ҶАВОНОН
Сешанбе 07 Декабр 2021 01:41
8082
Масъалаи шомилшавии ҷавонон ба ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои гуногун масъалаи доғ дар тамоми кишварҳо ба ҳисоб мераванд. Ҳукумати Тоҷикистон низ бо қабули чанд қарору қонун ва ба роҳ мондани чандин стратегияву барномаҳои махсус заминаи ҳуқуқии мубориза бо ифротгароиро муҳайё намудааст, вале бо вуҷуди ин ҳама, ҳамоно аъзои ҳизбу ҳаракатҳои ифротӣ бо ҳар роҳу восита кӯшиш мекунанд, ки ҷавононро ба сафи худ ҷалб намоянд.
           
Коршиносон борҳо таъкид намудаанд, ки яке аз роҳҳои муҳиме, ки ҷавононро ба доми гурӯҳҳои ифротӣ афтодан намегузорад, ин доштани дониши диниву дунявии мукаммал ва рушди тафаккури интиқодӣ аст. Вале ин ҷо дар баробари ин метавон гуфт, ки китобу китобхонӣ то кадом андоза метавонад, ҷавононро аз ин роҳҳо боздорад ва нагузорад, то онҳо ба доми ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳо афтанд? Ин суолест, ки матраҳ мехоҳад.
Пеш аз ҳама мо агар ба тасмимҳои Ҳукумати кишвар назар афканем, пас дармеёбем, ки дар баробари қабули стратегияи наву дигар нақша – чорабиниҳо дар ин раванд, ҳамзамон сол аз сол ҷалби ҷавонон ба китобу китобхонӣ зиёд шуда истодааст. Ба он мисол шуда метавонад, озмуни ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст”, ки бо амри Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба роҳ монда шудааст ва он ҳамасола завқи ҳазорҳо ҷавонро дар ин самт бедор менамояд.

Бояд гуфт, ки озмуни ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст” бо сарпарастии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2019 инҷониб баргузор мешавад.

Озмун бо мақсади баланд бардоштани завқи китобхонӣ, тақвияти ҳофизаи фарҳангӣ, дарёфти чеҳраҳои нави суханвару сухандон, арҷ гузоштан ба арзишҳои миллию фарҳангӣ, инкишофи қобилияти эҷодӣ, таҳкими эҳсоси худогоҳию худшиносӣ, бой гардонидани захираи луғавӣ, тақвияти ҷаҳони маънавӣ ва фаъолгардонии доираи забондонӣ миёни қишрҳои мухталифи ҷомеа, аз ҷумла хонандагону донишҷӯёни ҳамаи зинаҳои таҳсилот, инчунин магистрҳо, аспирантҳо, докторантҳо ва шаҳрвандони кишвар доир мегардад, ки воқеан ҳам барои баланд бардоштани савияи дониши хурду калон роҳандозӣ гардидааст.

Ҳамзамон пешвои миллат дар Паёми имсолаи хеш таъкид намуданд, ки дар баробари роҳандозии ин озмун, ҳамзамон озмуни нав бо номи “Илм - фурӯғи маърифат” ба роҳ монда шавад, ки он низ яке аз роҳҳои ҷалби ҷавонон ба илму маърифт аст.

Таҳлилгарон бар он назаранд, ки воқеан ҳам ба китобхонӣ рӯ овардан, метавонад садди роҳи шомилшавии ҷавонон ба ҳар гуна гурӯҳҳои ифротӣ гардад. Чун шахсе, ки аз илму дониш бархӯрдор аст, мағзшӯӣ шуданаш аз ҷониби ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳо ғайриимкон аст.

Устоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, доктори илмҳои фалсафа Нуриддин Шаҳобиддинов мегӯяд, агар китобхонӣ хусусияти оммавӣ касб намояд ва миқдори омӯзиш боиси ба вуҷуд омадани тағйироти сифатӣ, яъне тағйирот дар огоҳии инсонҳо гардад, он метавонад пеши роҳи ҳама гуна ифротгароиро гирад.

- Китобхониро бояд на ҳамчун ҳадафи ниҳоӣ шинохт, зеро он наметавонад дар таҳрики огоҳӣ таъсиргузор бошад, балки ба як амали механикӣ табдил ёбад. Бояд бо миқдор худро фирефта насохт, агар адабиёт ҳадафмандона интихоб нагардад, омӯзиши бисёр наметавонад, натиҷаи самарабахше ба бор оварад. Дар баробари китобхонӣ, бояд шиддати таъсири он ба огоҳиро низ ба эътибор гирифт. Зеро ягона омили таъсиргузор ба зеҳнҳо ин амали китобхонӣ нест. Масалан, агар шиддатнокии китобхонӣ дар зеҳни инсонҳо нисбат ба шиддатнокии таъсири технологияи пешрафта ва бахусус таъсири Интернет ва шабакаҳои гуногун қавитар бошад, дар ин ҳолат он метавонад, бо ифротгароӣ ва ҳар амали дигари зиёновар зиддият варзад, аммо агар шиддатнокии китобхонӣ заиф бошад ва ин иқдом дар новобастагӣ аз чорабиниҳо инкишоф наёбад, он ба як амали намоишкорона табдил ёфта, дар кутоҳтарин муддат обу ранги худро аз даст медиҳад, - гуфт Н. Шаҳобиддинов.

Ба андешаи номбурда фоизи зиёди ифротгароён низ аз китобхонӣ баҳраманд ҳастанд ва онҳо маҳз аз адабиёте истифода мебаранд, ки онҳоро маънаван барои ифротгаро гардидан омода месозанд ва ба ҷуз аз адабиёти ифротгароӣ ҳеҷ гуна адабиёти дигареро эътироф намекунанд.

Вай пешниҳод намуд, ки ба хотири сарсарӣ нагузаштан аз маъракаи китобхонӣ, бояд ҷанбаҳои дигари ин маърака, бахусус муҳтавои китобҳои хондашударо низ бояд ба назар гирифт ва як стратегияеро омода сохт, ки дар раванди китобхонӣ хонанда дорои огоҳии зарурӣ гардад ва дар ин сурат нақши китобхониро метавон арзанда ҳисобид.

Вале ба ақидаи ӯ дар баробари амали китобхонӣ дигар роҳҳоро низ бояд пеш гирифт, чунки ифротгароӣ воқеиятест, ки сарчашмаи он фақат аз китобхонӣ дур мондани ҷавонон нест, балки омилҳои гуногуни иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва ё сиёсӣ боис гардидаанд, ки чунин як зуҳуроти манфӣ ба вуҷуд биёяд. Барои ин як барномаи дарозмуддат ва фарогире лозим аст, ки китобхонӣ як бахши онро ташкил медиҳад.

- Маъракаи китобхонӣ ва умуман барномаҳои таълимӣ бояд тарзе роҳандозӣ гарданд, ки боиси ба вуҷуд омадани ҷаҳонбинии илмии ҷавонон гарданд ва маҳз ҷаҳонбинии илмӣ метавонад, пеши роҳи ифротгароиро бигирад. Мутаассифона, дигар ҳангоми омодасозии барномаҳои таълимӣ унсурҳои педагогӣ ва ё психологӣ ба назар гирифта намешаванд ва ин ҳеҷ вақт дар роҳи пешгирии ифротгароӣ натиҷаи дилхоҳ дода наметавонад. Зеҳни як ҷавони имрӯза чандин маротиба таъсирпазиртар аз маводҳои интернетӣ тавассути телефони дастиаш аст, нисбат ба таъсири адабиёти мо. Фарҳанги мо дигар таъсиргузор нест, балки ба тариқи боварнакарданӣ таъсирпазир мебошад. Таъсири фарҳангҳои пешрафта дар зеҳни ҷавонони мо қавитар ҳастанд нисбат ба таъсири адабиёти худамон. Ҳангоми баррасиҳо бояд ин воқеиятҳоро ба назар гирифт, - мегӯяд ҳамсуҳбати мо.

Албатта, имрӯз барои мутолиаи китоб барои ҷавонон имкониятҳои зиёде фароҳам омадааст, ки метавонанд дар ҷойи дилхоҳ онро мутолиа кунанд ва раванди техникаву технология чунон пеш рафтааст, ки метавонанд онро аз интернет ба зудӣ боргирӣ ва мутолиа намоянд. Вале ин ҷо ба чизи дигар низ бояд таваҷҷуҳ намуд, ки чӣ гуна китобҳоро мутолиа намоем?

Бархе аз коршиносон бар ин назаранд, ки дар мавриди хондани китоб пеш аз ҳама бояд донист, ки кадом китобро мутолиа менамоем ва муаллифаш кӣ асту бо ин китобаш ба ҷомеа чӣ паём додан мехоҳад.
Сиёсатшинос Фаридун Ҳодизода мегӯяд, пеш аз ҳама бояд муайян намуд, ки кадом китобро мехонем, чунки ҳастанд китобҳое, ки баръакс ҷавононро ба доми ифротиҳо гирифтор мекунанд.

- Масалан, агар ҷавонони мо китобҳои баъзе нависандаҳои Ғарбро мутолиа намоянд, ифротгаро ва фашист мешаванд. Аз ин рӯ, донистан лозим аст, ки киро ва кадом китобҳоро бояд хонд, - мегӯяд Ф. Ҳодизода.

Ба гуфтаи ӯ, аз як тараф агар ҷавонон китобҳои шоирон ва нависандагони классики форсу тоҷикро мутолиа намоянд, ифротгаро намешаванд. Вале аз тарафи дигар бояд гуфт, ки ин навиштаҳо барои ҷавонон нофаҳмо ва ё мушкилфаҳм низ ҳаст. Барои онҳо шарҳ лозим аст. Масалан, баъзе мисраъҳои классикони моро ҳатто калонсолон дарк карда наметавонанд. Барои ин як шарҳи калони илмӣ – оммавӣ лозим аст.

- Ҳамаи чиз аз мактаб оғоз меёбад. Тарбия, таълим бояд дар мактаб дуруст ба роҳ монда шавад, то дар оянда ҷавонон роҳи дурусти худро интихоб кунанд. Бештари чизҳо аз интихоб вобастагӣ дорад, ки кадом китобро мехонед, дар кадом муҳит ба воя мерасед ё дар кадом мактаб зери дасти кадом муаллимон тарбияву таълим мегиред. Ин дар оянда барои инсони комил шудан таъсиргузор аст, - мегӯяд Ф. Ҳодизода.

Имрӯз дар сомонаи Китобхонаи миллии Тоҷикистон дар бахши алоҳидае таҳти унвони “Китобхонаи электронии ройгон дар шакли “PDF” мавҷуд аст, ки дар он баъзе китобҳои адибони форсу тоҷик ба таври электронӣ ҷой дода шудааст. Хоҳишмандон метавонанд, бо аъзо шудан ба сомонаи мазкур китобҳои мавҷударо боргирӣ ва мутолиа намоянд, ки баҳри пешгирии ҳар гуна паёмадҳои номатлуб мусоидат карда метавонанд.

Аз гуфтаҳои боло бармеояд, ки мо – ҷавонон пеш аз ҳама дар андӯхтани илму дониш қувваи худро сарф намоем ва хусусан дар шабакаҳои иҷтимоӣ зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, то ин ки аз мағзшӯии ҳар гуна афрод худро эмин нигаҳ дорем. Ва мутолиаи зиёди китобҳои адибони барҷаста бошад, моро ба ояндаи неку дурахшон раҳнамун месозад.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

У вас нет прав на участие в данном опросе.

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
29 30 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2

Декабр 2021 c.