ҶОМЕА
Душанбе 08 Июн 2026 05:01
4 марти соли 2005 Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо як амр таҳти рақами АП-1677 намояндагони тамоми ниҳодҳои давлатиро муваззаф намуданд, ки ҳар се моҳ (ҳоло ҳар шаш моҳ) нишасти матбуотӣ баргузор намуда, аз кори худ ба мардум гузориш диҳанд.
Ин амри Сарвари давлат бозгӯи шаффофияти фаъолияти мақомотҳои давлатӣ ва аз корашон ба мардум ҳисоботдиҳӣ, инчунин баёнгари давлати демократӣ будани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Бо гузашти солҳо то ба имрӯз ин амри Президенти кишвар ба таври гуногуну дар сатҳи олӣ иҷро мегардад ва журналистон дар асоси он ҳисоботҳоро ба мардум пешниҳод мекунанд.
Яке аз шаклҳои пешниҳоди он, ки имрӯз дар ҳоли рушд аст, ин ба таври мустақим инъикоси нишастҳои матбуотӣ дар шабакаи иҷтимоии “Facebook” мебошад. Дастандаркорони ин навъи иттилоотрасонӣ бо пахшҳои мустақими худ чӣ мехоҳанд? Чаро пахшҳои мустақим ҳини ҳисоботҳои шашмоҳа ва солонаи мақомотҳои давлатӣ зиёд мегардад? Ҳадафи чунин иттилоъдиҳии расонаҳо дар чист?
ҲОЛО КИҲО ПАХШИ МУСТАҚИМ МЕКУНАНД?
Дар ҳоли ҳозир аз расонаҳои гуногуни кишвар расонаҳое, ки ба таври доимӣ нишастҳои матбуотиро тавассути пахши мустақим пайгирӣ менамоянд, ин рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон”, “Радиои Тоҷикистон” ва дигар расонаву хабарнигорони мустақил мебошанд. Онҳо ба мардум тариқи маҷозӣ иттилоот пешкаш менамоянд.
Рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” низ тули ду сол аст, ки пахши мустақимро ҳангоми баргузории нишастҳои матбуотӣ ба хотири сари вақт таъмин намудани мардум бо иттилои зарурӣ, аз нишастҳои матбуотӣ ҳамвора роҳандозӣ менамояд.
Дар баробари рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон”, “Радиои Тоҷикистон” ба таври мустақим аз нишастҳои матбуотӣ хабарҳоро ба мардум пешниҳод мекунад ва масъулини ин радиои кишвар аз фаъолияти вазорату идораҳои дахлдори кишвар мардумро огоҳ месозанд. Албатта, инро метавон рушди чандрасонаӣ дар расонаҳо номид.
Фирдавси Низом, муҳаққиқи расонаҳои интернетӣ ва масъули сомонаи “Радиои Тоҷикистон” бар он назар аст, ки дар навбати аввал ҳар расонае, ки дар кадом шакле фаъолият мекунад, хоҳ матбуот аст ва ё телевизиону радио бар он мекӯшад, ки аудиторияи худро зиёд намояд ва онҳоро бо иттилои саривақтӣ таъмин созад.
- Мо зиёда аз ду сол мешавад, ки ба пахши мустақим рӯ овардаем ва то имрӯз натиҷаҳои хуб низ ба даст омадааст. Зеро маҳз бо шарофати пахшҳои мустақиме, ки мо тариқи саҳифаи “Радиои Тоҷикистон” дар Фейсбук анҷом медиҳем, то андозае имкон шуд сатҳи обуначиён ва хонандагони моро дар шабакаҳои иҷтимоӣ бештар гардонад. Дар замони рушди технологияи иттилоотӣ, махсусан интернет дигар расонаҳо аз қолаби маъмулии худ берун омадаанд ва як қолабу шакли нави расонавие ба вуҷуд омад, ки он маъмулан дар илми журналистика бо номи чандрасонаӣ ё мултимедия ёд мешавад, - мегӯяд Фирдавси Низом.
Ба гуфти ӯ, бо ин роҳ метавонем, ҳам сафи обуначиён ва ҳам иттилоотро сари вақт ба корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ пешниҳод намоем, ки ин албатта аз пешравӣ ва қадамҳои нав дар журналистикаи муосир дарак медиҳад.
Дар ин росто, хабарнигори рӯзномаи “Хатлон” Ҷаҳонгиршоҳ Рустамшоҳ низ бо мақсади сари вақт расонидани иттилоот аз нишастҳои матбуотӣ нишастҳои шаҳру навоҳии вилояти Хатлонро ба таври мустақим пешкаши обуначиёнаш мегардонад, ки мақсади он низ хабарро сари вақт ва бидуни қайчӣ ба мардум расонидан аст.
Расонаҳои гуногуни кишвар бо ин усули кор ҳам сафи обуначиёну хонандагони худро зиёд мекунанд ва ҳам аз нишастҳои матбуотӣ кори нимсолаву солонаи мақомотҳои кишварро ба саҳми мардум мерасонанд. Аммо бисёре аз хабаргузориҳои кишвар низ ба қавле дар ин нишастҳо “мавсимӣ” гардидаанд. Дар нишасти нимсола ба пахши мустақим сар мезананд, аммо дар солона аз онҳо дараке нест.
МУҲИМИЯТИ ПАХШИ МУСТАҚИМ ДАР ЧИСТ?
Шояд баъзе аз расонаҳо инро ба худ як кори зиёдатӣ шуморанд, аммо дар замони имрӯз, ки қариб аксарият аз илму техника бархурдоранд, пахши мустақими ҳисоботҳои нимсолаву солонаи мақомотҳои давлатӣ зарур ва самароваранд. Ин навъи кор метавонад ҳам ба нуфузи хабаргузориҳо таъсир расонад ва ҳам ба таври пурра мардумро аз ҷараёни баргузории нишастҳои матбуотӣ хабардор намоянд.
- Мо агар аҳамияти нишастҳоро ба назар гирем, пахши мустақим барои он муҳим аст, ки он дар чанд нуқта арзёбӣ мегардад. Чаро пахши мустақим метавонад муҳим бошад? Аввал ин ки иттилоот фаврӣ пахш мешавад ва аудиторияи имрӯз низ бо шарофати интернет одат кардааст, ки иттилоотро ҳарчи зудтар дастрас намояд. Дигар ин ки он маълумоте мардум аз пахши мустақим ба худ мегиранд, ба қавле “дастнахӯрда” аст, иттилоотест, ки ҳеҷ гуна дасткорӣ-бандубаст, аз қабили иловаву кӯтоҳкунӣ дар он дида намешавад. Дар навбати сеюм, ин як навъ рақобат низ ҳаст. Он рақобат миёни расонаҳои гуногуни кишвар мебошад. Агар ба хотир дошта бошед, чанд сол пеш шумораи ками расонаҳо ба пахши мустақим таваҷҷуҳ доштанд. Онҳо гоҳ-гоҳе аз нишастҳо пахши мустақим медоданд. Аммо гуфта метавонам, ки ба таври мунтазам аз ҷониби “Радиои Тоҷикистон” он пайваста то ҷойе, ки имкон дошт, ба роҳ монда мешуд ва ҳамин ҳам то ҷойе ба ҳукми анъана даромаду зиёд расонаҳо имрӯз кӯшиш мекунанд, ки аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ ба эфир бароянд. Ба таври мушаххас гӯем, чунин шакли иттилоотрасонӣ ҳам ба мардум ҷолиб аст ва ҳам ҳамчун фаврият бисёр муҳим аст, - гуфт Ф. Низом.
СЕ АҚИДА. ЧАРО?
Ҳоло ақидаҳоеро низ чун “пахши мустақим-танбалӣ, зарба ба журналистикаи касбӣ” вохӯрдан мумкин аст, ки дар баъзе аз расонаҳо роҷеъ ба ин масъалаҳо назарҳо низ мавҷуд аст.
Масалан, соле қабл дар ҳамин айём профессор Ҷовид Муқим дар рӯзномаи “Садои мардум” вобаста ба инъикоси мустақим аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ гуфта буд: “Хабарнигорон бо сабаби танбалӣ ва аз дӯши худ бори гузоришгариро озод намудан, нишастҳои хабариро мустақим пахш мекунанд”.
Ҳамчунин ӯ гуфта буд, ки: “Бояд хабарнигорон кӯшиш кунанд, ки нақши пулро миёни мақомот ва аудитория иҷро намуда, мавзуъҳои муҳимро коркард ва пешниҳод кунанд. Вале нишастҳои мавриди назарро мустақим пахш кардани онҳо, яъне тамоми иттилоъро якуякбора ба аудитория додан, то андозае мавқеашонро коста мекунанд”.
Ба назари ин муҳаққиқи соҳаи журналистика аз рафти нишастҳои матбуотии вазорату идораҳои мақомотҳои давлатӣ ба таври мустақим хабар паҳн намудан, мавқеи журналистонро кос-та мекунаду инро журналистон барои бори гузоришнависиро аз дӯши худ канора кардан, анҷом медиҳанд.
Аммо дар он матлаб яке аз журналистони кишвар Далер Абдулло худро ҷонибдори мустақим пахш шудани нишастҳои матбуотӣ унвон карда гуфтааст, ки онро бояд тавсеа бахшид.
Дар ин маврид ақидаҳои мухталиф мавҷуд аст, ки ҳар яке аз онҳо ба ин шакли хабардиҳӣ аз нуқтаи назари худ баҳогузорӣ менамоянд. Яке агар онро муҳим арзёбӣ намояд, дигаре онро кос-ташавии мавқеи журналистон унвон мекунад. Коршиноси масоили марбута Фирдавси Низом дар ин маврид низ изҳори назар намуда, мегӯяд, ки: “Агар аз нигоҳи касбият ба ин масъала назар афканем, ки ин як зарба ба мавқеъ ва нуфузи журналистикаи касбӣ аст, хато мекунем. Зеро “Euronews”, “CNN” ва дигар расонаҳои зиёди байналмилалӣ ҳам мавод омода мекунанд ва ҳам пахшҳои мустақими зиёдеро ба роҳ мемонанд, ки онҳо дар дунё бинандаи зиёд доранд. Пас, онҳо танбаланд? Аз ин нигоҳ ва таҷрибае, ки мо дорем, пахши мустақим аз нишастҳои матбуотӣ танбалӣ нест, баръакс ин зиёдтар эҳсоси масъулият ҳис кардан аст. Масалан, мо пахши мустақими видеоӣ дорем, ки дар он гузоришҳо тариқи он меравад ва ҳамзамон нишастҳои матбуотӣ тариқи кормандони радио дар пахши мустақим пахшу баррасӣ мегардад. Пас аз ин нигоҳ мо ҳеҷ як танбалиро дар ин пахшҳои мустақим намебинем”.
ПАХШҲОИ МУСТАҚИМ ЧӢ НАТИҶА ДОД?
Ба назари коршиносон пахши мустақим дар ҷараёни нишастҳои матбуотӣ масъулиятнокии роҳ-барони сохторҳои гуногуни кишварро боз ҳам даҳчанд намудааст, ки онро ҳангоми баргузории нишастҳо ба таври возеҳ мушоҳида кардан мумкин аст.
Ба гуфти ҳамсуҳбатон нишастҳои матбуотӣ масъулияти роҳбаронро зиёд кард. Онҳо ба таври конкретӣ дар нишастҳои нимсола ва солонаи худ суханронӣ мекунанд. Кӯшиш менамоянд, ки дар доираи дипломатияи баланд ва одобу эҳтиром, инчунин касбияти баланд муносибат намоянд.
Ба назари коршиносон пахшҳои мустақим сабаби он гардидаанд, ки роҳбарони аввали мақомотҳои давлатӣ ҳисоботҳои худро кӯтоҳ ва иттилооти заруриро ба мардум пешниҳод намоянд ва кӯшиш мекунанд, ки ҳарчи бештар ба саволҳои рӯзноманигорон мушаххасан ҷавоби саҳеҳ пешниҳод намоянд.
ПАХШҲОИ МУСТАҚИМ ЧӢ КАМБУДИҲО ДОРАД?
Дар ҳоли ҳозир бисёртар нишастҳои матбуотӣ дар шабакаи иҷтимоии Фейсбук ба таври мустақим сурат мегирад, ки албатта на ҳама дар онҷоянд. Дар Фейсбук ба роҳ мондани он имрӯз замонавӣ шудааст, аммо теъдоди зиёди дигар одамон аз Инстаграму Ютуб ва дигар шабакаҳои иҷтимоӣ истифода мебаранд, ки он аудитория аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ, инчунин ҳисоботдиҳии кори нимсолаву солонаи вазорату идораҳои давлатӣ огоҳӣ пайдо намекунанд ва на ҳама аз шаффофияту дастовардҳои мақомотҳои давлатӣ огаҳӣ пайдо мекунанд. Аз ин хотир, расонаҳои давлативу мустақилро зарур аст, ки дар доираи имконот нишастҳои матбуотиро дар дигар шабакаҳои иҷтимоӣ, ба роҳ монанд. Инчунин нишастҳои матбуотӣ тариқи телевизионҳои давлатӣ аз саҳифаву эфирҳояшон ба таври мустақим пахш гардад.
Мушкилии дигаре, ки дар ин росто ҷой дорад, фаъолият намудани симо ва садо дар чунин шакли иттилоотрасонӣ мебошад. Зеро бисёре аз навкорон ҳангоми навори мустақими худ ба хатоҳои гуногун, аз ҷумла бисёр гирифтани холигии тарафи росту чап, болову поён ва дигар хатоҳои ғайрикасбӣ роҳ медиҳанд. Аз ин хотир, дар ин маврид низ бояд курсҳои омӯзишӣ гузаронида шавад, то мушкилии мавриди назар ҳаллу фасл гардад.
ПЕШ АЗ ХОТИМА
Хулоса, агар нишастҳои матбуотӣ аз ҷониби тамоми ВАО-и кишвар ба таври мустақим дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба роҳ монда шавад, мардум сари вақт ҳам бо иттилооти наву ҷолиб таъмин мегарданд ва ҳам онҳо аз кори мақомотҳои давлатӣ ба таври шаффоф ва бидуни ҳеҷ як танзими видеоӣ ба таври сода таъмин мешаванд, ки ин боварии мардумро нисбати кори мақомотҳои давлатӣ боз ҳам даҳчанд мегардонад. Дар сурати ғайр мардум ба кори солонаи вазорату кумита ва идораҳои давлатӣ баҳои созгор дода наметавонад.
Ин амри Сарвари давлат бозгӯи шаффофияти фаъолияти мақомотҳои давлатӣ ва аз корашон ба мардум ҳисоботдиҳӣ, инчунин баёнгари давлати демократӣ будани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Бо гузашти солҳо то ба имрӯз ин амри Президенти кишвар ба таври гуногуну дар сатҳи олӣ иҷро мегардад ва журналистон дар асоси он ҳисоботҳоро ба мардум пешниҳод мекунанд.
Яке аз шаклҳои пешниҳоди он, ки имрӯз дар ҳоли рушд аст, ин ба таври мустақим инъикоси нишастҳои матбуотӣ дар шабакаи иҷтимоии “Facebook” мебошад. Дастандаркорони ин навъи иттилоотрасонӣ бо пахшҳои мустақими худ чӣ мехоҳанд? Чаро пахшҳои мустақим ҳини ҳисоботҳои шашмоҳа ва солонаи мақомотҳои давлатӣ зиёд мегардад? Ҳадафи чунин иттилоъдиҳии расонаҳо дар чист?
ҲОЛО КИҲО ПАХШИ МУСТАҚИМ МЕКУНАНД?
Дар ҳоли ҳозир аз расонаҳои гуногуни кишвар расонаҳое, ки ба таври доимӣ нишастҳои матбуотиро тавассути пахши мустақим пайгирӣ менамоянд, ин рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон”, “Радиои Тоҷикистон” ва дигар расонаву хабарнигорони мустақил мебошанд. Онҳо ба мардум тариқи маҷозӣ иттилоот пешкаш менамоянд.
Рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” низ тули ду сол аст, ки пахши мустақимро ҳангоми баргузории нишастҳои матбуотӣ ба хотири сари вақт таъмин намудани мардум бо иттилои зарурӣ, аз нишастҳои матбуотӣ ҳамвора роҳандозӣ менамояд.
Дар баробари рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон”, “Радиои Тоҷикистон” ба таври мустақим аз нишастҳои матбуотӣ хабарҳоро ба мардум пешниҳод мекунад ва масъулини ин радиои кишвар аз фаъолияти вазорату идораҳои дахлдори кишвар мардумро огоҳ месозанд. Албатта, инро метавон рушди чандрасонаӣ дар расонаҳо номид.
Фирдавси Низом, муҳаққиқи расонаҳои интернетӣ ва масъули сомонаи “Радиои Тоҷикистон” бар он назар аст, ки дар навбати аввал ҳар расонае, ки дар кадом шакле фаъолият мекунад, хоҳ матбуот аст ва ё телевизиону радио бар он мекӯшад, ки аудиторияи худро зиёд намояд ва онҳоро бо иттилои саривақтӣ таъмин созад.
- Мо зиёда аз ду сол мешавад, ки ба пахши мустақим рӯ овардаем ва то имрӯз натиҷаҳои хуб низ ба даст омадааст. Зеро маҳз бо шарофати пахшҳои мустақиме, ки мо тариқи саҳифаи “Радиои Тоҷикистон” дар Фейсбук анҷом медиҳем, то андозае имкон шуд сатҳи обуначиён ва хонандагони моро дар шабакаҳои иҷтимоӣ бештар гардонад. Дар замони рушди технологияи иттилоотӣ, махсусан интернет дигар расонаҳо аз қолаби маъмулии худ берун омадаанд ва як қолабу шакли нави расонавие ба вуҷуд омад, ки он маъмулан дар илми журналистика бо номи чандрасонаӣ ё мултимедия ёд мешавад, - мегӯяд Фирдавси Низом.
Ба гуфти ӯ, бо ин роҳ метавонем, ҳам сафи обуначиён ва ҳам иттилоотро сари вақт ба корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ пешниҳод намоем, ки ин албатта аз пешравӣ ва қадамҳои нав дар журналистикаи муосир дарак медиҳад.
Дар ин росто, хабарнигори рӯзномаи “Хатлон” Ҷаҳонгиршоҳ Рустамшоҳ низ бо мақсади сари вақт расонидани иттилоот аз нишастҳои матбуотӣ нишастҳои шаҳру навоҳии вилояти Хатлонро ба таври мустақим пешкаши обуначиёнаш мегардонад, ки мақсади он низ хабарро сари вақт ва бидуни қайчӣ ба мардум расонидан аст.
Расонаҳои гуногуни кишвар бо ин усули кор ҳам сафи обуначиёну хонандагони худро зиёд мекунанд ва ҳам аз нишастҳои матбуотӣ кори нимсолаву солонаи мақомотҳои кишварро ба саҳми мардум мерасонанд. Аммо бисёре аз хабаргузориҳои кишвар низ ба қавле дар ин нишастҳо “мавсимӣ” гардидаанд. Дар нишасти нимсола ба пахши мустақим сар мезананд, аммо дар солона аз онҳо дараке нест.
МУҲИМИЯТИ ПАХШИ МУСТАҚИМ ДАР ЧИСТ?
Шояд баъзе аз расонаҳо инро ба худ як кори зиёдатӣ шуморанд, аммо дар замони имрӯз, ки қариб аксарият аз илму техника бархурдоранд, пахши мустақими ҳисоботҳои нимсолаву солонаи мақомотҳои давлатӣ зарур ва самароваранд. Ин навъи кор метавонад ҳам ба нуфузи хабаргузориҳо таъсир расонад ва ҳам ба таври пурра мардумро аз ҷараёни баргузории нишастҳои матбуотӣ хабардор намоянд.
- Мо агар аҳамияти нишастҳоро ба назар гирем, пахши мустақим барои он муҳим аст, ки он дар чанд нуқта арзёбӣ мегардад. Чаро пахши мустақим метавонад муҳим бошад? Аввал ин ки иттилоот фаврӣ пахш мешавад ва аудиторияи имрӯз низ бо шарофати интернет одат кардааст, ки иттилоотро ҳарчи зудтар дастрас намояд. Дигар ин ки он маълумоте мардум аз пахши мустақим ба худ мегиранд, ба қавле “дастнахӯрда” аст, иттилоотест, ки ҳеҷ гуна дасткорӣ-бандубаст, аз қабили иловаву кӯтоҳкунӣ дар он дида намешавад. Дар навбати сеюм, ин як навъ рақобат низ ҳаст. Он рақобат миёни расонаҳои гуногуни кишвар мебошад. Агар ба хотир дошта бошед, чанд сол пеш шумораи ками расонаҳо ба пахши мустақим таваҷҷуҳ доштанд. Онҳо гоҳ-гоҳе аз нишастҳо пахши мустақим медоданд. Аммо гуфта метавонам, ки ба таври мунтазам аз ҷониби “Радиои Тоҷикистон” он пайваста то ҷойе, ки имкон дошт, ба роҳ монда мешуд ва ҳамин ҳам то ҷойе ба ҳукми анъана даромаду зиёд расонаҳо имрӯз кӯшиш мекунанд, ки аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ ба эфир бароянд. Ба таври мушаххас гӯем, чунин шакли иттилоотрасонӣ ҳам ба мардум ҷолиб аст ва ҳам ҳамчун фаврият бисёр муҳим аст, - гуфт Ф. Низом.
СЕ АҚИДА. ЧАРО?
Ҳоло ақидаҳоеро низ чун “пахши мустақим-танбалӣ, зарба ба журналистикаи касбӣ” вохӯрдан мумкин аст, ки дар баъзе аз расонаҳо роҷеъ ба ин масъалаҳо назарҳо низ мавҷуд аст.
Масалан, соле қабл дар ҳамин айём профессор Ҷовид Муқим дар рӯзномаи “Садои мардум” вобаста ба инъикоси мустақим аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ гуфта буд: “Хабарнигорон бо сабаби танбалӣ ва аз дӯши худ бори гузоришгариро озод намудан, нишастҳои хабариро мустақим пахш мекунанд”.
Ҳамчунин ӯ гуфта буд, ки: “Бояд хабарнигорон кӯшиш кунанд, ки нақши пулро миёни мақомот ва аудитория иҷро намуда, мавзуъҳои муҳимро коркард ва пешниҳод кунанд. Вале нишастҳои мавриди назарро мустақим пахш кардани онҳо, яъне тамоми иттилоъро якуякбора ба аудитория додан, то андозае мавқеашонро коста мекунанд”.
Ба назари ин муҳаққиқи соҳаи журналистика аз рафти нишастҳои матбуотии вазорату идораҳои мақомотҳои давлатӣ ба таври мустақим хабар паҳн намудан, мавқеи журналистонро кос-та мекунаду инро журналистон барои бори гузоришнависиро аз дӯши худ канора кардан, анҷом медиҳанд.
Аммо дар он матлаб яке аз журналистони кишвар Далер Абдулло худро ҷонибдори мустақим пахш шудани нишастҳои матбуотӣ унвон карда гуфтааст, ки онро бояд тавсеа бахшид.
Дар ин маврид ақидаҳои мухталиф мавҷуд аст, ки ҳар яке аз онҳо ба ин шакли хабардиҳӣ аз нуқтаи назари худ баҳогузорӣ менамоянд. Яке агар онро муҳим арзёбӣ намояд, дигаре онро кос-ташавии мавқеи журналистон унвон мекунад. Коршиноси масоили марбута Фирдавси Низом дар ин маврид низ изҳори назар намуда, мегӯяд, ки: “Агар аз нигоҳи касбият ба ин масъала назар афканем, ки ин як зарба ба мавқеъ ва нуфузи журналистикаи касбӣ аст, хато мекунем. Зеро “Euronews”, “CNN” ва дигар расонаҳои зиёди байналмилалӣ ҳам мавод омода мекунанд ва ҳам пахшҳои мустақими зиёдеро ба роҳ мемонанд, ки онҳо дар дунё бинандаи зиёд доранд. Пас, онҳо танбаланд? Аз ин нигоҳ ва таҷрибае, ки мо дорем, пахши мустақим аз нишастҳои матбуотӣ танбалӣ нест, баръакс ин зиёдтар эҳсоси масъулият ҳис кардан аст. Масалан, мо пахши мустақими видеоӣ дорем, ки дар он гузоришҳо тариқи он меравад ва ҳамзамон нишастҳои матбуотӣ тариқи кормандони радио дар пахши мустақим пахшу баррасӣ мегардад. Пас аз ин нигоҳ мо ҳеҷ як танбалиро дар ин пахшҳои мустақим намебинем”.
ПАХШҲОИ МУСТАҚИМ ЧӢ НАТИҶА ДОД?
Ба назари коршиносон пахши мустақим дар ҷараёни нишастҳои матбуотӣ масъулиятнокии роҳ-барони сохторҳои гуногуни кишварро боз ҳам даҳчанд намудааст, ки онро ҳангоми баргузории нишастҳо ба таври возеҳ мушоҳида кардан мумкин аст.
Ба гуфти ҳамсуҳбатон нишастҳои матбуотӣ масъулияти роҳбаронро зиёд кард. Онҳо ба таври конкретӣ дар нишастҳои нимсола ва солонаи худ суханронӣ мекунанд. Кӯшиш менамоянд, ки дар доираи дипломатияи баланд ва одобу эҳтиром, инчунин касбияти баланд муносибат намоянд.
Ба назари коршиносон пахшҳои мустақим сабаби он гардидаанд, ки роҳбарони аввали мақомотҳои давлатӣ ҳисоботҳои худро кӯтоҳ ва иттилооти заруриро ба мардум пешниҳод намоянд ва кӯшиш мекунанд, ки ҳарчи бештар ба саволҳои рӯзноманигорон мушаххасан ҷавоби саҳеҳ пешниҳод намоянд.
ПАХШҲОИ МУСТАҚИМ ЧӢ КАМБУДИҲО ДОРАД?
Дар ҳоли ҳозир бисёртар нишастҳои матбуотӣ дар шабакаи иҷтимоии Фейсбук ба таври мустақим сурат мегирад, ки албатта на ҳама дар онҷоянд. Дар Фейсбук ба роҳ мондани он имрӯз замонавӣ шудааст, аммо теъдоди зиёди дигар одамон аз Инстаграму Ютуб ва дигар шабакаҳои иҷтимоӣ истифода мебаранд, ки он аудитория аз ҷараёни нишастҳои матбуотӣ, инчунин ҳисоботдиҳии кори нимсолаву солонаи вазорату идораҳои давлатӣ огоҳӣ пайдо намекунанд ва на ҳама аз шаффофияту дастовардҳои мақомотҳои давлатӣ огаҳӣ пайдо мекунанд. Аз ин хотир, расонаҳои давлативу мустақилро зарур аст, ки дар доираи имконот нишастҳои матбуотиро дар дигар шабакаҳои иҷтимоӣ, ба роҳ монанд. Инчунин нишастҳои матбуотӣ тариқи телевизионҳои давлатӣ аз саҳифаву эфирҳояшон ба таври мустақим пахш гардад.
Мушкилии дигаре, ки дар ин росто ҷой дорад, фаъолият намудани симо ва садо дар чунин шакли иттилоотрасонӣ мебошад. Зеро бисёре аз навкорон ҳангоми навори мустақими худ ба хатоҳои гуногун, аз ҷумла бисёр гирифтани холигии тарафи росту чап, болову поён ва дигар хатоҳои ғайрикасбӣ роҳ медиҳанд. Аз ин хотир, дар ин маврид низ бояд курсҳои омӯзишӣ гузаронида шавад, то мушкилии мавриди назар ҳаллу фасл гардад.
ПЕШ АЗ ХОТИМА
Хулоса, агар нишастҳои матбуотӣ аз ҷониби тамоми ВАО-и кишвар ба таври мустақим дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба роҳ монда шавад, мардум сари вақт ҳам бо иттилооти наву ҷолиб таъмин мегарданд ва ҳам онҳо аз кори мақомотҳои давлатӣ ба таври шаффоф ва бидуни ҳеҷ як танзими видеоӣ ба таври сода таъмин мешаванд, ки ин боварии мардумро нисбати кори мақомотҳои давлатӣ боз ҳам даҳчанд мегардонад. Дар сурати ғайр мардум ба кори солонаи вазорату кумита ва идораҳои давлатӣ баҳои созгор дода наметавонад.
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед