ҶОМЕА
Якшанбе 19 Апрел 2026 06:22
ё бунёди оилаи солимро мехоҳӣ, аз муоинаи тиббӣ гузар!
Аз муоинаи тиббӣ гузаштани навхонадорон дар ҷумҳурӣ ҳатмӣ буда, дар ин самт қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016 № 374 доир ба қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда қабул гардидааст. Мақсад аз гузаронидани муоинаи тиббӣ ин дарёфти бемориҳое, ки ба насл таъсири манфӣ мерасонад, ба ҳисоб меравад. Дар ин зимн оид ба татбиқи қарори Ҳукумати кишвар доир ба муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда бо Шералӣ Раҳматуллоев, сардори Раёсати ташкили хизматрасониҳои тиббӣ ба модарону кӯдакон ва танзими оилаи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ суҳбат оростем.
- Муҳтарам Шералӣ Раҳматуллоев, лутфан мегуфтед, ки чӣ зарурат пеш омад, то муоинаи тиббии шахсони никоҳшаванда ҳатмӣ шавад?
- Ёдовар шудан ба маврид аст, ки шумораи кӯдакони маъюб солҳои охир аз ҳисоби никоҳи хешутаборӣ хеле афзуд. Таҳлилҳое, ки мо гузаронидем, нишон дод, ки 30 -35 фоизи сабабҳои асосии маъюбшавии кӯдакон баъди таваллуд маҳз аз никоҳи хешутаборӣ маншаъ мегирад. Омили дигаре, ки ба маъюбшавии кӯдакон сабаб мешавад, ин бемориҳои ирсӣ ва авлодист. Яъне он бемориҳое, ки модарзодӣ маҳсуб меёбанд 15-20 фоиз, 10-15 фоизи дигари маъюбшавӣ ин бемориҳои бо роҳи алоқаи ҷинсӣ гузаранда мебошанд.
Мувофиқи моддаи 15-и Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаштани муоинаи тиббии никоҳшавандаҳо ҳатмӣ гардонида шуд. Ҳар як никоҳшаванда пеш аз он ки оила барпо намояд, бояд, ки аз муоинаи тиббӣ гузарад.
- Имрӯз татбиқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016 №374 доир ба қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда чӣ гуна аст ва то имрӯз чӣ миқдор оилабарпокунандаҳо аз ташхис гузаштаанд?
- Дар асоси ҳамин қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмӣ мо аз нимаи соли 2016, агар ин қарор моҳи август қабул шуда бошад, аз моҳи сентябр ба иҷрои ҳамин қарор шуруъ намудем.
Барои гузаронидани муоинаи тиббӣ маблағи муайян сарф мешавад. Масалан, агар дар як сол 100 ҳазор оила барпо шавад, ташхиси ин қариб 18,5 миллион сомониро талаб менамояд. Бисёр ҳукуматҳои маҳаллии шаҳру ноҳия ва вилоятҳо моҳияти ҳамин қарорро фаҳмида, барои гузаронидани ташхисҳои тиббии навхонадорон маблағҳои махсус ҷудо менамоянд. Бояд қайд намоям, ки гузаронидани муоинаи тиббӣ ройгон аст.
Зина ба зина қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда амалӣ шуда ва он зери назорати бевоситаи вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ қарор дорад. Аз тарафи кормандони вазорат шахсони мутасаддӣ омӯзиш ва санҷишҳои муассисаҳо гузаронида мешавад, барои муаян шудани қарори мазкур мусаидат менамоянд. Мақсад аз байн бурдани ҳамон муоинаҳое, ки ғайриқонунӣ ҳастанд. Аз ин рӯ ҳар як шаҳрванд бояд дарк намояд ва донад, бо кӣ оила барпо мекунад? Зеро оила сохтан ин сохтани бозича нест. Вақте оила барпо кардед, онро барои тамоми ҳаёт бунёд месозед.
Дар чор моҳи соли 2016 мо тавонистем, зиёда аз 35 ҳазор шаҳрвандонро, ки ақди никоҳ бастанд мехостанд, аз муоинаи тиббӣ гузарондем. Дар соли 2017 бошад, шумораи аз муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда ба 105 684 нафар расид.
- Гузаронидани муоинаи тиббӣ дар ин самт то ҳол чӣ натиҷа дод ва дар рафти муоина кадом навъи бемориҳо бо чӣ миқдор муайяну дарёфт гардид?
- Мақсади гузаронидани муоинаи тиббӣ ин дарёфти бемориҳои ба насл таъсири манфӣ расонанда мебошад. Соли 2017 дар натиҷаи гузаронидани қоидаҳои муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда 9 бемории оташак, 22 адад бемории ВНМО, 19 адад бемории сил, 816 адад гепатити “В”, 157 адад гепатити “С” ва 28 адад бемориҳои рӯҳӣ дарёфту муайян гардид.
Дар муоинаи тиббии ҳатмӣ гузаронидани акси шушҳо мавҷуд аст, ки он бо мақсади дарёфти барвақти бемории сил мебошад. Агар мо бемории силро дар ин ё он никоҳшаванда пайдо намоем, ҳатман он шахсро барои табобат назди мутахассисони соҳа мефиристем. Дар сурати табобат гирифтану бехавф шудани беморӣ шахс метавонад, ки ақди никоҳ бандад. Бемории оташак муддати ду ҳафта табобат меёбад. Шахс баъди табобат аз сари нав ташхис шуда, агар безарар бошад, баъдан мо ӯро ба оиладоршавӣ иҷозат медиҳем.
Солҳои охир шумораи ашхосе, ки ба бемории гепатит (бемории ҷигар) гирифтор шудаанд, хеле зиёд гардидааст. Махсусан гепатити шаклҳои “В” ва “С”. Ташхиси ин бемориҳо низ ба онҳое, ки оиладор шуданиянд, ҳатмӣ мебошад. Чунки баъдан мо донем, ки ҳамин шахс ба ҳамин беморӣ гирифтор аст. Агар гепатити фаъоли “В” ва “С” набошад, барои оила барпо намудани чунин нафарон монеа нест. Фақат бояд тарафи дигарро огоҳ созад. Маълумотномае, ки аз тарафи табиби оилавӣ дода мешавад, як бандаш ҳамин аст, ки бояд навхонадорон пеш аз ақди никоҳ аз саломатии якдигар огоҳӣ пайдо намоянд. Духтар бояд донад, ки ба кӣ ба шавҳар мебарояду писар донад, ки бо кӣ оила барпо месозад?
- Шумо зикр намудед, ки дар натиҷаи гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда шахсони гирифтори бемории масунияти бадан (ВНМО) дарёфт гардид. Дар ин ҳолат ба онҳо чӣ гуна маслиҳатҳо пешниҳод гардид?
- Мутаассифона, соли 2017 мо зиёда аз 22 нафар никоҳшавандаро бо гирифторӣ ба бемории масунияти бадан ё ин, ки ВИЧ/СПИД дарёфт намудем. Акнун ин ҷо суол ба миён меояд, ки шахсе, ки гирифтори ин беморист, чӣ кор намояд. Вай оила барпо кунад ё на? Барои ҳамин ҳозир дар асоси барномаи мубориза бар зидди ин беморӣ ва ҳам барномаи миллӣ метавонем, ки сатҳи дараҷаи фаъоли вирусҳоеро, ки дар бадани шахси бемор аст, паст намоем. То он дараҷае паст намоем, ки бехавф бошад. Дар сурате, ки тарафи дигар розӣ бошад, ба шавҳар баромадан ва ё зан гирифтан, ба ҳамин шахсе, ки гирифтори ин беморист, онҳо метавонанд ақди никоҳ банданд. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон инро манъ накардааст. Чунки онҳо низ шаҳрвандони Тоҷикистон мебошанд. Мо дар натиҷаи ин чӣ ба даст меорем, яъне кадом натиҷа? Натиҷаи мо ҳамин аст, ки аз рӯзи аввал ҳамин оила зери назорат гирифта мешавад. Аз рӯзи аввали ақди никоҳ бастан, доруҳои махсусе ҳастанд, ки дар вақти ҳомиладор шудан, намемонанд, ки тифли дар батн буда бемор шавад. Яъне мо метавонем, ки аз ин оилаҳо насли солим ба даст биёрем. Хушбахтона, имрӯз гуфта метавонам, ки аз 60 то 70 фоизи оилаҳое, ки гирифтори ин беморӣ ҳастанд, инҳо кӯдакони солим ба дунё меоранд. Ба шарте, ки тамоми қоидаҳои табобатро риоя намоянд.
- Мегӯянд, ки саломатӣ ганҷи бебаҳост...
- Бале, дар ин ҳеҷ шакку шубҳа нест. Солимӣ барои инсон дар зиндагӣ нақши бузург дорад. Дар дунё аз солимию сиҳатӣ дида ганҷи беҳтар нест. Агар дорои ҳама чиз бошеду вақте бемор гардидед, ҳамаи он дар назаратон ночиз менамояд. Бинобар ин дар мадди аввал саломатӣ лозим аст, зеро хушбахтӣ низ аз солимист.
Аз муоинаи тиббӣ гузаштани навхонадорон дар ҷумҳурӣ ҳатмӣ буда, дар ин самт қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016 № 374 доир ба қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда қабул гардидааст. Мақсад аз гузаронидани муоинаи тиббӣ ин дарёфти бемориҳое, ки ба насл таъсири манфӣ мерасонад, ба ҳисоб меравад. Дар ин зимн оид ба татбиқи қарори Ҳукумати кишвар доир ба муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда бо Шералӣ Раҳматуллоев, сардори Раёсати ташкили хизматрасониҳои тиббӣ ба модарону кӯдакон ва танзими оилаи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ суҳбат оростем.
- Муҳтарам Шералӣ Раҳматуллоев, лутфан мегуфтед, ки чӣ зарурат пеш омад, то муоинаи тиббии шахсони никоҳшаванда ҳатмӣ шавад?
- Ёдовар шудан ба маврид аст, ки шумораи кӯдакони маъюб солҳои охир аз ҳисоби никоҳи хешутаборӣ хеле афзуд. Таҳлилҳое, ки мо гузаронидем, нишон дод, ки 30 -35 фоизи сабабҳои асосии маъюбшавии кӯдакон баъди таваллуд маҳз аз никоҳи хешутаборӣ маншаъ мегирад. Омили дигаре, ки ба маъюбшавии кӯдакон сабаб мешавад, ин бемориҳои ирсӣ ва авлодист. Яъне он бемориҳое, ки модарзодӣ маҳсуб меёбанд 15-20 фоиз, 10-15 фоизи дигари маъюбшавӣ ин бемориҳои бо роҳи алоқаи ҷинсӣ гузаранда мебошанд.
Мувофиқи моддаи 15-и Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаштани муоинаи тиббии никоҳшавандаҳо ҳатмӣ гардонида шуд. Ҳар як никоҳшаванда пеш аз он ки оила барпо намояд, бояд, ки аз муоинаи тиббӣ гузарад.
- Имрӯз татбиқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2016 №374 доир ба қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда чӣ гуна аст ва то имрӯз чӣ миқдор оилабарпокунандаҳо аз ташхис гузаштаанд?
- Дар асоси ҳамин қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмӣ мо аз нимаи соли 2016, агар ин қарор моҳи август қабул шуда бошад, аз моҳи сентябр ба иҷрои ҳамин қарор шуруъ намудем.
Барои гузаронидани муоинаи тиббӣ маблағи муайян сарф мешавад. Масалан, агар дар як сол 100 ҳазор оила барпо шавад, ташхиси ин қариб 18,5 миллион сомониро талаб менамояд. Бисёр ҳукуматҳои маҳаллии шаҳру ноҳия ва вилоятҳо моҳияти ҳамин қарорро фаҳмида, барои гузаронидани ташхисҳои тиббии навхонадорон маблағҳои махсус ҷудо менамоянд. Бояд қайд намоям, ки гузаронидани муоинаи тиббӣ ройгон аст.
Зина ба зина қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи қоидаҳои гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда амалӣ шуда ва он зери назорати бевоситаи вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ қарор дорад. Аз тарафи кормандони вазорат шахсони мутасаддӣ омӯзиш ва санҷишҳои муассисаҳо гузаронида мешавад, барои муаян шудани қарори мазкур мусаидат менамоянд. Мақсад аз байн бурдани ҳамон муоинаҳое, ки ғайриқонунӣ ҳастанд. Аз ин рӯ ҳар як шаҳрванд бояд дарк намояд ва донад, бо кӣ оила барпо мекунад? Зеро оила сохтан ин сохтани бозича нест. Вақте оила барпо кардед, онро барои тамоми ҳаёт бунёд месозед.
Дар чор моҳи соли 2016 мо тавонистем, зиёда аз 35 ҳазор шаҳрвандонро, ки ақди никоҳ бастанд мехостанд, аз муоинаи тиббӣ гузарондем. Дар соли 2017 бошад, шумораи аз муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда ба 105 684 нафар расид.
- Гузаронидани муоинаи тиббӣ дар ин самт то ҳол чӣ натиҷа дод ва дар рафти муоина кадом навъи бемориҳо бо чӣ миқдор муайяну дарёфт гардид?
- Мақсади гузаронидани муоинаи тиббӣ ин дарёфти бемориҳои ба насл таъсири манфӣ расонанда мебошад. Соли 2017 дар натиҷаи гузаронидани қоидаҳои муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда 9 бемории оташак, 22 адад бемории ВНМО, 19 адад бемории сил, 816 адад гепатити “В”, 157 адад гепатити “С” ва 28 адад бемориҳои рӯҳӣ дарёфту муайян гардид.
Дар муоинаи тиббии ҳатмӣ гузаронидани акси шушҳо мавҷуд аст, ки он бо мақсади дарёфти барвақти бемории сил мебошад. Агар мо бемории силро дар ин ё он никоҳшаванда пайдо намоем, ҳатман он шахсро барои табобат назди мутахассисони соҳа мефиристем. Дар сурати табобат гирифтану бехавф шудани беморӣ шахс метавонад, ки ақди никоҳ бандад. Бемории оташак муддати ду ҳафта табобат меёбад. Шахс баъди табобат аз сари нав ташхис шуда, агар безарар бошад, баъдан мо ӯро ба оиладоршавӣ иҷозат медиҳем.
Солҳои охир шумораи ашхосе, ки ба бемории гепатит (бемории ҷигар) гирифтор шудаанд, хеле зиёд гардидааст. Махсусан гепатити шаклҳои “В” ва “С”. Ташхиси ин бемориҳо низ ба онҳое, ки оиладор шуданиянд, ҳатмӣ мебошад. Чунки баъдан мо донем, ки ҳамин шахс ба ҳамин беморӣ гирифтор аст. Агар гепатити фаъоли “В” ва “С” набошад, барои оила барпо намудани чунин нафарон монеа нест. Фақат бояд тарафи дигарро огоҳ созад. Маълумотномае, ки аз тарафи табиби оилавӣ дода мешавад, як бандаш ҳамин аст, ки бояд навхонадорон пеш аз ақди никоҳ аз саломатии якдигар огоҳӣ пайдо намоянд. Духтар бояд донад, ки ба кӣ ба шавҳар мебарояду писар донад, ки бо кӣ оила барпо месозад?
- Шумо зикр намудед, ки дар натиҷаи гузаронидани муоинаи тиббии ҳатмии шахсони никоҳшаванда шахсони гирифтори бемории масунияти бадан (ВНМО) дарёфт гардид. Дар ин ҳолат ба онҳо чӣ гуна маслиҳатҳо пешниҳод гардид?
- Мутаассифона, соли 2017 мо зиёда аз 22 нафар никоҳшавандаро бо гирифторӣ ба бемории масунияти бадан ё ин, ки ВИЧ/СПИД дарёфт намудем. Акнун ин ҷо суол ба миён меояд, ки шахсе, ки гирифтори ин беморист, чӣ кор намояд. Вай оила барпо кунад ё на? Барои ҳамин ҳозир дар асоси барномаи мубориза бар зидди ин беморӣ ва ҳам барномаи миллӣ метавонем, ки сатҳи дараҷаи фаъоли вирусҳоеро, ки дар бадани шахси бемор аст, паст намоем. То он дараҷае паст намоем, ки бехавф бошад. Дар сурате, ки тарафи дигар розӣ бошад, ба шавҳар баромадан ва ё зан гирифтан, ба ҳамин шахсе, ки гирифтори ин беморист, онҳо метавонанд ақди никоҳ банданд. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон инро манъ накардааст. Чунки онҳо низ шаҳрвандони Тоҷикистон мебошанд. Мо дар натиҷаи ин чӣ ба даст меорем, яъне кадом натиҷа? Натиҷаи мо ҳамин аст, ки аз рӯзи аввал ҳамин оила зери назорат гирифта мешавад. Аз рӯзи аввали ақди никоҳ бастан, доруҳои махсусе ҳастанд, ки дар вақти ҳомиладор шудан, намемонанд, ки тифли дар батн буда бемор шавад. Яъне мо метавонем, ки аз ин оилаҳо насли солим ба даст биёрем. Хушбахтона, имрӯз гуфта метавонам, ки аз 60 то 70 фоизи оилаҳое, ки гирифтори ин беморӣ ҳастанд, инҳо кӯдакони солим ба дунё меоранд. Ба шарте, ки тамоми қоидаҳои табобатро риоя намоянд.
- Мегӯянд, ки саломатӣ ганҷи бебаҳост...
- Бале, дар ин ҳеҷ шакку шубҳа нест. Солимӣ барои инсон дар зиндагӣ нақши бузург дорад. Дар дунё аз солимию сиҳатӣ дида ганҷи беҳтар нест. Агар дорои ҳама чиз бошеду вақте бемор гардидед, ҳамаи он дар назаратон ночиз менамояд. Бинобар ин дар мадди аввал саломатӣ лозим аст, зеро хушбахтӣ низ аз солимист.
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед