ҶОМЕА
Шанбе 07 Феврал 2026 06:08
Он имиҷи сиёсии Тоҷикистонро дар минтақа боз ҳам баланд мебардорад
Моҳи сентябри соли 2027 агрегати сеюми Неругоҳи барқи обии “Роғун” ба кор дароварда шуда, истиқлолияти энергетикии мамлакат пурра таъмин мегардад. Дар ин хусус Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни ироаи Паёми охирашон ба Маҷлиси Олӣ изҳор намуданд.
“Моро дуруст фаҳмед. Мову шумо аз ҳама рӯзҳои сахту сангини солҳои навадро гузаронидем. Як зимистони дигар дар пеш аст, зимистони соли 2026 сабуктар мешавад. Мо иқтидорҳои нав ба истифода медиҳем ва соли 2027 маҳдудияти барқро фаромӯш мекунем”, - баён доштанд Пешвои миллат.
Президенти кишвар борҳо таъкид менамояд, ки ба истифода додани чаҚрхаи сеюми НБО “Роғун” Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба истиқлоли комили энергетикӣ мерасонад.
Ба истифода додани чархаи сеюми НБО “Роғун” барои иқтисод, ҷомеа ва ояндаи энергетикаи кишвар чӣ гуна таъсир мерасонад? Аз нигоҳи сиёсӣ ба кор даровардани чархаи сеюм нуфузи Тоҷикистонро дар минтақа чӣ гуна боло мебарад?
Дар мавзӯи мазкур мо ба ин суолҳо посух хоҳем ёфт.
ЧАРХАИ СЕЮМ АҲАМИЯТИ ХОС ДОРАД
Коршиносони соҳаи энергетика таъкид мекунанд, ки ҳар як агрегати нави НБО “Роғун” на танҳо афзоиши рақамии истеҳсоли барқ, балки қадаме муҳим дар таҳкими суботи низоми энергетикии кишвар маҳсуб меёбад.
Яке аз интизориҳои асосии аҳолӣ аз НБО “Роғун” беҳтар шудани таъмини барқ, бахусус дар фасли зимистон мебошад. Коршиносони энергетика бар онанд, ки бо ба кор даромадани агрегати сеюм иқтидори истеҳсолӣ афзоиш ёфта, устувории шабака беҳтар мегардад.
Ба гуфтаи иқтисоддони тоҷик Абдурақиб Қодиров, ба истифода додани чархаи сеюм ба тамоми суолҳое, ки дар зеҳни ҷомеа мавҷуд аст, посух хоҳад гуфт.
- Хусусан дар масъалаи камбуди неруи барқ барои таъмини суботи иҷтимоӣ ва бақои давлат дар ҳамин замон ин чарха хеле муҳим арзёбӣ мегардад. Ҳамаи умеди аҳолӣ ба ҳамин чархаи сеюми неругоҳи Роғун аст, ки бо гардон шудани он Тоҷикистон ба истиқлоили комили энергетикӣ дастёб мешавад,-гуфт Қодиров.
Ба андешаи мутахассисон ба кор даровардани чархаи сеюм аҳамияти хос дорад, зеро он нишон медиҳад, ки кишвар таҷрибаи сохтмон, идоракунӣ ва ба истифода додани чунин иншооти бузургро марҳила ба марҳила аз худ кардааст.
БА САНОАТИ КИШВАР ТАЪСИРИ БАРҶАСТА ДОРАД
Иқтисоддонҳо кушодашавии чархаи сеюмро ҳамчун паёми мусбат ба бозори дохилӣ ва хориҷӣ арзёбӣ мекунанд. Чун барқи иловагӣ шарти калидии рушди саноатикунонии босуръати кишвар аст.
Ба гуфтаи А. Қодиров ҷанбаҳои иқтисодии ин рӯйдод низ хеле барҷаста аст, хусусан барои соҳаи саноати Тоҷикистон, чун фаровон будани иқтидори неруи барқ омили асосии тақвиятдиҳандаи рушди саноатӣ ва пешрафти рақамӣ дониста мешавад.
- Дар зимн, ба кор андохтани чархаи сеюм қобилияти иқтисодӣ, хусусан иқтидори саноатии Тоҷикистонро меафзояд. Он саноате, ки ба фановариҳои нав, ба технологияҳои муосир такя мекунад ва ҳамон таҷҳизоте, ки зеҳни сунъӣ истифода мебарад, бештар неруи барқ сарф мекунад. Зеро вақте алгоритмҳои зеҳни сунъӣ ба кор медароянд, барои ба ҳаракат даровардани онҳо миқдори зиёди таҷҳизоти компютерӣ - диҷиторӣ зарурат дорад ва ҳамаи ин таҷҳизот ба неруи барқи фаровон ниёзманд аст, - афзуд иқтисоддон.
Инчунин ӯ зикр менамояд, ки бар замми ин, воридоти сармояи мустақили хориҷӣ амалишавии лоиҳаҳои муштарак дар соҳаи саноат, хусусан саноати маъдан, вазнин, коркарди ниҳоии маҳсулоти кишоварзӣ, коркарди ниҳоии нахи пахта аз маъдан истеҳсол намудани маҳсулоти тайёр афзун мегардад.
Коршинос дар идома афзуд, ки аҳамияти ин рӯйдод ҳам аз нигоҳи иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ хеле таърихӣ ва намоён мебошад.
Қаблан низ Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба мушкили барқ ишора карда гуфта буданд, ки зимис-тони соли 2027 таърихӣ хоҳад шуд: “Шояд ин зимистонҳои охире бошад, ки мову шумо паси сар мекунем. Зимистони дарпешистода вазъ хеле беҳтар мешавад, нисбат ба ин сол ва дар зимистони солҳои 2026-2027 мо кӯшиш мекунем, ки вазнинӣ паси сар шавад ва зимистони соли 2027 ин чизҳо дар таърих мемонад”.
Ҳамзамон, Сарвари давлат зимни ироаи Паём иттилоъ доданд, ки дар даҳ соли охир соҳаи энергетикаи мамлакат ба маблағи беш аз 60 миллиард сомонӣ сармоягузорӣ шудааст, ки дар натиҷа иқтидори истеҳсолии неруи барқ дар ҳаҷми 1017 мегаватт афзоиш ёфт.
- Танҳо аз ҳисоби таҷдиду навсозии неругоҳҳои амалкунанда иқтидори истеҳсолӣ 200 мегаватт зиёд гардида, аз 17,2 миллиард киловат-соати соли 2015 дар соли 2025 ба 24,2 миллиард-киловатт соат расонида шуд,-изҳор доштанд Президенти кишвар.
Пешвои миллат таъкид намуданд, ки ба шарофати ҷорӣ намудани технологияҳои муосири баҳисобгирӣ ва пардохти неруи барқ, инчунин, рушди фаъоли энергетикаи офтобӣ, кишвар бо захираҳои кофӣ таъмин шуда, тамоми ниёзҳои аҳолӣ ба неруи барқ қонеъ гардонда мешаванд. Аз ҷумла, ба нақша гирифта шудааст, ки то 1500 киловатт неруи барқи офтобӣ истеҳсол карда шавад.
БАЛАНД ШУДАНИ ИМИҶИ СИЁСИИ ТОҶИКИСТОН ДАР МИНТАҚА
Таҳлилгарони сиёсӣ бар онанд, ки кушодашавии чархаи сеюм аҳамияти рамзӣ низ дошта, чунин қадамҳо эътимоди ҷомеаро ба сиёсатҳои давлатӣ тақвият дода, дар сатҳи минтақа низ мавқеи Тоҷикистонро ҳамчун кишвари дорои иқтидори энергетикӣ муаррифӣ мекунад.
Далер Абдулло номзади илмҳои сиёсӣ бар он назар аст, ки мавриди истифода қарор гирифтани агрегати сеюми неругоҳи барқи обии “Роғун” барои муаррифии бештари мамлакат ҳамчун кишвари муназзам рушдёбанда мусоидат хоҳад кард.
Ба гуфтаи ӯ, аз замони шуруъ гардидани татбиқи ин тарҳ Федератсияи Россия онро дастгирӣ кард ва ҷонибдори лоиҳаҳои марбут ба об дар минтақа аст.
- Бамаврид аст аз намояндаи расмии Вазорати корҳои хориҷии Федератсияи Россия Александр Лукашевич иқтибос орем, ки гуфта буд: “Федератсияи Россия ҷонибдори он аст, ки лоиҳаҳои марбут ба истифодаи об дар минтақаи наздик ба мо, майдони ҳамкории умумиминтақавӣ бошанд”,-гуфт номбурда.
Инчунин ӯ зикр намуд, ки Иттиҳоди Аврупо низ мавқеи Тоҷикистонро оид ба масъалаҳои об, аз ҷумла дар масъалаи НБО “Роғун”, дастгирӣ намуда, намояндагони он бехатарии НБО “Роғун”, зарурат ва манфиати онро расман тасдиқ кардаанд.
Абдурақиб Қодиров чунин мешуморад, ки кушодашавии чархаи сеюми НБО “Роғун”, инчунин, барои беҳдошти имиҷи сиёсии Тоҷикистон хизмат мекунад ва Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин раванд натанҳо қобилияти таъмини дохилӣ пайдо мекунад, балки иқтидори содир намудани неруи барқ ба хориҷи кишварро тақвият медиҳад.
- Дар ҷаҳони имрӯз давлате, иқтидори молиявӣ низомӣ ва энергетикӣ дорад, ки натанҳо қудрати дохилӣ, балки қудрати минтақавии эътирофшуда ҳам дошта бошад. Агар Тоҷикистон имконоти фаровони иқтисодӣ, хусусан дар соҳаи энергетика пайдо кунад, дар бозори энергетикии минтақа соҳиби нуфузу мақоми бештар мешавад,-афзуд ӯ.
Таҳлилгарон чунин мешуморанд, ки ҳар агрегати нав иқтидори изофиро зиёд намуда, Тоҷикистонро тадриҷан ба бозори минтақавии неруи барқ наздиктар мекунад. Дар оянда ин метавонад ба манбаи муҳими даромади молӣ табдил ёбад.
Ба гуфтаи Далер Абдулло НБО “Роғун” на танҳо ба эҳтиёҷоти энергетикии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аҳолии даҳмиллионаи он, балки ба содироти неруи барқи арзон ба як қатор кишварҳои узви СҲШ мусоидат мекунад.
- Ба анҷом расидани Неругоҳ ва дар баробари ин, дигар лоиҳаҳои гидроэнергетикӣ ба Тоҷикистон имкон медиҳанд, ки содироти неруи барқро то 4 ҳазор мВт дар як сол татбиқ намояд. Ба ибораи дигар, неру ва оби НБО “Роғун” ба пешрафти на танҳо Тоҷикистон, балки тамоми минтақа мусоидат хоҳад кард,-афзуд ин таҳлилгари сиёсӣ.
Инчунин, ба таъкиди коршиносон, гарчанде таъсири иқтисодии чархаи сеюм дар аввал ғайримустақим ба назар мерасад, аммо дар миёнамуҳлат он метавонад нишондиҳандаҳои иқтисодиро ба таври ҷиддӣ тағйир диҳад.
Ёдовар мешавем, ки аввалин чархаи гидроэнергетикии НБО-и “Роғун” бо иштироки Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва намояндагони ташкилотҳои молиявии байналмилалӣ, корпусҳои дипломатӣ, бинокорон ва намояндагони тамоми минтақаҳои кишвар 16-уми ноябри соли 2018 ва чархаи дувум 9-уми сентябри соли 2019 фаъол шуда буд.
Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”
Моҳи сентябри соли 2027 агрегати сеюми Неругоҳи барқи обии “Роғун” ба кор дароварда шуда, истиқлолияти энергетикии мамлакат пурра таъмин мегардад. Дар ин хусус Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни ироаи Паёми охирашон ба Маҷлиси Олӣ изҳор намуданд.
“Моро дуруст фаҳмед. Мову шумо аз ҳама рӯзҳои сахту сангини солҳои навадро гузаронидем. Як зимистони дигар дар пеш аст, зимистони соли 2026 сабуктар мешавад. Мо иқтидорҳои нав ба истифода медиҳем ва соли 2027 маҳдудияти барқро фаромӯш мекунем”, - баён доштанд Пешвои миллат.
Президенти кишвар борҳо таъкид менамояд, ки ба истифода додани чаҚрхаи сеюми НБО “Роғун” Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба истиқлоли комили энергетикӣ мерасонад.
Ба истифода додани чархаи сеюми НБО “Роғун” барои иқтисод, ҷомеа ва ояндаи энергетикаи кишвар чӣ гуна таъсир мерасонад? Аз нигоҳи сиёсӣ ба кор даровардани чархаи сеюм нуфузи Тоҷикистонро дар минтақа чӣ гуна боло мебарад?
Дар мавзӯи мазкур мо ба ин суолҳо посух хоҳем ёфт.
ЧАРХАИ СЕЮМ АҲАМИЯТИ ХОС ДОРАД
Коршиносони соҳаи энергетика таъкид мекунанд, ки ҳар як агрегати нави НБО “Роғун” на танҳо афзоиши рақамии истеҳсоли барқ, балки қадаме муҳим дар таҳкими суботи низоми энергетикии кишвар маҳсуб меёбад.
Яке аз интизориҳои асосии аҳолӣ аз НБО “Роғун” беҳтар шудани таъмини барқ, бахусус дар фасли зимистон мебошад. Коршиносони энергетика бар онанд, ки бо ба кор даромадани агрегати сеюм иқтидори истеҳсолӣ афзоиш ёфта, устувории шабака беҳтар мегардад.
Ба гуфтаи иқтисоддони тоҷик Абдурақиб Қодиров, ба истифода додани чархаи сеюм ба тамоми суолҳое, ки дар зеҳни ҷомеа мавҷуд аст, посух хоҳад гуфт.
- Хусусан дар масъалаи камбуди неруи барқ барои таъмини суботи иҷтимоӣ ва бақои давлат дар ҳамин замон ин чарха хеле муҳим арзёбӣ мегардад. Ҳамаи умеди аҳолӣ ба ҳамин чархаи сеюми неругоҳи Роғун аст, ки бо гардон шудани он Тоҷикистон ба истиқлоили комили энергетикӣ дастёб мешавад,-гуфт Қодиров.
Ба андешаи мутахассисон ба кор даровардани чархаи сеюм аҳамияти хос дорад, зеро он нишон медиҳад, ки кишвар таҷрибаи сохтмон, идоракунӣ ва ба истифода додани чунин иншооти бузургро марҳила ба марҳила аз худ кардааст.
БА САНОАТИ КИШВАР ТАЪСИРИ БАРҶАСТА ДОРАД
Иқтисоддонҳо кушодашавии чархаи сеюмро ҳамчун паёми мусбат ба бозори дохилӣ ва хориҷӣ арзёбӣ мекунанд. Чун барқи иловагӣ шарти калидии рушди саноатикунонии босуръати кишвар аст.
Ба гуфтаи А. Қодиров ҷанбаҳои иқтисодии ин рӯйдод низ хеле барҷаста аст, хусусан барои соҳаи саноати Тоҷикистон, чун фаровон будани иқтидори неруи барқ омили асосии тақвиятдиҳандаи рушди саноатӣ ва пешрафти рақамӣ дониста мешавад.
- Дар зимн, ба кор андохтани чархаи сеюм қобилияти иқтисодӣ, хусусан иқтидори саноатии Тоҷикистонро меафзояд. Он саноате, ки ба фановариҳои нав, ба технологияҳои муосир такя мекунад ва ҳамон таҷҳизоте, ки зеҳни сунъӣ истифода мебарад, бештар неруи барқ сарф мекунад. Зеро вақте алгоритмҳои зеҳни сунъӣ ба кор медароянд, барои ба ҳаракат даровардани онҳо миқдори зиёди таҷҳизоти компютерӣ - диҷиторӣ зарурат дорад ва ҳамаи ин таҷҳизот ба неруи барқи фаровон ниёзманд аст, - афзуд иқтисоддон.
Инчунин ӯ зикр менамояд, ки бар замми ин, воридоти сармояи мустақили хориҷӣ амалишавии лоиҳаҳои муштарак дар соҳаи саноат, хусусан саноати маъдан, вазнин, коркарди ниҳоии маҳсулоти кишоварзӣ, коркарди ниҳоии нахи пахта аз маъдан истеҳсол намудани маҳсулоти тайёр афзун мегардад.
Коршинос дар идома афзуд, ки аҳамияти ин рӯйдод ҳам аз нигоҳи иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ хеле таърихӣ ва намоён мебошад.
Қаблан низ Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба мушкили барқ ишора карда гуфта буданд, ки зимис-тони соли 2027 таърихӣ хоҳад шуд: “Шояд ин зимистонҳои охире бошад, ки мову шумо паси сар мекунем. Зимистони дарпешистода вазъ хеле беҳтар мешавад, нисбат ба ин сол ва дар зимистони солҳои 2026-2027 мо кӯшиш мекунем, ки вазнинӣ паси сар шавад ва зимистони соли 2027 ин чизҳо дар таърих мемонад”.
Ҳамзамон, Сарвари давлат зимни ироаи Паём иттилоъ доданд, ки дар даҳ соли охир соҳаи энергетикаи мамлакат ба маблағи беш аз 60 миллиард сомонӣ сармоягузорӣ шудааст, ки дар натиҷа иқтидори истеҳсолии неруи барқ дар ҳаҷми 1017 мегаватт афзоиш ёфт.
- Танҳо аз ҳисоби таҷдиду навсозии неругоҳҳои амалкунанда иқтидори истеҳсолӣ 200 мегаватт зиёд гардида, аз 17,2 миллиард киловат-соати соли 2015 дар соли 2025 ба 24,2 миллиард-киловатт соат расонида шуд,-изҳор доштанд Президенти кишвар.
Пешвои миллат таъкид намуданд, ки ба шарофати ҷорӣ намудани технологияҳои муосири баҳисобгирӣ ва пардохти неруи барқ, инчунин, рушди фаъоли энергетикаи офтобӣ, кишвар бо захираҳои кофӣ таъмин шуда, тамоми ниёзҳои аҳолӣ ба неруи барқ қонеъ гардонда мешаванд. Аз ҷумла, ба нақша гирифта шудааст, ки то 1500 киловатт неруи барқи офтобӣ истеҳсол карда шавад.
БАЛАНД ШУДАНИ ИМИҶИ СИЁСИИ ТОҶИКИСТОН ДАР МИНТАҚА
Таҳлилгарони сиёсӣ бар онанд, ки кушодашавии чархаи сеюм аҳамияти рамзӣ низ дошта, чунин қадамҳо эътимоди ҷомеаро ба сиёсатҳои давлатӣ тақвият дода, дар сатҳи минтақа низ мавқеи Тоҷикистонро ҳамчун кишвари дорои иқтидори энергетикӣ муаррифӣ мекунад.
Далер Абдулло номзади илмҳои сиёсӣ бар он назар аст, ки мавриди истифода қарор гирифтани агрегати сеюми неругоҳи барқи обии “Роғун” барои муаррифии бештари мамлакат ҳамчун кишвари муназзам рушдёбанда мусоидат хоҳад кард.
Ба гуфтаи ӯ, аз замони шуруъ гардидани татбиқи ин тарҳ Федератсияи Россия онро дастгирӣ кард ва ҷонибдори лоиҳаҳои марбут ба об дар минтақа аст.
- Бамаврид аст аз намояндаи расмии Вазорати корҳои хориҷии Федератсияи Россия Александр Лукашевич иқтибос орем, ки гуфта буд: “Федератсияи Россия ҷонибдори он аст, ки лоиҳаҳои марбут ба истифодаи об дар минтақаи наздик ба мо, майдони ҳамкории умумиминтақавӣ бошанд”,-гуфт номбурда.
Инчунин ӯ зикр намуд, ки Иттиҳоди Аврупо низ мавқеи Тоҷикистонро оид ба масъалаҳои об, аз ҷумла дар масъалаи НБО “Роғун”, дастгирӣ намуда, намояндагони он бехатарии НБО “Роғун”, зарурат ва манфиати онро расман тасдиқ кардаанд.
Абдурақиб Қодиров чунин мешуморад, ки кушодашавии чархаи сеюми НБО “Роғун”, инчунин, барои беҳдошти имиҷи сиёсии Тоҷикистон хизмат мекунад ва Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин раванд натанҳо қобилияти таъмини дохилӣ пайдо мекунад, балки иқтидори содир намудани неруи барқ ба хориҷи кишварро тақвият медиҳад.
- Дар ҷаҳони имрӯз давлате, иқтидори молиявӣ низомӣ ва энергетикӣ дорад, ки натанҳо қудрати дохилӣ, балки қудрати минтақавии эътирофшуда ҳам дошта бошад. Агар Тоҷикистон имконоти фаровони иқтисодӣ, хусусан дар соҳаи энергетика пайдо кунад, дар бозори энергетикии минтақа соҳиби нуфузу мақоми бештар мешавад,-афзуд ӯ.
Таҳлилгарон чунин мешуморанд, ки ҳар агрегати нав иқтидори изофиро зиёд намуда, Тоҷикистонро тадриҷан ба бозори минтақавии неруи барқ наздиктар мекунад. Дар оянда ин метавонад ба манбаи муҳими даромади молӣ табдил ёбад.
Ба гуфтаи Далер Абдулло НБО “Роғун” на танҳо ба эҳтиёҷоти энергетикии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аҳолии даҳмиллионаи он, балки ба содироти неруи барқи арзон ба як қатор кишварҳои узви СҲШ мусоидат мекунад.
- Ба анҷом расидани Неругоҳ ва дар баробари ин, дигар лоиҳаҳои гидроэнергетикӣ ба Тоҷикистон имкон медиҳанд, ки содироти неруи барқро то 4 ҳазор мВт дар як сол татбиқ намояд. Ба ибораи дигар, неру ва оби НБО “Роғун” ба пешрафти на танҳо Тоҷикистон, балки тамоми минтақа мусоидат хоҳад кард,-афзуд ин таҳлилгари сиёсӣ.
Инчунин, ба таъкиди коршиносон, гарчанде таъсири иқтисодии чархаи сеюм дар аввал ғайримустақим ба назар мерасад, аммо дар миёнамуҳлат он метавонад нишондиҳандаҳои иқтисодиро ба таври ҷиддӣ тағйир диҳад.
Ёдовар мешавем, ки аввалин чархаи гидроэнергетикии НБО-и “Роғун” бо иштироки Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва намояндагони ташкилотҳои молиявии байналмилалӣ, корпусҳои дипломатӣ, бинокорон ва намояндагони тамоми минтақаҳои кишвар 16-уми ноябри соли 2018 ва чархаи дувум 9-уми сентябри соли 2019 фаъол шуда буд.
Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед