ҶОМЕА
Якшанбе 07 Июн 2026 01:11
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон маҷмаи истеҳсоли маводи дору ва молҳои тиббӣ бо маблағи 70 миллион сомонӣ сохта мешавад, ки он барои ҷалби сармоя баҳри таҳкими истеҳсоли маҳсулоти воридотивазкунанда ва ташкили ҷойҳои нави корӣ таҳия шудааст.
Вобаста ба ин нашрияи расмии “Садои мардум” иттилоъ дода, зикр менамояд, ки лоиҳаи Созишномаи сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҶДММ “Разес Фарма” оид ба сохтмон ва истифодабарии маҷмаи истеҳсоли маводи дору ва молҳои тиббӣ аз ҷониби Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ монда мешавад.
ЗАМИНАИ ТАЪСИСИ ҶОЙҲОИ НАВИ КОРӢ
Муовини раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Тоҷикистон Хуршедаи Қодир, зимни шарҳи созишнома гуфт, ки дар ин ҷода сохта ба истифода додани комплекси истеҳсолӣ аз тарафи ҶДММ “Разес Фарма” метавонад дар татбиқи ҳадафҳои стратегии мамлакат саҳмгузор бошад. Аз ҷумла, яке аз ҳадафҳо ба ҷойи кор таъмин намудани шаҳрвандони кишвар ба ҳисоб меравад.
- Тибқи ҳисобҳои пешакӣ дар назар дошта шудааст, ки ҷиҳати сохта ба истифода додани комплекси истеҳсолӣ беш аз 70 000 000 (ҳафтод миллион) сомонӣ сармоягузорӣ карда мешавад. Ба кор даровардани корхонаи мазкур барои барқарор намудани зиёда аз 200 ҷойи корӣ замина мегузорад, - илова намуд номбурда.
Ҳамзамон, ӯ зикр намуд, ки “Разес Фарма” тасмим гирифтааст, ки бо ҷалб намудани сармояи хориҷӣ таҷҳизоти истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббии ҳозиразамонро ворид созад.
- Ба кор даровардани корхонаи азим муҳим арзёбӣ гардида, ҶДММ “Разес Фарма” тасмим гирифт, ки бо ҷалб намудани сармояи хориҷӣ таҷҳизоти истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббии ҳозиразамонро ворид сохта, дар оянда зимни ба кор даровардани он талаботи кишварро ба маводи доруворӣ, аз ҷумла доруҳо дар шакли ҳаб, капсула, шарбат, суспензия, маҳлулҳои даҳонӣ, крем, гел, сӯзандоруҳои равғанӣ, дар ҳаҷми муайян таъмин намояд, - иброз дошт ӯ.
Ҳамзамон ба гуфтаи ӯ, ин иқдом дар самти истеҳсоли маҳсулоти ватании рақобатпазир ва воридотивазкунанда, инчунин, таъминкунандаи бозори дохилии кишвар бо маводи доруворӣ ба рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар, таъсиси ҷойҳои корӣ ва пардохти андозҳо замина мегузорад.
Гуфта мешавад, ки иқтидори лоиҳавии солонаи комплекси истеҳсолӣ дар ду бахш дар назар гирифта шуда, бо меъёри мазкур истеҳсолотро ба роҳ меандозад.
Дар ҳолати пурра ба фаъолияти истеҳсолӣ оғоз намудани ҶДММ “Разес Фарма” корхона метавонад, талаботи кишварро ба намудҳои гуногуни маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ таъмин намуда, ба коҳиш ёфтани воридоти ин намуди маҳсулот марҳила ба марҳила мусоидат намояд.
Созишномаи сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Разес Фарма” оид ба сохтмон ва истифодабарии маҷмаи истеҳсоли дору ва молҳои тиббӣ 12 - уми феврали соли 2024 дар шаҳри Душанбе имзо шуда, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои тасдиқ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардидааст.
Ғайр аз ин, яке аз корхонаҳои бузурги дорусозӣ дар Русия – “Татхимфармпрепараты” имкони оғози истеҳсоли доруворӣ дар кишварро баррасӣ мекунад.
Дар ин бора намояндаи тиҷоратии Русия дар ҷумҳурӣ Евгений Коренков дар иҷлосияи “Муколамаи индустриявии Русия - Тоҷикистон” изҳори назар кардааст.
Гуфта мешавад, ки масъалаи роҳандозии истеҳсоли маводи доруворӣ бо ташаббуси Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон мавриди омӯзишу баррасӣ қарор гирифтааст.
Муовини вазири саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон Азиз Назар дар ҷараёни иҷлосия таъкид доштааст, ки дар кишвар сармоягузорон аз Русияро қадрдонӣ мекунанд.
“Баҳри афзоиши ҳаҷми гардиши молу маҳсулоти дуҷониба имконоти зиёд дошта, ба ҳамкории густурда бо ширкатҳои Русия, ки ба Тоҷикистон сармоягузорӣ кардан мехоҳанд, омодаем”, - иброз доштааст ӯ.
ТАСМИМ ПАС АЗ ИНТИҚОДИ ПРЕЗИДЕНТ
Бояд гуфт, ки чунин тасмим пас аз интиқоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми солона гирифта шудааст.
Соҳаи дорувориро Президенти кишвар борҳо интиқод намуда, ба мақомотҳои дахлдор барои беҳбуди вазъи соҳа супоришҳои мушаххас медиҳанд.
Сарвари давлат дар Паёми ахирашон аз истифода нашудани имкониятҳои мавҷуда барои истеҳсоли доруворӣ дар кишвар изҳори нигаронӣ намуда, иброз доштанд, ки “90% доруворӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон аз хориҷи кишвар ворид карда мешавад. Ақаллан 50% худамон истеҳсол намоем”.
Инчунин, Роҳбари давлат аз он нигаронӣ карданд, ки гиёҳҳои шифобахши кишвар ба хориҷ содир ва пас аз истеҳсоли доруворӣ ба худамон фурӯхта мешавад.
- То ба ҳол доруворӣ асосан аз хориҷи кишвар ворид мешавад, ки сифати он дуруст муайян карда намешавад. Аз ин лиҳоз, Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолиро зарур аст, ки ҷиҳати бо таҷҳизоти муосир таъмин намудани озмоишгоҳи ташхиси маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ чораҷӯӣ карда, якҷо бо Вазорати саноат ва технологияҳои нав, Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ доир ба бунёди корхонаҳои истеҳсоли дору ва рушди саноати дорусозӣ бо ҷалби сармояи мустақим ба Ҳукумати мамлакат пешниҳод манзур намояд, - иброз намуда буданд Президенти кишвар.
Ба гуфтаи Нарзулло Саидов, доктори илмҳои фарматсевтӣ имрӯз дар кишвар мо гиёҳҳои зиёди худрӯ дорем, ки аз он ба таври кофӣ истифода намекунем.
- Аз соли 2010 инҷониб Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёмҳои хеш иброз медоранд, ки дар кишвар бояд истеҳсоли маҳсулоти доруворӣ ба роҳ монда шавад. Аммо бо сабабҳои гуногун то имрӯз ин мушкилӣ ҳалли худро наёфтааст. Воқеан, дар кишвари мо бисёр гиёҳҳои худрӯе ҳастанд, ки барои омода кардани доруворӣ онҳо бояд коркард ва ба Ҳукумати кишвар пешниҳод шаванд. Аз сабаби надоштан ё хеле кам будани мутахассис мо онҳоро истифода намебарем. Барои аз гиёҳ омода кардани доруворӣ бояд мутахассиси хеле хуб дошта бошем, ки тарзи омодасозии онро сарфаҳм равад, - иброз дошт ӯ.
90 ДАРСАДИ ДОРУВОРӢ АЗ ХОРИҶ ВОРИД МЕШАВАД
Бино ба иттилои Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯз дар кишвар 61 корхона фаъолият мекунанд, ки ба омода намудани доруворӣ машғуланд, онҳо зиёда аз 500 намуди дорувориро истеҳсол мекунанд.
Вазорат мегӯяд, то имрӯз беш аз 90 дарсади доруворӣ ба Тоҷикистон аз хориҷи кишвар ворид мешавад.
Гуфта мешавад, сарфи назар аз беҳбудӣ то андозае дар нишондиҳандаҳои соҳа, масъалаи муомилоти доруҳои ба қайд гирифта нашуда ва стандартҳои номатлуби сифат ҳамчунон мушкили ҷиддӣ боқӣ мемонад.
Дар ин маврид соли 2022 парлумони кишвар, вакилон бо супориши Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи дору, молҳои тиббӣ ва фаъолияти фарматсевтӣ” - ро қабул намуданд, ки он ба рушди истеҳсоли доруҳои ватанӣ, беҳтар намудани назорати сифат ва гузаронидани экспертизаи дору, таъмини аҳолӣ бо доруҳои босифат, пурзӯр намудани ҷазо ё ҷуброни зарар ба саломатии аҳолӣ дар натиҷаи истеъмоли дору ва ғайра равона гардидааст. Ба қонун 12 моддаи нав илова гардидааст.
Тибқи иттилои Вазорати тандурустии кишвар соли 2023 дар ҷумҳурӣ 3236 муассисаи фарматсевтӣ фаъолият менамояд, ки нисбат ба соли 2022, 142 адад зиёд мебошад. Дар ин давра 61 корхонаи ватанӣ 571 намуд доруворӣ ва молҳои тиббӣ, ки дар умум 325 номгӯйро ташкил медиҳад, истеҳсол намудааст.
Ин шумора нисбат ба соли 2022 - юм 6 корхона, 31 намуд доруворӣ ва 18 номгӯи дору ва молҳои тиббӣ зиёд мебошад.
Гуфта мешавад, ки соли 2023 дар ҷумҳурӣ ҳаҷми истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ зиёда аз 95 миллион ададро ташкил медиҳад, ки нисбат ба соли гузашта 5 миллион адад зиёд мебошад.
Вобаста ба ин нашрияи расмии “Садои мардум” иттилоъ дода, зикр менамояд, ки лоиҳаи Созишномаи сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҶДММ “Разес Фарма” оид ба сохтмон ва истифодабарии маҷмаи истеҳсоли маводи дору ва молҳои тиббӣ аз ҷониби Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ монда мешавад.
ЗАМИНАИ ТАЪСИСИ ҶОЙҲОИ НАВИ КОРӢ
Муовини раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Тоҷикистон Хуршедаи Қодир, зимни шарҳи созишнома гуфт, ки дар ин ҷода сохта ба истифода додани комплекси истеҳсолӣ аз тарафи ҶДММ “Разес Фарма” метавонад дар татбиқи ҳадафҳои стратегии мамлакат саҳмгузор бошад. Аз ҷумла, яке аз ҳадафҳо ба ҷойи кор таъмин намудани шаҳрвандони кишвар ба ҳисоб меравад.
- Тибқи ҳисобҳои пешакӣ дар назар дошта шудааст, ки ҷиҳати сохта ба истифода додани комплекси истеҳсолӣ беш аз 70 000 000 (ҳафтод миллион) сомонӣ сармоягузорӣ карда мешавад. Ба кор даровардани корхонаи мазкур барои барқарор намудани зиёда аз 200 ҷойи корӣ замина мегузорад, - илова намуд номбурда.
Ҳамзамон, ӯ зикр намуд, ки “Разес Фарма” тасмим гирифтааст, ки бо ҷалб намудани сармояи хориҷӣ таҷҳизоти истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббии ҳозиразамонро ворид созад.
- Ба кор даровардани корхонаи азим муҳим арзёбӣ гардида, ҶДММ “Разес Фарма” тасмим гирифт, ки бо ҷалб намудани сармояи хориҷӣ таҷҳизоти истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббии ҳозиразамонро ворид сохта, дар оянда зимни ба кор даровардани он талаботи кишварро ба маводи доруворӣ, аз ҷумла доруҳо дар шакли ҳаб, капсула, шарбат, суспензия, маҳлулҳои даҳонӣ, крем, гел, сӯзандоруҳои равғанӣ, дар ҳаҷми муайян таъмин намояд, - иброз дошт ӯ.
Ҳамзамон ба гуфтаи ӯ, ин иқдом дар самти истеҳсоли маҳсулоти ватании рақобатпазир ва воридотивазкунанда, инчунин, таъминкунандаи бозори дохилии кишвар бо маводи доруворӣ ба рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар, таъсиси ҷойҳои корӣ ва пардохти андозҳо замина мегузорад.
Гуфта мешавад, ки иқтидори лоиҳавии солонаи комплекси истеҳсолӣ дар ду бахш дар назар гирифта шуда, бо меъёри мазкур истеҳсолотро ба роҳ меандозад.
Дар ҳолати пурра ба фаъолияти истеҳсолӣ оғоз намудани ҶДММ “Разес Фарма” корхона метавонад, талаботи кишварро ба намудҳои гуногуни маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ таъмин намуда, ба коҳиш ёфтани воридоти ин намуди маҳсулот марҳила ба марҳила мусоидат намояд.
Созишномаи сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Разес Фарма” оид ба сохтмон ва истифодабарии маҷмаи истеҳсоли дору ва молҳои тиббӣ 12 - уми феврали соли 2024 дар шаҳри Душанбе имзо шуда, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои тасдиқ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардидааст.
Ғайр аз ин, яке аз корхонаҳои бузурги дорусозӣ дар Русия – “Татхимфармпрепараты” имкони оғози истеҳсоли доруворӣ дар кишварро баррасӣ мекунад.
Дар ин бора намояндаи тиҷоратии Русия дар ҷумҳурӣ Евгений Коренков дар иҷлосияи “Муколамаи индустриявии Русия - Тоҷикистон” изҳори назар кардааст.
Гуфта мешавад, ки масъалаи роҳандозии истеҳсоли маводи доруворӣ бо ташаббуси Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон мавриди омӯзишу баррасӣ қарор гирифтааст.
Муовини вазири саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон Азиз Назар дар ҷараёни иҷлосия таъкид доштааст, ки дар кишвар сармоягузорон аз Русияро қадрдонӣ мекунанд.
“Баҳри афзоиши ҳаҷми гардиши молу маҳсулоти дуҷониба имконоти зиёд дошта, ба ҳамкории густурда бо ширкатҳои Русия, ки ба Тоҷикистон сармоягузорӣ кардан мехоҳанд, омодаем”, - иброз доштааст ӯ.
ТАСМИМ ПАС АЗ ИНТИҚОДИ ПРЕЗИДЕНТ
Бояд гуфт, ки чунин тасмим пас аз интиқоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми солона гирифта шудааст.
Соҳаи дорувориро Президенти кишвар борҳо интиқод намуда, ба мақомотҳои дахлдор барои беҳбуди вазъи соҳа супоришҳои мушаххас медиҳанд.
Сарвари давлат дар Паёми ахирашон аз истифода нашудани имкониятҳои мавҷуда барои истеҳсоли доруворӣ дар кишвар изҳори нигаронӣ намуда, иброз доштанд, ки “90% доруворӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон аз хориҷи кишвар ворид карда мешавад. Ақаллан 50% худамон истеҳсол намоем”.
Инчунин, Роҳбари давлат аз он нигаронӣ карданд, ки гиёҳҳои шифобахши кишвар ба хориҷ содир ва пас аз истеҳсоли доруворӣ ба худамон фурӯхта мешавад.
- То ба ҳол доруворӣ асосан аз хориҷи кишвар ворид мешавад, ки сифати он дуруст муайян карда намешавад. Аз ин лиҳоз, Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолиро зарур аст, ки ҷиҳати бо таҷҳизоти муосир таъмин намудани озмоишгоҳи ташхиси маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ чораҷӯӣ карда, якҷо бо Вазорати саноат ва технологияҳои нав, Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ доир ба бунёди корхонаҳои истеҳсоли дору ва рушди саноати дорусозӣ бо ҷалби сармояи мустақим ба Ҳукумати мамлакат пешниҳод манзур намояд, - иброз намуда буданд Президенти кишвар.
Ба гуфтаи Нарзулло Саидов, доктори илмҳои фарматсевтӣ имрӯз дар кишвар мо гиёҳҳои зиёди худрӯ дорем, ки аз он ба таври кофӣ истифода намекунем.
- Аз соли 2010 инҷониб Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёмҳои хеш иброз медоранд, ки дар кишвар бояд истеҳсоли маҳсулоти доруворӣ ба роҳ монда шавад. Аммо бо сабабҳои гуногун то имрӯз ин мушкилӣ ҳалли худро наёфтааст. Воқеан, дар кишвари мо бисёр гиёҳҳои худрӯе ҳастанд, ки барои омода кардани доруворӣ онҳо бояд коркард ва ба Ҳукумати кишвар пешниҳод шаванд. Аз сабаби надоштан ё хеле кам будани мутахассис мо онҳоро истифода намебарем. Барои аз гиёҳ омода кардани доруворӣ бояд мутахассиси хеле хуб дошта бошем, ки тарзи омодасозии онро сарфаҳм равад, - иброз дошт ӯ.
90 ДАРСАДИ ДОРУВОРӢ АЗ ХОРИҶ ВОРИД МЕШАВАД
Бино ба иттилои Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯз дар кишвар 61 корхона фаъолият мекунанд, ки ба омода намудани доруворӣ машғуланд, онҳо зиёда аз 500 намуди дорувориро истеҳсол мекунанд.
Вазорат мегӯяд, то имрӯз беш аз 90 дарсади доруворӣ ба Тоҷикистон аз хориҷи кишвар ворид мешавад.
Гуфта мешавад, сарфи назар аз беҳбудӣ то андозае дар нишондиҳандаҳои соҳа, масъалаи муомилоти доруҳои ба қайд гирифта нашуда ва стандартҳои номатлуби сифат ҳамчунон мушкили ҷиддӣ боқӣ мемонад.
Дар ин маврид соли 2022 парлумони кишвар, вакилон бо супориши Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи дору, молҳои тиббӣ ва фаъолияти фарматсевтӣ” - ро қабул намуданд, ки он ба рушди истеҳсоли доруҳои ватанӣ, беҳтар намудани назорати сифат ва гузаронидани экспертизаи дору, таъмини аҳолӣ бо доруҳои босифат, пурзӯр намудани ҷазо ё ҷуброни зарар ба саломатии аҳолӣ дар натиҷаи истеъмоли дору ва ғайра равона гардидааст. Ба қонун 12 моддаи нав илова гардидааст.
Тибқи иттилои Вазорати тандурустии кишвар соли 2023 дар ҷумҳурӣ 3236 муассисаи фарматсевтӣ фаъолият менамояд, ки нисбат ба соли 2022, 142 адад зиёд мебошад. Дар ин давра 61 корхонаи ватанӣ 571 намуд доруворӣ ва молҳои тиббӣ, ки дар умум 325 номгӯйро ташкил медиҳад, истеҳсол намудааст.
Ин шумора нисбат ба соли 2022 - юм 6 корхона, 31 намуд доруворӣ ва 18 номгӯи дору ва молҳои тиббӣ зиёд мебошад.
Гуфта мешавад, ки соли 2023 дар ҷумҳурӣ ҳаҷми истеҳсоли маводи доруворӣ ва молҳои тиббӣ зиёда аз 95 миллион ададро ташкил медиҳад, ки нисбат ба соли гузашта 5 миллион адад зиёд мебошад.
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед