ВАРЗИШ
Якшанбе 07 Декабр 2025 09:29
Дар дунёи футбол рақобатҳои зиёд вуҷуд доранд: “Милан” бар зидди “Интер”, “Манчестер Юнайтед” бо “Ливерпул”, “Бока Хуниорс” бо “Ривер Плейт”. Аммо ҳеҷ кадом ба шиддат, ҷаззобият, таъсир ва шуҳрати “Эл Классико” - дидори хашину баҳсбарангези “Реал Мадрид” ва “Барселона” баробар шуда наметавонад.
Ин бозӣ на танҳо як вохӯрии варзишӣ, балки оинаи таърихи сиёсӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии Испания мебошад. Ҳар як дақиқаи ин дидор мисли саҳнаи театриест, ки дар он эҳсосот, ифтихор, идеология ва қудрати иқтисодӣ бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд.
Барои миллионҳо нафар мухлис дар саросари ҷаҳон “Эл Классико” маънои ҷашни футбол, намоиши зебоӣ ва ҷанг барои ифтихорро дорад. Аммо барои худи испаниҳо ин бозӣ аз он ҳам болотар буда, рамзи таърихӣ, сиёсӣ ва фарҳангии миллат унвон мешавад.
НАХУСТИН ДИДОР ВА ЗАМИНАҲОИ ТАЪРИХӢ
Аввалин дидори расмии “Реал Мадрид” ва “Барселона” 13 майи соли 1902 дар доираи мусобиқаи Ҷоми подшоҳ баргузор шуд. Он вақт футбол ҳанӯз варзиши касбӣ набуд, вале ҳамин бозӣ тухми рақобати абадиро кошт. “Барселона” он дидорро 3:1 бурд ва ҳамин ғалаба аввали як достони тулонӣ гардид.
Дар ибтидои асри ХХ Испания давраи ташаккули ҳувияти миллӣ ва минтақавиро паси сар мекард. Каталония бо пойтахти худ - Барселона, ҳамчун минтақаи дорои забон ва фарҳанги ҷудогона шинохта мешуд. Дар муқобил, Мадрид маркази ҳукумати шоҳона ва баъдтар давлати мутамаркази Испания буд. Ҳамин мухолифати сиёсиву фарҳангӣ ба заминаи асосии рақобати варзишии ин ду даста табдил ёфт.
Баъдтар, дар давраи ҳукмронии Франсиско Франко (1939–1975), ин рақобат ранги сиёсӣ гирифт. “Барселона” рамзи озодии каталонӣ ва муқовимат ба зӯроварии сиёсӣ шуд, дар ҳоле ки “Реал Мадрид” аз тарафи бисёриҳо ҳамчун дастаи наздик ба қудрат ва рамзи ҳукумати марказӣ дида мешуд. Дар ҳамин давра футбол василаи ифодаи эҳсосоти миллӣ гардид.
“Камп Ноу” барои каталониҳо ба макони муқаддас табдил ёфт, ҷое, ки онҳо метавонанд бо шиори “Visca Catalunya!” (Зинда бод Каталония!) аз ҳувияти худ дифоъ кунанд. Ва аз ҳамон солҳо “Эл Классико” на танҳо бозӣ, балки саҳнаи муборизаи рамзӣ байни ду ҷаҳонбинӣ шуд.
ДАВРАҲОИ ТИЛЛОИИ РАҚОБАТҲО
Солҳои 1950-1960 “Реал Мадрид” бо роҳбарии Алфредо Ди Стефано ва Ференс Пушкаш тамоми Аврупоро мағлуб мекард. Он замон “Реал” рамзи футболи муосир шуд ва панҷ маротиба Ҷоми Аврупоро пай дар пай ба даст овард. Маҳз дар ин давра “Эл Классико” ба рӯйдоди миллӣ табдил ёфт.
“Барселона” бошад, бо ситораҳо мисли Ласло Кубала ва Луис Суарес кӯшиш мекард ба қудрати мадридӣ муқобилат кунад. Гарчанде ки натиҷаҳо бештар ба фоидаи “Реал” буданд, маҳз ин рақобати доимӣ руҳи “Барса”-ро ташаккул дод.
Соли 1980, бо омадани Диего Марадона, бозии “Барселона” ранги дигар гирифт. Гарчанде ӯ танҳо ду мавсим дар Испания монд, таъсири Марадона ба шиддати “Эл Классико” бузург буд.
Дар солҳои 1990-ум замони “Дрим тим”-и Йоҳан Кройф фаро расид. Кройф, ки солҳои 1970 дар “Барселона” бозӣ мекард, фалсафаи “футболи зебо”-ро ба даста ворид намуд. “Барселона” зери роҳбарии ӯ барои аввалин бор қаҳрамони Аврупо гардид ва ин заминаи фалсафаи “тика-така”-ро гузошт.
ХИЁНАТ: АЗ ФИГУ ТО МЕССИ ВА РОНАЛДУ
Соли 2000 ҷаҳон шоҳиди яке аз интиқолҳои ҷанҷолбарангези таърих шуд: Луиш Фигу, капитани “Барселона”, ба “Реал Мадрид” гузашт. Барои мухлисони каталонӣ ин амал хиёнат буд. Ҳангоми бозии аввал дар “Камп Ноу” дар расмҳо ба бадани ӯ сари хукро тасвир намуда буданд, ки ин амал нафрату кинаи шадидро ифода мекард. Ва ин воқеа нишон дод, ки “Эл Классико” ҳанӯз ҳам ҳисси миллиро бедор мекунад.
Соли 2009 саҳнаҳои дигаре ба намоиш омаданд: ду абарқудрати футбол - Лионел Месси ва Криштиану Роналду рақобати нави асрро оғоз карданд.
Месси, ҷавони орому фурутан аз “Ла Масиа” (академияи “Барса”), баъдан ба рамзи “Барселона” табдил гашт. Роналду симои ирода, меҳнат ва комёбӣ шуд. Даҳ соли рақобати онҳо (2009-2018) на танҳо таърихи ду даста, балки тамоми футболи ҷаҳониро дигар кард.
Дар ин давра “Эл Классико” ба намоиши азим табдил ёфт, ширкатҳои телевизионӣ дар 180 кишвар онро пахш мекарданд, 600 миллион бинанда дошт ва миллиардҳо евро гардиши иқтисодӣ эҷод мекард. Ҳар як бозӣ мисли филме буд, ки ҷаҳонро мафтун мекард.
ТАКТИКА ВА ФАЛСАФАИ ДУ РОҲИ БА ҚУЛЛА РАСИДАН
“Барселона” ва “Реал Мадрид” на танҳо дар натиҷа, балки дар фалсафаи бозӣ фарқ доранд. “Барселона” ба бозии даставӣ, идораи тӯб ва зебоии техникӣ такя мекунад, он чизе, ки бо номи “тика-така” машҳур шудааст. Ин сабк реша дар андешаи Йоҳан Кройф дорад: ““Барселона” бояд на фақат ғолиб шавад, балки зебо бозӣ кунад”.
“Реал Мадрид” бошад, фалсафаи дигар дорад: нерӯ, фишор, суръат ва қобилияти ғолиб омадан дар ҳар шароит. Ҳамеша гуфта мешуд: ““Реал Мадрид” метавонад дар дақиқаи охир ғолиб шавад, зеро руҳияи қаҳрамонӣ дорад”.
Ин ду фалсафа: ҳунар бар зидди қудрат ва зебоӣ бар зидди натиҷа “Эл Классико” - ро ҷаззоб мекунад.
ҶАНГ ДАР ЗАМИНАИ ИҚТИСОДӢ ВА СИЁСАТИ БРЕНДҲО
Дар асри XXI футбол дигар танҳо варзиш нест, он тиҷорати миллиард долларӣ аст. “Реал Мадрид” ва “Барселона” аз сарватмандтарин дастаҳои ҷаҳонанд.
“Реал” бо сармоягузории давлатӣ ва идораи устувор бо шариконе мисли “Adidas ва Emirates”, ҳамеша қуллаи молиявиро ишғол кардааст.
“Барселона” солҳои охир аз ҷиҳати иқтисодӣ душворӣ мекашад, вале руҳи “мардумӣ” ва арзишҳои иҷтимоии худро нигоҳ доштааст.
Шиори маъруфи каталониҳо “Més que un club” (“Фақат як клуб нест”) нишон медиҳад, ки “Барселона” худро на танҳо ҳамчун даста, балки ҳамчун ҳаракати иҷтимоӣ мебинад.
Ҳар як “Эл Классико” на танҳо барои холҳо, балки барои обрӯи иқтисодиву брендии ин ду тим низ муҳиму таъсирбахш аст.
КЛАССИКОИ ИМРӮЗА (2020-2025) НАСЛИ НАВ, ВАЛЕ РУҲИ КУҲНА
Пас аз рафтани Месси ва Роналду бисёрҳо фикр карданд, ки “Эл Классико” ҷаззобияти худро аз даст медиҳад. Аммо, баръакс, насли нав ба мисли Винисиус, Беллингҳам, Левандовски, Гави, Педри ва Ямал ҷаззобияти нав ба он доданд.
Ин рақобат ҳоло ҳам шиддат дорад. Ҳар пирӯзӣ ё шикаст дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба баҳсҳои ҷаҳонӣ табдил меёбад.
ТАЪСИРИ ИҶТИМОӢ ВА ФАРҲАНГӢ
“Эл Классико” имрӯз як падидаи ҷаҳонӣ аст. Дар рӯзи бозӣ миллионҳо нафар дар қаҳвахонаҳо, хонаҳо ва варзишгоҳҳо ҷамъ мешаванд. Дар кишварҳои гуногун мухлисони “Барса” ва “Реал” либосҳои дӯстдоштаи худро мепӯшанд, парчам мебардоранд ва эҳсосотро мисли ҷанг таҷриба мекунанд.
Ин бозӣ ҳатто ба соҳаи санъат, реклама ва мусиқӣ роҳ ёфтааст. Мавзӯи рақобати ин ду даста дар филмҳо, клипҳо ва таронаҳои зиёд зикр шудааст. Дар сатҳи иҷтимоӣ он рамзи ваҳдат ва гуногунрангии фарҳангҳо мебошад.
МУРАББИЁН - МЕЪМОРОНИ “ЭЛ КЛАССИКО”
Бешубҳа, мураббиён нақши бузург дар таърихи ин рақобатҳо доранд. Зинедин Зидан бо “Реал” се маротиба пайдарпай Лигаи чемпионҳои Аврупоро бурд ва “Эл Классико”-ро бо оромии фаронсавиаш идора мекард. Пеп Гвардиола бошад, “Барселона”-ро ба комилтарин дастаи ҷаҳон табдил дод ва сабки “тика-така”-ро ба авҷи камол расонд.
Ҳар дидори онҳо ҷанги зеҳнӣ буд. Зидан бар тактика ва муқовимат такя мекард, Гвардиола бар идоракунии бозӣ ва фалсафаи эҷодӣ. Ин рақобати мураббиён низ “Эл Классико”-ро ба сатҳи олии футболи муосир баровард.
ОМОР ВА ДАЛЕЛҲО
То соли 2025 зиёда аз 250 дидори расмии “Эл Классико” баргузор шудааст. Дар маҷмӯъ, натиҷаҳо хеле наздиканд, ҳарду даста қариб баробар ба пирӯзӣ ноил шудаанд.
Бозингарони бештарини голзан Лионел Месси (26 гол), Криштиану Роналду (18 гол), бештарин ширкаткунанда дар ин дидор Серхио Рамос (45 бозӣ) мебошанд.
Ин рақобат на танҳо таърихӣ, балки оморӣ низ мувозинат дорад, гӯё тақдир намегузорад, ки ягон тараф ҳамеша боло бошад.
ЧАРО “ЭЛ КЛАССИКО” ҶОВИДОНА АСТ?
“Эл Классико” танҳо бозӣ миёни ду дас-таи футболи бузург нест, балки он муборизаи фалсафаҳо, фарҳангҳо ва арзишҳост.
“Реал Мадрид” рамзи ғолибият, қудрат ва руҳи бардавоми муваффақият, “Барселона” рамзи ҳунар, озодӣ ва эҷодкорист.
Ҳар дафъа, ки ин ду тим рӯ ба рӯ мешаванд, ҷаҳон нафас дар сина нигоҳ медорад. Дар он лаҳза футбол аз бозӣ болотар мешавад, ба як забони умумии инсоният табдил меёбад, ки дар он эҳсос, ифтихор ва муҳаббат бо ҳам меомезанд.
Аз соли 1902 то имрӯз наслҳо иваз шуданд, бозингарон омаданду рафтанд, аммо руҳи “Эл Классико” боқӣ монд.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
Ин бозӣ на танҳо як вохӯрии варзишӣ, балки оинаи таърихи сиёсӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии Испания мебошад. Ҳар як дақиқаи ин дидор мисли саҳнаи театриест, ки дар он эҳсосот, ифтихор, идеология ва қудрати иқтисодӣ бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд.
Барои миллионҳо нафар мухлис дар саросари ҷаҳон “Эл Классико” маънои ҷашни футбол, намоиши зебоӣ ва ҷанг барои ифтихорро дорад. Аммо барои худи испаниҳо ин бозӣ аз он ҳам болотар буда, рамзи таърихӣ, сиёсӣ ва фарҳангии миллат унвон мешавад.
НАХУСТИН ДИДОР ВА ЗАМИНАҲОИ ТАЪРИХӢ
Аввалин дидори расмии “Реал Мадрид” ва “Барселона” 13 майи соли 1902 дар доираи мусобиқаи Ҷоми подшоҳ баргузор шуд. Он вақт футбол ҳанӯз варзиши касбӣ набуд, вале ҳамин бозӣ тухми рақобати абадиро кошт. “Барселона” он дидорро 3:1 бурд ва ҳамин ғалаба аввали як достони тулонӣ гардид.
Дар ибтидои асри ХХ Испания давраи ташаккули ҳувияти миллӣ ва минтақавиро паси сар мекард. Каталония бо пойтахти худ - Барселона, ҳамчун минтақаи дорои забон ва фарҳанги ҷудогона шинохта мешуд. Дар муқобил, Мадрид маркази ҳукумати шоҳона ва баъдтар давлати мутамаркази Испания буд. Ҳамин мухолифати сиёсиву фарҳангӣ ба заминаи асосии рақобати варзишии ин ду даста табдил ёфт.
Баъдтар, дар давраи ҳукмронии Франсиско Франко (1939–1975), ин рақобат ранги сиёсӣ гирифт. “Барселона” рамзи озодии каталонӣ ва муқовимат ба зӯроварии сиёсӣ шуд, дар ҳоле ки “Реал Мадрид” аз тарафи бисёриҳо ҳамчун дастаи наздик ба қудрат ва рамзи ҳукумати марказӣ дида мешуд. Дар ҳамин давра футбол василаи ифодаи эҳсосоти миллӣ гардид.
“Камп Ноу” барои каталониҳо ба макони муқаддас табдил ёфт, ҷое, ки онҳо метавонанд бо шиори “Visca Catalunya!” (Зинда бод Каталония!) аз ҳувияти худ дифоъ кунанд. Ва аз ҳамон солҳо “Эл Классико” на танҳо бозӣ, балки саҳнаи муборизаи рамзӣ байни ду ҷаҳонбинӣ шуд.
ДАВРАҲОИ ТИЛЛОИИ РАҚОБАТҲО
Солҳои 1950-1960 “Реал Мадрид” бо роҳбарии Алфредо Ди Стефано ва Ференс Пушкаш тамоми Аврупоро мағлуб мекард. Он замон “Реал” рамзи футболи муосир шуд ва панҷ маротиба Ҷоми Аврупоро пай дар пай ба даст овард. Маҳз дар ин давра “Эл Классико” ба рӯйдоди миллӣ табдил ёфт.
“Барселона” бошад, бо ситораҳо мисли Ласло Кубала ва Луис Суарес кӯшиш мекард ба қудрати мадридӣ муқобилат кунад. Гарчанде ки натиҷаҳо бештар ба фоидаи “Реал” буданд, маҳз ин рақобати доимӣ руҳи “Барса”-ро ташаккул дод.
Соли 1980, бо омадани Диего Марадона, бозии “Барселона” ранги дигар гирифт. Гарчанде ӯ танҳо ду мавсим дар Испания монд, таъсири Марадона ба шиддати “Эл Классико” бузург буд.
Дар солҳои 1990-ум замони “Дрим тим”-и Йоҳан Кройф фаро расид. Кройф, ки солҳои 1970 дар “Барселона” бозӣ мекард, фалсафаи “футболи зебо”-ро ба даста ворид намуд. “Барселона” зери роҳбарии ӯ барои аввалин бор қаҳрамони Аврупо гардид ва ин заминаи фалсафаи “тика-така”-ро гузошт.
ХИЁНАТ: АЗ ФИГУ ТО МЕССИ ВА РОНАЛДУ
Соли 2000 ҷаҳон шоҳиди яке аз интиқолҳои ҷанҷолбарангези таърих шуд: Луиш Фигу, капитани “Барселона”, ба “Реал Мадрид” гузашт. Барои мухлисони каталонӣ ин амал хиёнат буд. Ҳангоми бозии аввал дар “Камп Ноу” дар расмҳо ба бадани ӯ сари хукро тасвир намуда буданд, ки ин амал нафрату кинаи шадидро ифода мекард. Ва ин воқеа нишон дод, ки “Эл Классико” ҳанӯз ҳам ҳисси миллиро бедор мекунад.
Соли 2009 саҳнаҳои дигаре ба намоиш омаданд: ду абарқудрати футбол - Лионел Месси ва Криштиану Роналду рақобати нави асрро оғоз карданд.
Месси, ҷавони орому фурутан аз “Ла Масиа” (академияи “Барса”), баъдан ба рамзи “Барселона” табдил гашт. Роналду симои ирода, меҳнат ва комёбӣ шуд. Даҳ соли рақобати онҳо (2009-2018) на танҳо таърихи ду даста, балки тамоми футболи ҷаҳониро дигар кард.
Дар ин давра “Эл Классико” ба намоиши азим табдил ёфт, ширкатҳои телевизионӣ дар 180 кишвар онро пахш мекарданд, 600 миллион бинанда дошт ва миллиардҳо евро гардиши иқтисодӣ эҷод мекард. Ҳар як бозӣ мисли филме буд, ки ҷаҳонро мафтун мекард.
ТАКТИКА ВА ФАЛСАФАИ ДУ РОҲИ БА ҚУЛЛА РАСИДАН
“Барселона” ва “Реал Мадрид” на танҳо дар натиҷа, балки дар фалсафаи бозӣ фарқ доранд. “Барселона” ба бозии даставӣ, идораи тӯб ва зебоии техникӣ такя мекунад, он чизе, ки бо номи “тика-така” машҳур шудааст. Ин сабк реша дар андешаи Йоҳан Кройф дорад: ““Барселона” бояд на фақат ғолиб шавад, балки зебо бозӣ кунад”.
“Реал Мадрид” бошад, фалсафаи дигар дорад: нерӯ, фишор, суръат ва қобилияти ғолиб омадан дар ҳар шароит. Ҳамеша гуфта мешуд: ““Реал Мадрид” метавонад дар дақиқаи охир ғолиб шавад, зеро руҳияи қаҳрамонӣ дорад”.
Ин ду фалсафа: ҳунар бар зидди қудрат ва зебоӣ бар зидди натиҷа “Эл Классико” - ро ҷаззоб мекунад.
ҶАНГ ДАР ЗАМИНАИ ИҚТИСОДӢ ВА СИЁСАТИ БРЕНДҲО
Дар асри XXI футбол дигар танҳо варзиш нест, он тиҷорати миллиард долларӣ аст. “Реал Мадрид” ва “Барселона” аз сарватмандтарин дастаҳои ҷаҳонанд.
“Реал” бо сармоягузории давлатӣ ва идораи устувор бо шариконе мисли “Adidas ва Emirates”, ҳамеша қуллаи молиявиро ишғол кардааст.
“Барселона” солҳои охир аз ҷиҳати иқтисодӣ душворӣ мекашад, вале руҳи “мардумӣ” ва арзишҳои иҷтимоии худро нигоҳ доштааст.
Шиори маъруфи каталониҳо “Més que un club” (“Фақат як клуб нест”) нишон медиҳад, ки “Барселона” худро на танҳо ҳамчун даста, балки ҳамчун ҳаракати иҷтимоӣ мебинад.
Ҳар як “Эл Классико” на танҳо барои холҳо, балки барои обрӯи иқтисодиву брендии ин ду тим низ муҳиму таъсирбахш аст.
КЛАССИКОИ ИМРӮЗА (2020-2025) НАСЛИ НАВ, ВАЛЕ РУҲИ КУҲНА
Пас аз рафтани Месси ва Роналду бисёрҳо фикр карданд, ки “Эл Классико” ҷаззобияти худро аз даст медиҳад. Аммо, баръакс, насли нав ба мисли Винисиус, Беллингҳам, Левандовски, Гави, Педри ва Ямал ҷаззобияти нав ба он доданд.
Ин рақобат ҳоло ҳам шиддат дорад. Ҳар пирӯзӣ ё шикаст дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба баҳсҳои ҷаҳонӣ табдил меёбад.
ТАЪСИРИ ИҶТИМОӢ ВА ФАРҲАНГӢ
“Эл Классико” имрӯз як падидаи ҷаҳонӣ аст. Дар рӯзи бозӣ миллионҳо нафар дар қаҳвахонаҳо, хонаҳо ва варзишгоҳҳо ҷамъ мешаванд. Дар кишварҳои гуногун мухлисони “Барса” ва “Реал” либосҳои дӯстдоштаи худро мепӯшанд, парчам мебардоранд ва эҳсосотро мисли ҷанг таҷриба мекунанд.
Ин бозӣ ҳатто ба соҳаи санъат, реклама ва мусиқӣ роҳ ёфтааст. Мавзӯи рақобати ин ду даста дар филмҳо, клипҳо ва таронаҳои зиёд зикр шудааст. Дар сатҳи иҷтимоӣ он рамзи ваҳдат ва гуногунрангии фарҳангҳо мебошад.
МУРАББИЁН - МЕЪМОРОНИ “ЭЛ КЛАССИКО”
Бешубҳа, мураббиён нақши бузург дар таърихи ин рақобатҳо доранд. Зинедин Зидан бо “Реал” се маротиба пайдарпай Лигаи чемпионҳои Аврупоро бурд ва “Эл Классико”-ро бо оромии фаронсавиаш идора мекард. Пеп Гвардиола бошад, “Барселона”-ро ба комилтарин дастаи ҷаҳон табдил дод ва сабки “тика-така”-ро ба авҷи камол расонд.
Ҳар дидори онҳо ҷанги зеҳнӣ буд. Зидан бар тактика ва муқовимат такя мекард, Гвардиола бар идоракунии бозӣ ва фалсафаи эҷодӣ. Ин рақобати мураббиён низ “Эл Классико”-ро ба сатҳи олии футболи муосир баровард.
ОМОР ВА ДАЛЕЛҲО
То соли 2025 зиёда аз 250 дидори расмии “Эл Классико” баргузор шудааст. Дар маҷмӯъ, натиҷаҳо хеле наздиканд, ҳарду даста қариб баробар ба пирӯзӣ ноил шудаанд.
Бозингарони бештарини голзан Лионел Месси (26 гол), Криштиану Роналду (18 гол), бештарин ширкаткунанда дар ин дидор Серхио Рамос (45 бозӣ) мебошанд.
Ин рақобат на танҳо таърихӣ, балки оморӣ низ мувозинат дорад, гӯё тақдир намегузорад, ки ягон тараф ҳамеша боло бошад.
ЧАРО “ЭЛ КЛАССИКО” ҶОВИДОНА АСТ?
“Эл Классико” танҳо бозӣ миёни ду дас-таи футболи бузург нест, балки он муборизаи фалсафаҳо, фарҳангҳо ва арзишҳост.
“Реал Мадрид” рамзи ғолибият, қудрат ва руҳи бардавоми муваффақият, “Барселона” рамзи ҳунар, озодӣ ва эҷодкорист.
Ҳар дафъа, ки ин ду тим рӯ ба рӯ мешаванд, ҷаҳон нафас дар сина нигоҳ медорад. Дар он лаҳза футбол аз бозӣ болотар мешавад, ба як забони умумии инсоният табдил меёбад, ки дар он эҳсос, ифтихор ва муҳаббат бо ҳам меомезанд.
Аз соли 1902 то имрӯз наслҳо иваз шуданд, бозингарон омаданду рафтанд, аммо руҳи “Эл Классико” боқӣ монд.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед