ҶОМЕА
Шанбе 06 Июн 2026 01:37
«Дар кишвари соҳибистиқлоли мо саломатии мардум боигарии давлат ва ҷузъи таркибии ҳадафҳои стратегии он дониста шудааст», Эмомалӣ Раҳмон, 24 апрели соли 2010
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони ҷаҳонишавии босуръат зери сарварии фарзанди баруманди хеш - Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба нигини пурарзиши ҷомеаи башар табдил ёфта истодааст. Соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, дастгирии ҷавонон ва мусоидат дар ҳалли мушкилоти ҷойдошта аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ боқӣ монда, мавриди таваҷҷуҳи доимии роҳбарияти олии кишвар қарор дорад. Ҷавонон нерӯи пешбаранда, қисмати ҷудонопазир ва қишри асосии ҷомеа буда дар ташаккулёбӣ ва рушди ҷомеаи шаҳрвандии муосир саҳмгузорони асосӣ ба шумор мераванд. Таъмин ва такмили иштироки ҷавонон дар бунёд ва ободкунии ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ба ин восита омода намудани онҳо барои пешбурди ҳаёти мустақилона ва устувор зарурати мубрам дорад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон миқдори аҳолии то синни 35-сола қариб 73 фоизро ташкил медиҳад. Маҳз ин қишри ҷомеа осебпазирии худро бар асари ҷанги шаҳрвандӣ нишон дода, эпидемияҳои тифи шикам, вараҷа, гепатити гелиотропӣ ва паҳншавии бемории сил дар минтақаҳои гуногуни кишвар онро тасдиқ намуданд. Дар баробари ин авҷгирии нашъамандӣ, бемории вируси норасоии масунияти одам таҳдид ба генофонди миллат намуда, самтҳои аввалиндараҷа, рушди босуръати соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии кишварро маълум намуд.
Хиради воло ва сиёсати дурбинонаи Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон тақозо намуд, ки солимии наврасону ҷавонон ҳамчун танзимгарони арзишҳои муқаддасотӣ - Истиқлолияти давлатӣ ва Ваҳдати миллӣ зери назорати қатъии Ҳукумати ҷумҳурӣ қарор дошта бошад. Ба ин хотир қабули «Барномаҳои миллии мубориза бар зидди бемории сил дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» воридсозии босуръати технологияҳои наву инноватсионии ташхису табобат, омодасозии кадрҳои ҷавони болаёқату баландихтисос ба пешрафти тибби тоҷик мусоидат намуда, тавонист, ки дар тамоми манотиқи кишвар табобати боэътимоди ин бемории аср амалӣ гашта, паҳншавии босуръати он якчанд маротиб кам шавад.
Қабул ва гузаронидани чораҳои зарурӣ бо мақсади пешгирии паҳншавии нашъамандӣ, вируси норасоии масунияти одам, гепатити вирусӣ ва дигар бемориҳои бо хун гузарандаи миёни нашъамандони тазриқӣ, ки аксар ҷавононанд, барои коҳиш додани теъдоди онҳо мусоидат намуд. Дар назди 11 маркази клиникии наркологӣ ба фаъолият шуруъ намудани бахшҳои табобати ҷойивазкунанда, ки ба тарзи ройгон бо маводи доруворӣ аз нашъамандӣ бароварандаи беморро таъмин менамоянд ва маҳфуз доштани он тамоюли пастравии шумораи ҷавонони нашъамандро тасдиқ намуд.
Дар ҷараёни ислоҳоти соҳаи тандурустӣ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаҳои дастрасӣ, сифат ва самарабахшии хизматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ ва ҳамчунин рушди шаклҳои нави кӯмаки тиббию санитарӣ таваҷҷуҳи хосса дода, фарди солим, оилаи солим ва ҷомеаи солимро пуштибонӣ менамояд.
Бо мақсади ҳифзи солимии наврасон ва ҷавонон ва дастрасии онҳо ба хизматрасониҳои тиббӣ як қатор санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар сатҳи миллӣ ва соҳавӣ тасдиқ шуданд, ки миёни онҳо солимии репродуктивии аҳолӣ ва солимии ҷавонон мақоми хосса доранд. Беҳтарсозии солимии репродуктивии аҳолӣ дар асоси эътирофи ҳуқуқи репродуктивии марду зан ба огаҳ будан ва дастрасӣ доштан ба усули бехатар, самарабахш ва қобили қабули танзими оила равона гардидааст. Таваллуди кӯдаки солим ва пешгирии бемориҳои бо роҳи алоқаи ҷинсӣ гузаранда, аз ҷумла бемории пайдошудаи норасоии масунияти одам дар мадди аввал қарор ёфтаанд.
Таъсисёбии хадамоти хизматрасониҳои хайрхоҳона ба наврасон ва ҷавонон баҳри амалисозии «Барномаи рушди саломатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006-2010» дар ҳамкорӣ бо Ташкилоти ғайридавлатии байналмилалии «Каре Тоҷикистон», Хазинаи кӯдакони СММ ва Хазинаи глобалӣ оғоз гардида, айни ҳол дар 21 шаҳру навоҳии кишвар Шуъбаҳои тиббӣ - машваратии ҷавонон ба тарзи ройгон фаъолият менамоянд.
«Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи рушди саломатии кӯдакон ва наврасон дар давраи то соли 2015» паст намудани сатҳи беморшавии модарону кӯдакон, маъюбшавӣ ва фавти онҳоро таъмин менамояд. Дар ин раванд бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2010, №232 «Тартиби таъин ва пардохти кӯмакпулии давлатӣ ба кӯдакони синни то 16-сола, ки мубталои вируси норасоии масунияти одам ва бемории пайдошудаи норасоии масуният мебошанд» тасдиқ карда шуд. Айни ҳол ин кӯмакпулӣ ба 7 нишондиҳанда барои ҳисобҳо баробар буда, 350 сомониро ташкил менамояд, ки он асосан барои ғизо пешбинӣ шудааст.
Консепсияи рушди оила дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 декабри соли 2015, №801 тасдиқ шуда, қисмати 8-и он ба «Танзими оила ва солимии репродуктивӣ» бахшида шудааст ва барои паст намудани нишондоди фавти модарон ва кӯдакон, нишондоди баланди таваллуд, пешгирӣ намудани никоҳҳои хешутаборӣ, маъюбии кӯдакон, паст намудани камхунӣ дар байни занони қобили таваллуд ва паст намудани нишондоди бемориҳои занона равона шудааст.
Ҳамзамон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 ноябри соли 2015, №662 Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии тиббию генетикӣ» ба кор шуруъ намуд. Фаъолияти маркази номбурда баҳри фароҳам овардани шароити зарурӣ барои ташаккули оилаи солим, пешгирӣ намудани таваллуди кӯдакони маъюби гирифтори нуқсонҳои модарзодии инкишоф ва бемориҳои ирсӣ – авлодӣ, паст намудани маъюбшавии кӯдакон аз никоҳи хешутаборӣ мусоидат менамояд.
Дар ин раванд бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016, №374 «Қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда» тасдиқ карда шуд, ки мақсади асосии он ин таъмини ҳуқуқи конститутсионии никоҳшавандагон, махсусан ҷавонон ба ҳаёт ва саломатӣ, фароҳам овардани шароит барои ташаккули оилаи солим, пешгирӣ намудани таваллуди кӯдакони маъюби гирифтори нуқсонҳои модарзодии инкишоф ва бемориҳои ирсӣ ҳисоб меёбад.
Бояд зикр намуд, ки аз тарафи мутахассисони сохторҳои дахлдори вазорат барои хубтару беҳтар намудани иттилоотнокӣ ва маърифати тиббии аҳолӣ оид ба масъалаҳои ташаккули тарзи ҳаёти солим, пайваста ҳуҷҷатҳои меъёрию дастурӣ ба табъ мерасанд. Мутахассисони вазорат якҷо бо мутахассисони Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор дастурҳои методӣ ба монанди: «Тарзи ҳаёти солим» - барои омӯзгорону хонандагони синфҳои 1-4; «Пешгирии сирояти вируси норасоии масунияти одам дар байни ҷавонон» - барои мактабҳои олӣ; «Тавсияҳои амалӣ оид ба татбиқи сиёсати сирояти вируси норасоии масунияти одам дар соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳия ва пешкаши ҷомеа намуданд.
Амалисозии «Барномаи миллии ташаккули тарзи ҳаёти солим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2011-2020» ҷалби мутахассисони вазоратҳои маориф, фарҳанг, меҳнат, Кумитаи телевизон ва радио, Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ, ташкилотҳои байналмилалӣ ва дигар сохторҳои марбутро тақозо намуд. Айни ҳол татбиқи васеи барномаи мазкурро 71 маркази ташаккули тарзи ҳаёти солим дар шаҳру ноҳияҳои кишвар таъмин менамоянд.
Пешбурди соҳаи ташаккули тарзи ҳаёти солим ҳамкории судманди воситаҳои ахбори оммаро талаб намуда, барномаҳои «Мадади Сино» (Телевизиони «Тоҷикистон»); «Ҳукм», «Дар ин замона», «Равзанаи умед», «Субҳ ба хайр, Тоҷикистон» (Телевизиони «Сафина»); «Тандурустӣ» (Телевизиони «Ҷаҳоннамо»); «Шифо» (Телевизиони «Баҳористон»); «Шифо» (радиои «Тоҷикистон») ва дигарон онро мунтазам тарғиб менамоянд.
Бо дастгирии бевоситаи Пешвои миллат дар манотиқи гуногуни ҷумҳурӣ дар даврони соҳибистиқлоли зиёда аз 800 муассисаи тиббӣ аз ҳисоби маблағҳои буҷетӣ ва лоиҳаҳои инвеститсионӣ сохта, таъмиру барқарор гардид ва бо дастгоҳҳои муосири замонавӣ ҷиҳозонида шуд.
Дар ин давра таҳияи заминаи нави қонунгузорӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии соҳаи тандурустӣ, такмили системаи идоракунӣ ва маблағгузорӣ, рушд ва такмили кӯмаки аввалияи тиббию санитарӣ, таҷдиди муассисаҳои тиббию фармасевтӣ ва таълимию илмии соҳа авҷ гирифт. Мавриди истифода қарор додани Маҷмааи тандурустии «Истиқлол» ва Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон» ба ин мисол шуда метавонанд.
Яке аз иқдомҳои Ҳукумати ҷумҳурӣ таъсис додани Квотаи президентӣ ба шумор меравад, ки ба воситаи он ҷавонони болаёқати минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон ба таҳсил фаро гирифта шуда, то мутахассиси баландпоя омода карда мешаванд ва барои расонидани хизмати тиббӣ дар муассисаҳои тиббии ҷумҳурӣ равона мегарданд. Айни ҳол дар ду донишгоҳи давлатии тиббии кишвар 9289 нафар донишҷӯ ба таҳсил фаро гирифта шуда, 997 нафари он тибқи Квотаи президентӣ мебошад. Ҳамасола зиёда аз 1000 табиби ҷавон ба фаъолияти касбӣ шуруъ менамояд. Имрӯз ҷавонони тоҷик барои татбиқи тадқиқотҳои илмӣ дар амалияи тиббӣ, ворид намудани таҷрибаи пешқадам ва истифодаи технологияҳои муосир дар соҳаи ҷарроҳии дилу рагҳо камари ҳиммат бастаанд, ки боиси рушди соҳа гардидааст. Дар давоми 7 соли охир аз ҷониби ҷавонон 3562 амали ангиография (ҳамагӣ 4237 амал) ва 317 амали стенткунонии шараёнҳои канорӣ (297 стентгузории коронарӣ ва 20 стенткунонии шараёнҳои канорӣ), 462 ҷарроҳӣ дар дили кушода иҷро гашта, саҳми арзандаи онҳоро дар ташхису табобати ин гуруҳи беморон исбот менамояд.
Саҳми ҷавонон дар рушди соҳаҳои дигари тандурустӣ, аз ҷумла пайвандсозии узв ва бофтаҳои инсон, ивазкунии буғумҳои косу рон, зону ва ҷоғ бо буғумҳои сунъии ҳозиразамон, криоҷарроҳӣ, омӯзиши бемориҳои ирсии асаб, истифодаи ҳуҷайрадармонӣ ҳангоми як қатор бемориҳо босазо буда, дар солҳои охир аз ҷониби онҳо ин намуди ташхису табобат ба таври мустақилона иҷро карда мешаванд.
Пешравии тибби муосирро бе тайёр намудани кадрҳои илмӣ, бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси пайвастаи табибон тасаввур намудан ғайриимкон аст. Айни замон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 178 доктор ва 727 номзади илми тиб фаъолият дошта, танҳо дар дохили ҷумҳурӣ 133 нафар ба фаъолияти илмӣ тавассути аспирантура фаро гирифта шудаанд.Боиси қайд аст, ки дар ҳашт соли охир зиёда аз 40 рисолаи докторӣ ва 200 рисолаи номзадӣ ҳимоя гардид, ки 75 фоизи онҳо ба олимони ҷавони соҳа мансуб мебошад.
Ҳамин тариқ хулоса кардан мумкин аст, ки саҳми ҷавонон дар рушди бахшҳои гуногуни тандурустӣ ва солимии аҳолӣ арзанда буда, дар давоми солҳои охир аз ҷониби онҳо иҷрои ташхису амалҳои мураккаб ба таври васеъ амалӣ карда мешавад. Дар татбиқ намудани кашфиётҳои илмӣ дар амалияи тиббӣ, ворид намудани таҷрибаи пешқадам ва истифодаи технологияҳои муосир дар соҳаи тандурустӣ бошад саҳми ҷавонон сол ба сол бештар ба назар мерасад, ки ин худ гувоҳи рушди босуботи ояндаи тибби тоҷик мебошад.
ОЛИМЗОДА Н. Х., вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони ҷаҳонишавии босуръат зери сарварии фарзанди баруманди хеш - Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба нигини пурарзиши ҷомеаи башар табдил ёфта истодааст. Соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, дастгирии ҷавонон ва мусоидат дар ҳалли мушкилоти ҷойдошта аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ боқӣ монда, мавриди таваҷҷуҳи доимии роҳбарияти олии кишвар қарор дорад. Ҷавонон нерӯи пешбаранда, қисмати ҷудонопазир ва қишри асосии ҷомеа буда дар ташаккулёбӣ ва рушди ҷомеаи шаҳрвандии муосир саҳмгузорони асосӣ ба шумор мераванд. Таъмин ва такмили иштироки ҷавонон дар бунёд ва ободкунии ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ба ин восита омода намудани онҳо барои пешбурди ҳаёти мустақилона ва устувор зарурати мубрам дорад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон миқдори аҳолии то синни 35-сола қариб 73 фоизро ташкил медиҳад. Маҳз ин қишри ҷомеа осебпазирии худро бар асари ҷанги шаҳрвандӣ нишон дода, эпидемияҳои тифи шикам, вараҷа, гепатити гелиотропӣ ва паҳншавии бемории сил дар минтақаҳои гуногуни кишвар онро тасдиқ намуданд. Дар баробари ин авҷгирии нашъамандӣ, бемории вируси норасоии масунияти одам таҳдид ба генофонди миллат намуда, самтҳои аввалиндараҷа, рушди босуръати соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии кишварро маълум намуд.
Хиради воло ва сиёсати дурбинонаи Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон тақозо намуд, ки солимии наврасону ҷавонон ҳамчун танзимгарони арзишҳои муқаддасотӣ - Истиқлолияти давлатӣ ва Ваҳдати миллӣ зери назорати қатъии Ҳукумати ҷумҳурӣ қарор дошта бошад. Ба ин хотир қабули «Барномаҳои миллии мубориза бар зидди бемории сил дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» воридсозии босуръати технологияҳои наву инноватсионии ташхису табобат, омодасозии кадрҳои ҷавони болаёқату баландихтисос ба пешрафти тибби тоҷик мусоидат намуда, тавонист, ки дар тамоми манотиқи кишвар табобати боэътимоди ин бемории аср амалӣ гашта, паҳншавии босуръати он якчанд маротиб кам шавад.
Қабул ва гузаронидани чораҳои зарурӣ бо мақсади пешгирии паҳншавии нашъамандӣ, вируси норасоии масунияти одам, гепатити вирусӣ ва дигар бемориҳои бо хун гузарандаи миёни нашъамандони тазриқӣ, ки аксар ҷавононанд, барои коҳиш додани теъдоди онҳо мусоидат намуд. Дар назди 11 маркази клиникии наркологӣ ба фаъолият шуруъ намудани бахшҳои табобати ҷойивазкунанда, ки ба тарзи ройгон бо маводи доруворӣ аз нашъамандӣ бароварандаи беморро таъмин менамоянд ва маҳфуз доштани он тамоюли пастравии шумораи ҷавонони нашъамандро тасдиқ намуд.
Дар ҷараёни ислоҳоти соҳаи тандурустӣ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаҳои дастрасӣ, сифат ва самарабахшии хизматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ ва ҳамчунин рушди шаклҳои нави кӯмаки тиббию санитарӣ таваҷҷуҳи хосса дода, фарди солим, оилаи солим ва ҷомеаи солимро пуштибонӣ менамояд.
Бо мақсади ҳифзи солимии наврасон ва ҷавонон ва дастрасии онҳо ба хизматрасониҳои тиббӣ як қатор санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар сатҳи миллӣ ва соҳавӣ тасдиқ шуданд, ки миёни онҳо солимии репродуктивии аҳолӣ ва солимии ҷавонон мақоми хосса доранд. Беҳтарсозии солимии репродуктивии аҳолӣ дар асоси эътирофи ҳуқуқи репродуктивии марду зан ба огаҳ будан ва дастрасӣ доштан ба усули бехатар, самарабахш ва қобили қабули танзими оила равона гардидааст. Таваллуди кӯдаки солим ва пешгирии бемориҳои бо роҳи алоқаи ҷинсӣ гузаранда, аз ҷумла бемории пайдошудаи норасоии масунияти одам дар мадди аввал қарор ёфтаанд.
Таъсисёбии хадамоти хизматрасониҳои хайрхоҳона ба наврасон ва ҷавонон баҳри амалисозии «Барномаи рушди саломатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006-2010» дар ҳамкорӣ бо Ташкилоти ғайридавлатии байналмилалии «Каре Тоҷикистон», Хазинаи кӯдакони СММ ва Хазинаи глобалӣ оғоз гардида, айни ҳол дар 21 шаҳру навоҳии кишвар Шуъбаҳои тиббӣ - машваратии ҷавонон ба тарзи ройгон фаъолият менамоянд.
«Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи рушди саломатии кӯдакон ва наврасон дар давраи то соли 2015» паст намудани сатҳи беморшавии модарону кӯдакон, маъюбшавӣ ва фавти онҳоро таъмин менамояд. Дар ин раванд бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2010, №232 «Тартиби таъин ва пардохти кӯмакпулии давлатӣ ба кӯдакони синни то 16-сола, ки мубталои вируси норасоии масунияти одам ва бемории пайдошудаи норасоии масуният мебошанд» тасдиқ карда шуд. Айни ҳол ин кӯмакпулӣ ба 7 нишондиҳанда барои ҳисобҳо баробар буда, 350 сомониро ташкил менамояд, ки он асосан барои ғизо пешбинӣ шудааст.
Консепсияи рушди оила дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 декабри соли 2015, №801 тасдиқ шуда, қисмати 8-и он ба «Танзими оила ва солимии репродуктивӣ» бахшида шудааст ва барои паст намудани нишондоди фавти модарон ва кӯдакон, нишондоди баланди таваллуд, пешгирӣ намудани никоҳҳои хешутаборӣ, маъюбии кӯдакон, паст намудани камхунӣ дар байни занони қобили таваллуд ва паст намудани нишондоди бемориҳои занона равона шудааст.
Ҳамзамон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 ноябри соли 2015, №662 Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии тиббию генетикӣ» ба кор шуруъ намуд. Фаъолияти маркази номбурда баҳри фароҳам овардани шароити зарурӣ барои ташаккули оилаи солим, пешгирӣ намудани таваллуди кӯдакони маъюби гирифтори нуқсонҳои модарзодии инкишоф ва бемориҳои ирсӣ – авлодӣ, паст намудани маъюбшавии кӯдакон аз никоҳи хешутаборӣ мусоидат менамояд.
Дар ин раванд бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016, №374 «Қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда» тасдиқ карда шуд, ки мақсади асосии он ин таъмини ҳуқуқи конститутсионии никоҳшавандагон, махсусан ҷавонон ба ҳаёт ва саломатӣ, фароҳам овардани шароит барои ташаккули оилаи солим, пешгирӣ намудани таваллуди кӯдакони маъюби гирифтори нуқсонҳои модарзодии инкишоф ва бемориҳои ирсӣ ҳисоб меёбад.
Бояд зикр намуд, ки аз тарафи мутахассисони сохторҳои дахлдори вазорат барои хубтару беҳтар намудани иттилоотнокӣ ва маърифати тиббии аҳолӣ оид ба масъалаҳои ташаккули тарзи ҳаёти солим, пайваста ҳуҷҷатҳои меъёрию дастурӣ ба табъ мерасанд. Мутахассисони вазорат якҷо бо мутахассисони Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор дастурҳои методӣ ба монанди: «Тарзи ҳаёти солим» - барои омӯзгорону хонандагони синфҳои 1-4; «Пешгирии сирояти вируси норасоии масунияти одам дар байни ҷавонон» - барои мактабҳои олӣ; «Тавсияҳои амалӣ оид ба татбиқи сиёсати сирояти вируси норасоии масунияти одам дар соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳия ва пешкаши ҷомеа намуданд.
Амалисозии «Барномаи миллии ташаккули тарзи ҳаёти солим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2011-2020» ҷалби мутахассисони вазоратҳои маориф, фарҳанг, меҳнат, Кумитаи телевизон ва радио, Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ, ташкилотҳои байналмилалӣ ва дигар сохторҳои марбутро тақозо намуд. Айни ҳол татбиқи васеи барномаи мазкурро 71 маркази ташаккули тарзи ҳаёти солим дар шаҳру ноҳияҳои кишвар таъмин менамоянд.
Пешбурди соҳаи ташаккули тарзи ҳаёти солим ҳамкории судманди воситаҳои ахбори оммаро талаб намуда, барномаҳои «Мадади Сино» (Телевизиони «Тоҷикистон»); «Ҳукм», «Дар ин замона», «Равзанаи умед», «Субҳ ба хайр, Тоҷикистон» (Телевизиони «Сафина»); «Тандурустӣ» (Телевизиони «Ҷаҳоннамо»); «Шифо» (Телевизиони «Баҳористон»); «Шифо» (радиои «Тоҷикистон») ва дигарон онро мунтазам тарғиб менамоянд.
Бо дастгирии бевоситаи Пешвои миллат дар манотиқи гуногуни ҷумҳурӣ дар даврони соҳибистиқлоли зиёда аз 800 муассисаи тиббӣ аз ҳисоби маблағҳои буҷетӣ ва лоиҳаҳои инвеститсионӣ сохта, таъмиру барқарор гардид ва бо дастгоҳҳои муосири замонавӣ ҷиҳозонида шуд.
Дар ин давра таҳияи заминаи нави қонунгузорӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии соҳаи тандурустӣ, такмили системаи идоракунӣ ва маблағгузорӣ, рушд ва такмили кӯмаки аввалияи тиббию санитарӣ, таҷдиди муассисаҳои тиббию фармасевтӣ ва таълимию илмии соҳа авҷ гирифт. Мавриди истифода қарор додани Маҷмааи тандурустии «Истиқлол» ва Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон» ба ин мисол шуда метавонанд.
Яке аз иқдомҳои Ҳукумати ҷумҳурӣ таъсис додани Квотаи президентӣ ба шумор меравад, ки ба воситаи он ҷавонони болаёқати минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон ба таҳсил фаро гирифта шуда, то мутахассиси баландпоя омода карда мешаванд ва барои расонидани хизмати тиббӣ дар муассисаҳои тиббии ҷумҳурӣ равона мегарданд. Айни ҳол дар ду донишгоҳи давлатии тиббии кишвар 9289 нафар донишҷӯ ба таҳсил фаро гирифта шуда, 997 нафари он тибқи Квотаи президентӣ мебошад. Ҳамасола зиёда аз 1000 табиби ҷавон ба фаъолияти касбӣ шуруъ менамояд. Имрӯз ҷавонони тоҷик барои татбиқи тадқиқотҳои илмӣ дар амалияи тиббӣ, ворид намудани таҷрибаи пешқадам ва истифодаи технологияҳои муосир дар соҳаи ҷарроҳии дилу рагҳо камари ҳиммат бастаанд, ки боиси рушди соҳа гардидааст. Дар давоми 7 соли охир аз ҷониби ҷавонон 3562 амали ангиография (ҳамагӣ 4237 амал) ва 317 амали стенткунонии шараёнҳои канорӣ (297 стентгузории коронарӣ ва 20 стенткунонии шараёнҳои канорӣ), 462 ҷарроҳӣ дар дили кушода иҷро гашта, саҳми арзандаи онҳоро дар ташхису табобати ин гуруҳи беморон исбот менамояд.
Саҳми ҷавонон дар рушди соҳаҳои дигари тандурустӣ, аз ҷумла пайвандсозии узв ва бофтаҳои инсон, ивазкунии буғумҳои косу рон, зону ва ҷоғ бо буғумҳои сунъии ҳозиразамон, криоҷарроҳӣ, омӯзиши бемориҳои ирсии асаб, истифодаи ҳуҷайрадармонӣ ҳангоми як қатор бемориҳо босазо буда, дар солҳои охир аз ҷониби онҳо ин намуди ташхису табобат ба таври мустақилона иҷро карда мешаванд.
Пешравии тибби муосирро бе тайёр намудани кадрҳои илмӣ, бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси пайвастаи табибон тасаввур намудан ғайриимкон аст. Айни замон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 178 доктор ва 727 номзади илми тиб фаъолият дошта, танҳо дар дохили ҷумҳурӣ 133 нафар ба фаъолияти илмӣ тавассути аспирантура фаро гирифта шудаанд.Боиси қайд аст, ки дар ҳашт соли охир зиёда аз 40 рисолаи докторӣ ва 200 рисолаи номзадӣ ҳимоя гардид, ки 75 фоизи онҳо ба олимони ҷавони соҳа мансуб мебошад.
Ҳамин тариқ хулоса кардан мумкин аст, ки саҳми ҷавонон дар рушди бахшҳои гуногуни тандурустӣ ва солимии аҳолӣ арзанда буда, дар давоми солҳои охир аз ҷониби онҳо иҷрои ташхису амалҳои мураккаб ба таври васеъ амалӣ карда мешавад. Дар татбиқ намудани кашфиётҳои илмӣ дар амалияи тиббӣ, ворид намудани таҷрибаи пешқадам ва истифодаи технологияҳои муосир дар соҳаи тандурустӣ бошад саҳми ҷавонон сол ба сол бештар ба назар мерасад, ки ин худ гувоҳи рушди босуботи ояндаи тибби тоҷик мебошад.
ОЛИМЗОДА Н. Х., вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед