ҶАВОНОН
Якшанбе 16 Декабр 2018 05:26
4551

Кишвари азизи мо – Тоҷикистон яке аз ташаббускорони масоили вобаста ба об дар сатҳи ҷаҳон мебошад. Тӯли даҳсолаи охир Тоҷикистон баҳри муттаҳид намудани кӯшишҳои кишварҳои аъзои Созмони Милали Муттаҳид ҷиҳати таъмини оби бехатар ва тозагию беҳдошт барои ҳамаи сокинони сайёраи Замин саҳми назаррас гузоштааст. Ҳадафи Рушди Устувор 6: “Таъмини дастрасӣ ва истифодаи оқилонаи об ва беҳдошт барои ҳама” тасдиқи ин уҳдадории байналмилалӣ буда, амалисозии он афзалияти глобалии рушд ва заминаи асосӣ барои ҷомеаҳои устувор, баробарҳуқуқ ва пешрафта мебошад.

Рӯзҳои 20-22 июн дар Тоҷикистон Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” баргузор шуд. Як рӯз қабл аз оғози он, яъне 19-уми июн дар бинои Китобхонаи миллӣ бо ташаббуси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Хазинаи кӯдакони СММ (ЮНИСЕФ) чорабинии пеш аз конфронс таҳти унвони “Анҷумани кӯдакон оид ба масоили об” гузаронида шуд, ки дар он беш аз 350 нафар шарикони миллию байналмилалӣ, кӯдакон ва наврасон иштирок карданд.

Ҳамоиши мазкур яке аз чорабиниҳои муҳими вобаста ба об дар сатҳи ҷаҳон ба шумор меравад. Он аз се бахш – «Садои кӯдакон: Мизи гирд бо писарону духтарон», «Беҳтарин сармоягузорӣ дар ҷаҳон: Баррасии масоили рушди барвақтии кӯдакон, об, санитария ва беҳдошт» ва «Наврасон дар ҷустуҷӯйи роҳҳои инноватсионӣ» иборат буд. Дар ин Анҷуман вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Нуриддин Саид, намояндаи ЮНИСЕФ дар Тоҷикистон Лучиано Калестини, ҳамоҳангсози доимии СММ дар Тоҷикистон Пратибҳа Меҳта ва дигар намояндагони мақомоти давлатию созмонҳои байналмилалӣ, инчунин кӯдакону наврасон ва ҷавонони фаъол суханронӣ карданд.

Вазири маориф ва илми ҷумҳурӣ иброз дошт, ки 21-уми декабри соли 2016 бо пешниҳоди ҷониби Тоҷикистон ва иқдоми шахсии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Маҷмааи Умумии СММ Қатъномаи Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028”-ро қабул намуд, ки он идомаи мантиқии Даҳсолаи байналмилалии “Об барои ҳаёт 2005-2015” буда, ҷиҳати расидан ба Ҳадафҳои Рушди Устувор – 2030 мусоидат хоҳад кард. 

Намояндаи ЮНИСЕФ дар Тоҷикистон Лучиано Калестини барои баргузории чунин чорабинии сатҳи баланд ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон изҳори сипос кард. Ба гуфтаи ӯ, ҳар рӯз дар рӯйи олам беш аз 700 кӯдак аз бемориҳое ҷон медиҳанд, ки ба оби ифлосу вазъи ногувори тозагию беҳдоштӣ рабт мегиранд. Ҳамзамон зиёда аз 250 миллион нафар барои пайдо кардани оби тоза ҷойи зисташонро иваз мекунанд. Ба иттилои ЮНИСЕФ, дар ҷаҳон 2,1 миллиард нафар ба оби тозаи бехатар ва ҳар нафари 9-ум то ҳанӯз ба хати обтаъминкунӣ дастрасӣ надоранд.

Пизишки кӯдакон Шералӣ Раҳматуллоев дар суҳбат ба журналистон зикр намуд, ки ҳанӯз ҳам кӯдакон дар самти дастрасӣ ба оби поку безарар мушкил доранд. Як пажӯҳиш, ки соли 2017 дар Тоҷикистон анҷом шуд, муайян кардааст, ки дар шаҳрҳо 95 дарсад ва дар деҳот 71 дарсади аҳолӣ ба оби безарар дастрасӣ доранд. Номбурда бо такя ба ин пажӯҳиш афзуд, ки аксари мактабу беморхонаҳо ва марказҳои саломатӣ дар кишвар бо лӯлаҳои оби ошомиданӣ таъмин нестанд.

Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Нуриддин Саид доир ба ин масъала иброз дошт, ки кӯдакону наврасон аз нигоҳи тиббӣ осебпазиранд ва ба оби тоза зарурати бештар доранд. “Мо ҳар сол зиёда аз 100 то 130 мактаб сохта, ба истифода дода истодаем. Ба масъалаи обрасонӣ ва таъмини хонандаҳо бо оби ошомиданӣ диққати ҷиддӣ медиҳем ва ҳамаи мактабҳои то имрӯз сохташударо бо об таъмин мекунем. Он рӯз дур нест, ки тамоми 3 ҳазору 876 мактаби кишвар пурра бо оби ошомиданӣ таъмин хоҳанд шуд”, - афзуд номбурда.

Дар идомаи Анҷуман таъкид гардид, ки бо истифода аз принсипҳои ҳуқуқи инсон, шарикии инноватсионӣ ва технологияи дастрас, шахсони масъул дар сатҳи қабули қарор метавонанд уҳдадориҳо оид ба густариши дастрасӣ ба оби бехатар ва шароити зарурии беҳдоштӣ барои ҳамаи кӯдакон дар ҷаҳонро ба зиммаи худ бигиранд. Дастрасии оби бехатар ба таҳсили кӯдакон низ кумак мерасонад: агар онҳо ба обкашонӣ машғул набошанд, барои иштирок дар дарсҳо вақти бештар хоҳанд дошт. Агар дар мактабҳо оби тоза, ҳоҷатхона ва собуни дастшӯйӣ мавҷуд бошад, кӯдакон аз муҳити солими таълимӣ баҳравар хоҳанд шуд.

Анҷуман барои шунидани садои кӯдакон ва наврасон, духтарон ва писарон аз тамоми қаламрави Тоҷикистон оид ба масоили таъмини об, санитария ва беҳдошт фазои мусоид фароҳам овард. Парчами Обии Кӯдакон, ки фарогири даҳҳо тасвири кашидаи кӯдакону наврасон аз 68 шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон аст, ҳамчун рамзи Конфронси байналмилалии сатҳи баланд истифода гардид.

Дар ҷараёни ҳамоиш ғолибони озмуни ҷумҳуриявии иншо дар мавзӯи “Аҳамияти дастрасӣ ба об, санитария ва беҳдошт барои таҳсилоти босифат” доир ба ин масоили муҳим табодули назар карданд. Зимнан Мирфозил Назаров, муҳассили синфи 11-и Литсей барои хонандагони болаёқати шаҳри Турсунзода гуфт: «Тоҷикистон дорои захираҳои зиёди оби нӯшокӣ мебошад. Моро лозим аст, ки ба қадри оби зулолу ширини диёри худ бирасем, ба ифлосшавии он роҳ надиҳем ва маърифати экологии худро баланд бардошта, аз исрофи об парҳез кунем».

Ҳамзамон Зебонисо Мирзокаримова, хонандаи синфи 11-и Муассиссаи таҳсилоти миёнаи умумии №11 аз шаҳри Бохтар чунин ибрози назар кард: «Имрӯзҳо олимони дунё бонги изтироб мезананд, ки аз сабаби гармшавии иқлим пиряхҳои ҳазорсола босуръат об мешаванд. Агар ин аҳвол давом ёбад, мардуми сайёра бо хатари беобӣ рӯ ба рӯ мегарданд».

Дар навбати худ Олимхон Аҳроров, хонандаи синфи 9-и Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №38 аз ноҳияи Деваштич таъкид дошт: «Имрӯз муаммое ҳаст, ки дар атрофи он андеша бояд кард: ҳифзи об ва расидан ба қадри ин неъмати интиҳоёбанда. Ман ҷумаки кушодамондаи оби кӯча, ба ҷӯйборҳо партов партофтани мардум, дар ҳавзҳои ифлос оббозӣ кардани кӯдаконро пеши назар меорам. Хулоса мебарорам, ки об метавонад сабабгори ҳам солимӣ ва ҳам беморӣ шавад».

«Об яке аз сарватҳои табиат буда, сарсабзиву шукуфоӣ ва пойдории олам ба он марбут аст. Агар мо обро сарфа кунем ва тозагии онро таъмин созем, ҳаёти солим хоҳем дошт», - афзуд Шаҳноза Фазлоншоева, толибилми синфи 8-и Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №7 аз ноҳияи Шуғнон.

«Муносибати сокинони сайёраи Замин нисбат ба сарватҳои табиӣ чунон аст, ки гӯё ин захираҳо ҳаргиз тамом намешаванд. Мо ба дараҷае оби нӯшокиро масраф мекунем, ки баъзан даҳшат фаро мегирад – дар оянда моро чӣ интизор аст?» - изҳори нигаронӣ кард Милана Бердникова аз шаҳри Душанбе, хонандаи синфи 10-и Муассисаи давлатии таълимии “Литсей-интернати президентӣ барои кӯдакони болаёқати Ҷумҳурии Тоҷикистон”.

Дар бахши “Беҳтарин сармоягузорӣ дар ҷаҳон: Баррасии масоили рушди барвақтии кӯдакон, об, санитария ва беҳдошт” муовини якуми вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ Саида Умарзода зикр кард, ки норасоии микронутриентҳо (витамину минералҳо) яке аз сабабҳои асосии беморӣ ва фавти кӯдакон мебошад. Ғизои солим аз рӯзи якуми ҳомиладорӣ ва то ду соли аввали ҳаёти кӯдак, яъне 1000 рӯз муҳим аст.

Намояндаи Ҳаракати глобалии васеъкунии ғизо (SUN) Герда Вербург гуфт, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2013 узви Ҳаракати глобалӣ гардидааст. Айни замон 60 кишвари олам аъзои ҳаракати номбурда мебошанд.

Бахши сеюми Анҷуман фарогири намоишгоҳе буд, ки дар он 14 лоиҳаи беҳтарини озмуни ҷумҳуриявии “Наврасон дар ҷустуҷӯйи роҳҳои инноватсионӣ” ба маърази тамошо гузошта шуданд. Онҳоро духтарон ва писарони наврас бо мақсади дарёфти роҳу воситаҳои навоваронаи таъмини об, санитария ва беҳдошт тарҳрезӣ карданд.

Аз ҷумла, як гурӯҳ хонандагони ноҳияи Рӯдакӣ дар ин намоишгоҳ бо ихтирои собуни киссагӣ ширкат варзиданд. Ба гуфтаи онҳо, айни замон дар мактабҳо кӯдакон аз як собуни умумӣ истифода мебаранд, вале на ҳама инро мехоҳанд. Аксари онҳо баъд аз ҳоҷатхона ва пеш аз даромадан ба ошхона дастонашонро бо собун намешӯянд. “Мо собунҳое дар шакли доручаҳо сохтем, ки онро мешавад дар қуттии хурд ҷой карда, дохили ҷузвдон гузошт”, - афзуданд толибилмони ихтироъкор.

Мутахассиси Барномаи наврасони ЮНИСЕФ дар Тоҷикистон Хушбахт Ҳоҷиев зикр кард, ки баъдан лоиҳаҳои беҳтарини кӯдакон барои ҳалли мушкилоти марбут ба об дар амал татбиқ мешаванд. “Масалан, оид ба истеҳсоли собун ду лоиҳа пешниҳод шудааст, ки маблағи хурд талаб мекунанд ва метавонанд дар мактабҳо фарҳанги истифодабарии собун ва дастрасии онро барои хонандагон боло баранд”.

Дар ҷамъбаст маросими супоридани мукофотҳо ба 3 лоиҳаи беҳтарин доир гардид. Зимнан дастаи “Муъҷиза” аз ноҳияи Ашт дар натиҷаи овоздиҳии пӯшидаи худи наврасони иштирокдори озмун сазовори мақоми аввал дониста шуд. Ҳамзамон дастаҳои “Истиқлол” аз ноҳияи Рӯдакӣ ва “Мутафаккирони хайрхоҳ” аз шаҳри Хоруғ соҳиби ҷойҳои дуюм ва сеюм гардиданд.

Туҳфаҳои хотиравӣ ва сипосномаҳоро муовини якуми вазири маориф ва илм Раҳматулло Мирбобоев, намояндаи ЮНИСЕФ дар Тоҷикистон Лучиано Калестини ва дигар меҳмонони расмӣ ба ғолибон тақдим карданд.









Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

  1. Ба фикри Шумо “Соли ҷавонон” чӣ гуна сипарӣ шудаистодааст?

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6

Декабр 2018 c.