ФАРҲАНГ
Душанбе 17 Феврал 2020 11:03
6864
Гоҳо аз камина мепурсанд, ки кадом давраи меҳнатӣ бароям бештар писанд буд. Чанд соли фаъолият дар мақомоти комсомолӣ, сипас дар рӯзнома ва пасон дар низоми Вазорати корҳои хориҷии ҷумҳурӣ – ҳама давраи кории ман бисёр шавқовару дилписанд буд ва чизе манфӣ гуфтан, ноадолатӣ мебуд. Вале дар баробари ин чанд соли фаъолият ба ҳайси сармуҳаррири рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” дар зиндагиномаи ман ҷойгоҳи махсус дорад.

Аввали соли 1993 вазъи молиявии рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” мураккаб буд. Муассиси он Шӯрои Марказии Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон имкони дастгирии онро надошт. Дар баробари ин баъзе доираҳо аз фаъолияти рӯзнома солҳои охир норозӣ буданд. Муовини раиси Шӯрои Марказии ИҶТ Асрор Латифов ва ман, ки он вақт мудири шӯъбаи сиёсат ва фарҳанги ШМ ИҶТ будам, бо кормандони идораи рӯзнома вохӯрӣ баргузор намудем. Асрор вазъро шарҳ дод. Дар он вохӯрӣ кормандони рӯзнома хоҳиш намуданд, ки ман сардабири рӯзнома таъин шавам. Қаблан шӯъбаи журналистикаи Мактаби олии комсомоли назди КМ ВЛКСМ-ро дар Москва хатм карда будам ва бо рӯзнома ҳамкорӣ доштам. Гоҳ-гоҳ мақола чоп мекардам, кормандони рӯзномаро мешинохтам – шояд ҳамин нақши худро дошт. Ба идора баргашта, рафти вохӯриро ба раиси Шӯрои Марказӣ Ибод Раҳимов шарҳ додем. Ӯ ба пешниҳоди идораи рӯзнома розӣ шуд. Моҳи апрел сардабири рӯзнома таъин гардидам.

Он вақт идораи рӯзнома дар бинои куҳансохту якошёнаи назди Хонаи матбаа, дар маркази шаҳр, қарор дошт. Бо кормандон вохӯрӣ гузаронида, вазъи рӯзнома, роҳҳои рушди онро баррасӣ намудем. Фаъолият оғоз ёфт, ҳамаи кормандон корро идома доданд. Вале фаъолияти рӯзнома дар он рӯзҳои душвору мураккаб худкифо набуд, дастгирии молиявӣ аз ҷониби муассис қувват намегирифт. Тавассути дарёфти мададрасонҳо фаъолияти рӯзнома то соли 1995 идома ёфт. Барои дастгирии он корҳои тиҷоратиро каме ба роҳ мондем.

Дар он давра вазифаи асосӣ дастгирии сиёсати Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар рушди кишвар, таъмини сулҳу ваҳдат, кори тарғиботӣ байни ҷавонон буд. Ҳайати эҷодӣ кӯшиш мекард, ки ҳар шумора саривақт ва бомазмун дастраси хонандагон гардад. Вале имкониятҳои маҳдуди молиявӣ имкон надоданд, ки чопи рӯзнома аз рӯи нақшаи муайян ва бомаром чоп шавад. Он замон бисёр рӯзномаҳо ҳолати “гоҳнома”-ро доштанд.

Маҳсули эҷоди хабарнигорон Нӯъмон Низомӣ, Камоли Қурбониён, Эмоми Назариён, Пӯлоди Ғафуриён, Хайринисо Расулӣ, Сулаймон Аъламзод, Ҳамроҳи Авлиёпур, Азизи Азиз роҷеъ ба мавзӯъҳои гуногун таҳти рубрикаҳои алоҳида ба нашр мерасиданд. Муаллифони берунӣ ба ҳамкорӣ ҷалб шуда буданд. Файласуф Комил Бекзода рубрикаи алоҳидаро бо номи “Ҳастӣ ва нестӣ” таҳия менамуд. Мусоҳиба бо шоири мутафаккир Зиё Абдулло “Роҳ дар ҷаҳон якест ва он роҳи ростист…” дар мавриди фаҳмиши зардуштизм ва арзишҳои миллӣ хотирмон буд. Маводи чопшуда бисёр саривақтӣ ва аҳамиятнок буданд.

Соли 1995 вазъи молиявии рӯзнома ниҳоят вазнин буд, имкони маош додан ба кормандон набуд. Маҷбур шудем нашри рӯзномаро барои муддате қатъ намоем.

Баъди муддате дар мулоқоти худ бо намояндагони ҷавонони кишвар Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон супориш дод, ки барои чопи рӯзнома маблағ ҷудо карда шавад. Мо хароҷотнома ва дигар маълумоти заруриро омода ва ба Шӯрои Марказии ИҶТ пешниҳод намудем. Тирамоҳи соли 1998 чопи рӯзнома шурӯъ гардид. Аз ин ба пас марҳилаи муназзами чопи рӯзнома ба роҳ монда шуд ва он сари вақт дастраси хонандагон мегардид.

Ман кормандони пешинро даъват кардам, ки ба кор бароянд. Баъзеҳо омаданд, иддае аллакай машғули кори дигар буданд. Чеҳраҳои навро ба кор ҷалб намудем. Дар муддати кӯтоҳ ҳайати эҷодии муваффақе ҷамъ омад. Инъикоси ҳаёти сиёсии кишвар ва фаъолияти муассисони рӯзнома – Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон ва Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар саҳифаҳои аввал ҷой мегирифт. Дар ин самт маводи зиёд ба чоп расид, ки қисме оз онҳо бо кӯшиши идораи рӯзнома ва қисме аз ҷониби муассисон омода мешуданд. Ин боиси он гардид, ки баъзе аз кормандони идораҳои муассис муаллифони доимии рӯзнома гардиданд. Саҳифаю рубрикаҳои минбаъда мувофиқи тартиби муқарраршуда тақсим карда мешуданд.

Маҳсули эҷоди хабарнигорони мо миёни хонандагон ҳаводорони зиёд дошт. Маводҳои Сайёфи Мизроб ба масъалаҳои сиёсӣ, Нуралӣ Давлат ба мавзӯъҳои таърихӣ, Хуршеди Атовулло – масъалаҳои иҷтимоӣ, муҳоҷирати меҳнатӣ, Салими Зарафшонфар – мавзӯъҳои адабӣ, фарҳангӣ, мусоҳибаҳо бо эҷодкорони номдор, Фахриддини Холбек – масъалаҳои иҷтимоӣ, Бурҳон Сафарӣ – мавзӯъҳои иқтисодӣ ва рубрикаҳои алоҳида, Матлуба Муҳаммадзода – мавзӯъҳои иҷтимоӣ ва занон бахшида шуда буданд.

Ман ҳамчун сардабир мақсад гузоштам, ки барои инъикоси мавзӯъҳои алоҳида мутахассисонро ба кор даъват намоем. Ба ин хотир, кӯшиш кардем, ки хабарнигорони ҳуқуқшинос, иқтисоддон, таърихнигор ва ғайра дошта бошем, то ҳангоми баррасии чунин мавзӯъҳо дар маводи чопшуда бесалоҳиятии муаллифон ба чашм нарасад. Масалан, Нуралӣ Давлат ба ҳамин мақсад ба кор даъват шуда буд, шоир Салими Зарафшонфар дар таҳриру баррасии эҷоди навқаламон нақши ҷиддӣ дошт. Баъзе муаллифонро аз рӯзномаҳои дигар ба ҳамкорӣ ҷалб мекардем. Он вақт дар ин мавзӯъ бо роҳбарияти факултети журналистикаи донишгоҳ суҳбатҳо доштам ва онҳо низ бар он буданд, ки хуб мешуд агар дар факулта шӯъбаи ғоибона таъсис меёфт ва намояндагони касбу ихтисосҳои дигар ба таҳсил ҷалб мешуданд, то касби рӯзноманигориро аз худ намоянд.

Бо назардошти вазъияти сиёсӣ, журналистон ба масъалаҳои доғи рӯз эҳтиёткорона муносибат мекарданд, вале гоҳ-гоҳ маводе ба табъ мерасид, ки чопашон як навъ ҷасорат буд. Силсиламақолаи “Қотили Кароматулло кӣ буд?”, ки ба қалами Бурҳон Сафарӣ ва Ҷумъа Давлат тааллуқ дошт, бознашри як мусоҳибаи Бозор Собир “Ман дар Амрико боркашонӣ мекунам” хонандаи зиёд пайдо карданд. Чопи баъзе маводҳоро бо шахсони мутасаддӣ аз Дастгоҳи иҷроияи роҳбари давлат маслиҳат мекардам.

Масъалаи ҳифзи манфиатҳои миллӣ ҳамеша қутбнамои фаъолияти рӯзнома буд. Ҳамеша зимни омодасозии мавод хабарнигорони мо ин заруратро ба назар мегирифтанд. Ёд дорам, ҳамон вақтҳо як таҳқиқи шоири эронӣ Алиризои Қазва “Ситораҳои гумшуда” аз ҷониби баъзе зиёиёни номии ҷумҳурӣ ҳамовозӣ пайдо карда буд. Вале дар қиёс бо онҳо мақолаҳои кормандони рӯзнома Сайёфи Мизроб ва Салими Зарафшонфар оҳанги дигар ва хеле ҷиддӣ доштанд.

Дар мавзӯъҳои барои худшиносии миллӣ муҳим ҳамчунин маводи зиёд чоп шуда буд. Дар ин самт мусоҳибаи камина бо муҳаққиқи авастошинос Бобоназар Бобохон “Аз Ориён то Ирон” бисёр муҳим ба назар мерасиданд.

Вобаста ба он ки рӯзнома барои ҷавонон аст, бояд ба ҳаёти пурҷӯшу хурӯш ва рангоранги онҳо, ба завқи онҳо аҳамияти ҷиддӣ дода шавад. Рубрика ва саҳифаҳои рӯзнома “Ҳафтаи Президент”, “Бозор ва бизнес”, “Ману ту”, “Рангоранг”, “Ҳамроз” ва ғайра хонандагони зиёд доштанд. Ҳамин буд, ки баъдтар бо номи баъзе саҳифаҳои мо ҳафтаномаҳои алоҳида нашр шуданд. Забони рӯзнома, ороиши он, сарлавҳаву расмҳо – ҳама ба диду завқи ҷавонон мувофиқ карда мешуд.

Шоистаи зикр аст, ки баъзе сохторҳои давлатӣ ба маводи дар рӯзнома чопшуда аҳамияти ҷиддӣ медоданд. Хусусан, таваҷҷӯҳи роҳбарияти вақти раёсати нозироти давлатии автомобилии ВКД ҷумҳурӣ ҷиддӣ буд. Ду маротиба маводи танқидии рӯзнома ба унвонии баъзе кормандони ин мақомот мавриди санҷиши ҷиддӣ қарор гирифта буд. Он вақт мувофиқи супоришҳои Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҷумҳурӣ маводи танқидӣ мавриди санҷишу баррасии идораҳои дахлдор қарор гирифта, онҳо аз натиҷа ба идораи рӯзнома посух медоданд.

“Ҷавонони Тоҷикистон” бар замми он, ки рӯзнома буду кормандони эҷодии он барои таҳияи мавод истеъдоду ҳунари худро ба кор мебурданду чизи наве омода месохтанд, мактаби эҷодкорони ҷавон низ буд. Рӯзнома бо факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳамкорӣ дошт ва донишҷӯён ё дар вақти таҷрибаомӯзӣ ё бо хоҳиши худ ба рӯзнома меомаданд, бо хабарнигорон суҳбат мекарданд, маводи худро нишон медоданд, маслиҳат мепурсиданд. Чунин ҳамкории навқаламон ҳамеша хоси ин рӯзнома буд. Бисёр рӯзноманигорони ҷавон ҳамин тариқ қалами худро рост кардаанд, дар ин ҷода қадамҳои худро устувор намудаанд.

Вақти сардабириам ҳайати эҷодӣ ва маъмурӣ-техникии рӯзнома сарфи назар аз мушкилиҳои ҷойдошта дар муҳити ҳамдигарфаҳмию дӯстӣ кор мекарданд. Барои камина ин ҳамкорон то имрӯз чун шахсони наздик боқӣ мондаанд ва зимни вохӯриҳо аз он давраи ҳамкорӣ бо некӣ ёд мекунем. Вақте дар бораи рӯзнома ҳарф мезанем, аксаран хабарнигорон пеши назар меоянд. Вале кормандони дигаре ҳам ҳастанд, ки дар пешрафти он хизмати назаррас мекунанд. Дар мисоли рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” гуфтан мумкин аст, ки хизмати кормандони маъмурӣ-техникии рӯзнома Раҷабалӣ Рустамов ва Гулчеҳра Фозилова дар пешбурди кори рӯзнома аз хизмати хабарнигорон кам набуд.

Давоми 90 соли фаъолияти “Ҷавонони Тоҷикистон” шахсиятҳои зиёд, номбардорони миллат, ба мисли Мирзо Турсунзода мактаби онро гузаштаанд. Рӯзнома аз рӯи анъанаву хусусияташ, шеваи забонаш, руҳияи ҷавону пурғалаёнаш, фарогирию баррасии мавзӯъҳо дар кишвари мо беназир аст. Он хабарнигорону соҳибқаламони зиёдеро аз овони навқаламию наврасӣ даст гирифта, зина ба зина ба мартабаҳои баланди касбӣ раҳнамун кардааст. Тасмими идораи рӯзнома ҷиҳати ёдоварӣ кардан аз гузаштаи он, касоне, ки дар он кор кардаанд ва дар саҳифаҳои он “қатрае аз хуни ҷигар кам кардаанд” ниҳоят иқдоми хуб аст.

Давлат НАЗРӢ,
сармуҳаррири рӯзномаи
“Ҷавонони Тоҷикистон” дар солҳои 1993-2000

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

  1. Ба фикри Шумо “Соли ҷавонон” чӣ гуна сипарӣ шудаистодааст?

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 1

Феврал 2020 c.