 гардид. Ин натиҷа ҷудоро аз як навъи варзиши маҳдуд ба самти стратегӣ дар сиёсати варзишии кишвар табдил дод.
Медали олимпӣ на танҳо эътибори байналмилалӣ овард, балки муносибати давлат, ҷомеа ва бахши хусусиро нисбат ба ҷудо куллан дигаргун сохт. Аз ҳамин марҳила ҷудо ҳамчун навъи варзиш бо иқтидори баланди сармоягузорӣ, иҷтимоӣ ва дипломатӣ шинохта шуд. Барномаҳои омодасозии варзишгарон такмил ёфта, инфрасохтори варзишӣ рушд кард ва таваҷҷуҳ ба тайёр намудани захираи ҷавонон афзоиш ёфт.
Дар ин раванд шахсияти Расул Боқиев тадриҷан аз қаҳрамонии олимпӣ ба ташаббускори фаъ-оли сиёсати варзишӣ табдил ёфт. Пас аз анҷоми фаъолияти касбӣ ӯ таҷрибаи худ, нуфузи байналмилалӣ ва робитаҳои варзиширо барои ташкили платформаҳои нав истифода бурд. Яке аз чунин платформаҳо силсиламусобиқаҳои байналмилалии “Дӯстии халқҳо” мебошад, ки ҳадафи он фаротар аз муайян намудани ғолибон – таҳкими ҳамкории варзишӣ ва фарҳангӣ байни миллатҳост.
Қобили зикр аст, ки мусобиқаи аввали “Дӯстии халқҳо” 21 декабри соли 2025 дар шаҳри Москваи Федератсияи Русия дар ҳамкорӣ бо Федератсияи ҷудои Тоҷикистон баргузор гардида, 56 ҷудокори халқу миллатҳои гуногунро даври ҳам оварда буд, ки аз ҷониби мутахассисон ва иштирокчиён ҳамчун мусобиқае дар сатҳи ниҳоят баланд баргузоргашта, арзёбӣ шуд. Тавре Расул Боқиев, ташкилкунандаи ин мусобиқа ба мо иттилоъ дод, ташкили рақобатҳои ҷудо байни варзишгарони Федератсияи Русия, ки намояндагони халқу миллатҳои гуногунанд, зери унвони “Дӯстии халқҳо” ба ҳам оварандаи варзишгарони бомаҳорати халқу миллатҳои гуногун ва бунёди дӯстии қарин байни онҳо мебошад.
Ба иттилои Боқиев, давоми як сол масъулин ба нақша гирифтаанд, ки 6 мусобиқа баргузор намоянд. Гуфтан зарур аст, ки мусобиқаи аввал бо ташкили касбӣ, риояи стандартҳои байналмилалӣ, сатҳи баланди рақобат ва ҳузури варзишгарони пурқувват нишон дод, ки ин лоиҳа тасодуфӣ нест, балки бар пояи банақшагирии стратегӣ бунёд ёфтааст.
Муваффақияти мусобиқаи аввал далели равшани он шуд, ки ташаббус қобили идома ва густариш аст. Он ба як навъ озмоиши сиёсати варзишии нав табдил ёфт, ки дар он ҷудо ҳамчун абзори ҳамгироӣ, дипломатия ва нуфуз истифода мешавад. Маҳз ҳамин таҷрибаи муваффақ замина фароҳам овард, то “Дӯстии халқҳо–2” аллакай бо миқёси бузургтар, ҷуғрофиёи васеътар ва ҳадафҳои равшантар баргузор гардад.
Дар маҷмуъ, роҳи тайкардаи ҷудои Тоҷикистон аз медали олимпӣ то ташаббусҳои байналмилалӣ нишон медиҳад, ки натиҷаи варзишӣ ҳангоми идоракунии дуруст метавонад ба сиёсати мукаммали варзишӣ табдил ёбад. Имрӯз ҷудои тоҷик на танҳо пайрави равандҳо, балки ташаккулдиҳандаи рӯзномаи варзишӣ дар сатҳи минтақавӣ ва байналмилалӣ мебошад.
“ДӮСТИИ ХАЛҚҲО–2” – ВАРЗИШ ҲАМЧУН ДИПЛОМАТИЯ
Мусобиқаи “Дӯстии халқҳо–2”, ки 14 феврали соли 2026 дар шаҳри Москва баргузор мегардад, аз лиҳози сиёсати варзишӣ дорои чанд паёми муҳим аст. Аввалан, он намунаи равшани дипломатияи варзишӣ мебошад, ки тавассути он кишварҳо ва миллатҳо на дар сатҳи расмӣ, балки дар фазои рақобати солим ба ҳам меоянд.
Сониян, ҳузури фаъол ва ташаббускории ҷониби Тоҷикистон дар баргузории мусобиқа дар хориҷ аз кишвар нишон медиҳад, ки сиёсати варзишии ҷумҳурӣ ба марҳилаи содироти таҷриба ва ташаббус ворид шудааст. Ин аллакай сатҳи нав аст, ки танҳо барои кишварҳои дорои сиёсати варзишии устувор дастрас мебошад.
Ҷанбаи дигари муҳими сиёсати варзишӣ дар доираи мусобиқа низоми ҳавасмандгардонии молиявӣ мебошад. Мукофотпулиҳои назаррас барои ғолибон ва ҷоизадорон нишон медиҳанд, ки ҷудо дигар танҳо “варзиши ҳаваскорона” нест, балки ба самти иқтисоди варзиш ҳаракат мекунад. Ин равиш варзишгаронро ба фаъолияти касбӣ ҳавасманд намуда, рақобатро шадидтар ва сатҳи мусобиқаро баланд мебардорад. Аз ин хотир, ташкилкунандагони мусобиқаи “Дӯстии халқҳо-2” барои ҳавасмандии варзишгарон мукофотпулӣ барои мақоми аввал 10 000 рубл барои мақоми дуюм 7 000 рубл ва барои мақоми сеюм 5 000 рубл муайян гардидааст.
Инчунин, бояд гуфт, ки сиёсати варзишӣ танҳо бо натиҷа ва мукофот маҳдуд намешавад. Талаботи қатъӣ нисбат ба интизом, риояи қоидаҳои ҷудо, истифодаи кимонои стандартӣ ва маҳдудияти масъулияти ташкилкунандагон ба стандартҳои байналмилалӣ мутобиқ мебошанд. Ин нишон медиҳад, ки мусобиқа дар доираи қоидаҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии варзиши касбӣ баргузор мешавад.
Дар охир гуфтан зарур аст, ки ташкили мусобиқаи “Дӯстии халқҳо” далели равшани он аст, ки ҷудо дар Тоҷикистон имрӯз танҳо як намуди варзиш нест, балки абзори сиёсати варзишӣ, дипломатияи мулоим ва муаррифии миллӣ мебошад. Ҳамкории Федератсияи ҷудои Тоҷикистон, роҳбарияти он таҳти сарварии Исмоили Маҳмадзоир ва ташаббусҳои шахсиятҳое чун Расул Боқиев нишон медиҳанд, ки сиёсати варзишии кишвар ба самти устувор, фарогир ва байналмилалӣ ҳаракат мекунад.
Дар шароите, ки варзиш беш аз пеш ба як унсури сиёсати ҷаҳонӣ табдил меёбад, чунин ташаббусҳо Тоҷикистонро дар харитаи варзиши байналмилалӣ бо чеҳраи фаъол, мутамаддин ва ҳамкор муаррифӣ менамоянд.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
ИДОРАКУНӢ ҲАМЧУН ОМИЛИ КАЛИДИИ РУШД
Таҷрибаи кишварҳои муваффақ дар варзиши олимпӣ нишон медиҳад, ки натиҷаҳои баланд пеш аз ҳама маҳсули идоракунии босалоҳият ва стратегӣ мебошанд. Рушди ҷудо дар Тоҷикистон низ истисно нест. Дар солҳои охир Федератсияи ҷудои Тоҷикистон аз шакли идоракунии маъмурии маҳдуд ба модели муосири идоракунии варзишӣ гузашт, ки ба банақшагирии дарозмуддат, масъулият, шаффофият ва натиҷагирӣ асос ёфтааст.
Дар давраи роҳбарии Исмоили Маҳмадзоир, президенти Федератсияи ҷудои Тоҷикистон сохтори идоракунӣ таҷдид гардида, равишҳои корӣ мутобиқ ба талаботи Федератсияи байналмилалии ҷудо (IJF) роҳандозӣ шуданд. Ин тағйирот, пеш аз ҳама, ба таҳкими нақши федератсия ҳамчун маркази ягонаи ҳамоҳангсоз миёни мактабҳои варзишӣ, мураббиён, варзишгарон ва ниҳодҳои давлатӣ равона гардид.
Яке аз самтҳои афзалиятнок системаи рушди кадрӣ буд. Федератсия ба омодасозӣ ва бозомӯзии мураббиён, доварон ва мутахассисони соҳа диққати ҷиддӣ дод. Ҷорӣ намудани курсҳои такмили ихтисос, ҷалби мутахассисони хориҷӣ ва табодули таҷриба бо федератсияҳои пешсаф имкон фароҳам овард, ки сатҳи омӯзиш ва омодасозии варзишгарон мутобиқ ба стандартҳои байналмилалӣ гардад.
Инчунин, идоракунии нав ба кашф ва рушди истеъдодҳо такя мекунад. Бо роҳандозии мусобиқаҳои мунтазам дар сатҳи ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва ҷавонон, федератсия низоми пайвастаро барои муайян намудани варзишгарони умедбахш ташкил намуд. Ин равиш имкон дод, ки гузариш аз варзиши кӯдакона ба сатҳи касбӣ бидуни шикасти низомӣ сурат гирад.
Федератсияи ҷудои Тоҷикистон робитаи зичро бо Кумитаи миллии олимпӣ, вазорату идораҳои дахлдор ва федератсияҳои хориҷӣ ба роҳ монда, сиёсати “дарҳои боз”-ро пеш гирифт. Ин сиёсати кушода боиси боло рафтани эътимоди шарикон, ҷалби сармоя ва ташкили мусобиқаҳои байналмилалӣ гардид.
Идоракунии муосир ҳамчунин ба диверсификатсияи манбаъҳои молиявӣ мусоидат кард. Дар баробари маблағгузории анъанавӣ, ҷалби сарпарастон, ташаббусҳои хусусӣ ва лоиҳаҳои муштарак ба роҳ монда шуданд. Ин ба федератсия имкон дод, ки аз вобастагии якҷониба канорагирӣ намуда, фаъ-олияти худро устувор нигоҳ дорад.
Дар маҷмуъ, таҷрибаи Федератсияи ҷудои Тоҷикистон нишон медиҳад, ки идоракунӣ на як унсури ёрирасон, балки муҳаррики асосии рушд мебошад. Маҳз сиёсати оқилона, банақшагирии стратегӣ ва роҳбарии мутамарказ боис гардид, ки ҷудои тоҷик аз сатҳи иштирокчии одӣ ба субъекти фаъоли сиёсати варзишии байналмилалӣ табдил ёбад.
АЗ НАТИҶАИ ОЛИМПӢ ТО СИЁСАТИ ВАРЗИШӢ
Дар сиёсати муосири варзишӣ натиҷаи олимпӣ танҳо як дастоварди инфиродӣ нест, балки омили тағйири ақидаҳои шахшуда маҳсуб меёбад, ки инсон қодир ба ҳар гуна дастоварду кашфиётҳост. Барои Тоҷикистон чунин нуқтаи сарнавиштсоз медали биринҷии Расул Боқиев дар Бозиҳои олимпии Пекин–2008 гардид. Ин натиҷа ҷудоро аз як навъи варзиши маҳдуд ба самти стратегӣ дар сиёсати варзишии кишвар табдил дод.
Медали олимпӣ на танҳо эътибори байналмилалӣ овард, балки муносибати давлат, ҷомеа ва бахши хусусиро нисбат ба ҷудо куллан дигаргун сохт. Аз ҳамин марҳила ҷудо ҳамчун навъи варзиш бо иқтидори баланди сармоягузорӣ, иҷтимоӣ ва дипломатӣ шинохта шуд. Барномаҳои омодасозии варзишгарон такмил ёфта, инфрасохтори варзишӣ рушд кард ва таваҷҷуҳ ба тайёр намудани захираи ҷавонон афзоиш ёфт.
Дар ин раванд шахсияти Расул Боқиев тадриҷан аз қаҳрамонии олимпӣ ба ташаббускори фаъ-оли сиёсати варзишӣ табдил ёфт. Пас аз анҷоми фаъолияти касбӣ ӯ таҷрибаи худ, нуфузи байналмилалӣ ва робитаҳои варзиширо барои ташкили платформаҳои нав истифода бурд. Яке аз чунин платформаҳо силсиламусобиқаҳои байналмилалии “Дӯстии халқҳо” мебошад, ки ҳадафи он фаротар аз муайян намудани ғолибон – таҳкими ҳамкории варзишӣ ва фарҳангӣ байни миллатҳост.
Қобили зикр аст, ки мусобиқаи аввали “Дӯстии халқҳо” 21 декабри соли 2025 дар шаҳри Москваи Федератсияи Русия дар ҳамкорӣ бо Федератсияи ҷудои Тоҷикистон баргузор гардида, 56 ҷудокори халқу миллатҳои гуногунро даври ҳам оварда буд, ки аз ҷониби мутахассисон ва иштирокчиён ҳамчун мусобиқае дар сатҳи ниҳоят баланд баргузоргашта, арзёбӣ шуд. Тавре Расул Боқиев, ташкилкунандаи ин мусобиқа ба мо иттилоъ дод, ташкили рақобатҳои ҷудо байни варзишгарони Федератсияи Русия, ки намояндагони халқу миллатҳои гуногунанд, зери унвони “Дӯстии халқҳо” ба ҳам оварандаи варзишгарони бомаҳорати халқу миллатҳои гуногун ва бунёди дӯстии қарин байни онҳо мебошад.
Ба иттилои Боқиев, давоми як сол масъулин ба нақша гирифтаанд, ки 6 мусобиқа баргузор намоянд. Гуфтан зарур аст, ки мусобиқаи аввал бо ташкили касбӣ, риояи стандартҳои байналмилалӣ, сатҳи баланди рақобат ва ҳузури варзишгарони пурқувват нишон дод, ки ин лоиҳа тасодуфӣ нест, балки бар пояи банақшагирии стратегӣ бунёд ёфтааст.
Муваффақияти мусобиқаи аввал далели равшани он шуд, ки ташаббус қобили идома ва густариш аст. Он ба як навъ озмоиши сиёсати варзишии нав табдил ёфт, ки дар он ҷудо ҳамчун абзори ҳамгироӣ, дипломатия ва нуфуз истифода мешавад. Маҳз ҳамин таҷрибаи муваффақ замина фароҳам овард, то “Дӯстии халқҳо–2” аллакай бо миқёси бузургтар, ҷуғрофиёи васеътар ва ҳадафҳои равшантар баргузор гардад.
Дар маҷмуъ, роҳи тайкардаи ҷудои Тоҷикистон аз медали олимпӣ то ташаббусҳои байналмилалӣ нишон медиҳад, ки натиҷаи варзишӣ ҳангоми идоракунии дуруст метавонад ба сиёсати мукаммали варзишӣ табдил ёбад. Имрӯз ҷудои тоҷик на танҳо пайрави равандҳо, балки ташаккулдиҳандаи рӯзномаи варзишӣ дар сатҳи минтақавӣ ва байналмилалӣ мебошад.
“ДӮСТИИ ХАЛҚҲО–2” – ВАРЗИШ ҲАМЧУН ДИПЛОМАТИЯ
Мусобиқаи “Дӯстии халқҳо–2”, ки 14 феврали соли 2026 дар шаҳри Москва баргузор мегардад, аз лиҳози сиёсати варзишӣ дорои чанд паёми муҳим аст. Аввалан, он намунаи равшани дипломатияи варзишӣ мебошад, ки тавассути он кишварҳо ва миллатҳо на дар сатҳи расмӣ, балки дар фазои рақобати солим ба ҳам меоянд.
Сониян, ҳузури фаъол ва ташаббускории ҷониби Тоҷикистон дар баргузории мусобиқа дар хориҷ аз кишвар нишон медиҳад, ки сиёсати варзишии ҷумҳурӣ ба марҳилаи содироти таҷриба ва ташаббус ворид шудааст. Ин аллакай сатҳи нав аст, ки танҳо барои кишварҳои дорои сиёсати варзишии устувор дастрас мебошад.
Ҷанбаи дигари муҳими сиёсати варзишӣ дар доираи мусобиқа низоми ҳавасмандгардонии молиявӣ мебошад. Мукофотпулиҳои назаррас барои ғолибон ва ҷоизадорон нишон медиҳанд, ки ҷудо дигар танҳо “варзиши ҳаваскорона” нест, балки ба самти иқтисоди варзиш ҳаракат мекунад. Ин равиш варзишгаронро ба фаъолияти касбӣ ҳавасманд намуда, рақобатро шадидтар ва сатҳи мусобиқаро баланд мебардорад. Аз ин хотир, ташкилкунандагони мусобиқаи “Дӯстии халқҳо-2” барои ҳавасмандии варзишгарон мукофотпулӣ барои мақоми аввал 10 000 рубл барои мақоми дуюм 7 000 рубл ва барои мақоми сеюм 5 000 рубл муайян гардидааст.
Инчунин, бояд гуфт, ки сиёсати варзишӣ танҳо бо натиҷа ва мукофот маҳдуд намешавад. Талаботи қатъӣ нисбат ба интизом, риояи қоидаҳои ҷудо, истифодаи кимонои стандартӣ ва маҳдудияти масъулияти ташкилкунандагон ба стандартҳои байналмилалӣ мутобиқ мебошанд. Ин нишон медиҳад, ки мусобиқа дар доираи қоидаҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии варзиши касбӣ баргузор мешавад.
Дар охир гуфтан зарур аст, ки ташкили мусобиқаи “Дӯстии халқҳо” далели равшани он аст, ки ҷудо дар Тоҷикистон имрӯз танҳо як намуди варзиш нест, балки абзори сиёсати варзишӣ, дипломатияи мулоим ва муаррифии миллӣ мебошад. Ҳамкории Федератсияи ҷудои Тоҷикистон, роҳбарияти он таҳти сарварии Исмоили Маҳмадзоир ва ташаббусҳои шахсиятҳое чун Расул Боқиев нишон медиҳанд, ки сиёсати варзишии кишвар ба самти устувор, фарогир ва байналмилалӣ ҳаракат мекунад.
Дар шароите, ки варзиш беш аз пеш ба як унсури сиёсати ҷаҳонӣ табдил меёбад, чунин ташаббусҳо Тоҷикистонро дар харитаи варзиши байналмилалӣ бо чеҳраи фаъол, мутамаддин ва ҳамкор муаррифӣ менамоянд.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед