ФАРҲАНГ
Шанбе 20 Июл 2024 03:02
10411
Раҷабгул Қосимова фидоӣ аст ба пешаи худ. Қурбониҳояш бешуморанд дар ин роҳ. Ин аст, ки писандида гаштаю маҳбуб. Ӯ ҳанӯз ба даст нагирифта дипломи ҳунармандӣ корманд буда дар театр. Ин хоҳишу майлу маҳорат то ин дам ҳамроҳ аст ӯро.

Ин фасли гармо Ҳунарманди халқии Тоҷикистон Раҷабгул Қосимоваро овард ба фасли 77-уми умр. Бо ин баҳона ҳамсуҳбат шудем бо ин бонуи майдони ҳунар.

“ЗАЙНАББИБӢ” СОАТИ ТИЛЛОӢ ҲАДЯ ОВАРД

- Дар 15-солагӣ аллакай пайвастед ба театр. Мегӯянд, корро нахуст аз рақсидан шуруъ кардаед...

- Мо се нафар дугонаҳоро ҳамчун тамошобин ба театр даъват карданд. Дар театр навозандаҳо оҳанг менавохтанд ва аз мо хоҳиш карданд, ки зери он наво бирақсем. Шояд рақси маро писандиданд, ки гуфтанд дигар ҳар рӯз ба театр оям. Ҳамин тавр, роҳи ман ба театр кушода шуд ва оҳиста-оҳиста рақсҳои касбӣ низ иҷро мекардам. Рақси маро тамошобинон хеле зуд хуш пазируфтанд. Дар театри халқӣ мисли театрҳои касбӣ ҳар кас танҳо кори худро иҷро намекунад. Азбаски театри мо ҳам халқӣ буд, ман ҳам мерақсидам ва ҳам дар намоишномаҳо нақш мебозидам.

- Барои иҷрои нақши “Зайнаббибӣ” шумо интихоб шудед аз миёни ҳама бонувони ҳунарманди театр. Ин нақш муаррифгаратон шуда дар он замон. Шумои акнун 18-сола чӣ гуна муваффақ шудед дар иҷрои он?

- Он вақтҳо фестивали азназаргузаронии театрҳои халқӣ буд ва ҳар театри халқӣ кӯшиш мекард, бо намоиши бисёр ҷолибе баромад кунад. Ҳамин рақобату талошҳои зиёд ин театрҳоро ба сатҳи театрҳои касбӣ расонида буд. Соли 1966 барои омодагӣ ба ҳамин фестивал аз Душанбе коргардон ва драмматург Саидсултон Саидмуродовро ба Панҷакент фиристоданд. Ӯ баъзе саҳнаҳои моро тамошо кардаву барои пйессаи худашон қиссаи “Зайнаббибӣ” ҳунармандони мувофиқ ҷустанд. Хоҳишмандони нақши “Зайнаббибӣ” бисёр буданд. Аммо Саидсултон маро ба ин нақш муносиб донистанд. Ин нақш воқеан бароям роҳкушоӣ кард. Маҳз бо шарофати офаридани ҳамин образ маро барои таҳсил ба Институти театрии шаҳри Маскав ба номи Луначарский равон карданд.

- Дуруст аст, ки “Зайнаббибӣ” бароятон соати тиллоӣ низ ҳадя овардааст?

- Бале. Барои хуб иҷро кардани ин нақш аз ҷониби Вазорати фарҳанг ба ман соати тиллоӣ туҳфа карданд. Ин бароям хеле ифтихорбахш буд.

- Пас, дақиқан чун як ҷоизаи бузург ҳифз мешавад он аз ҷониби шумо...

- Тақдири он соат бисёр ҷолиб анҷом ёфт. Як рӯз ҳангоми таҳсил дар шаҳри Москва ман бехабар соатам вақтро нодуруст нишон дода, як соат ақиб мондааст. Мо он вақт рӯи намоишномае барои кори дипломӣ кор мекардем. Бо андешаи он ки ҳоло вақт дорем, барои ҳозир шудан назди устод бо ҳамкурсам хеле сайругашт карда, баъдан барои тамрин омадем. Устодамон Николай Степонович хеле асабонӣ буд ва бо ғазаб ин тарафу он тараф қадам мезад. Ман акнун дарк кардам, ки ба дарс хеле дер кардаам. Дар ҳоле ки назди устод шогирдон бояд 40 дақиқа ҳозир мешуданду омодагӣ медиданд. Назди тиреза нишастам. Устод аз ғазаби зиёд ба рӯям нигоҳ намекард ва ҳатто корро ҳам сар кардан намехост. Хеле нороҳат шудам ва соатамро аз дастам гирифта аз тиреза ба берун ҳаво додам. Соҳибсултон зуд ба поён фаромад, аммо соатро пайдо накард.

- Воқеан, қурбониҳои шумо бешуморанд дар роҳи санъат. Бидуни ризоияти падар омадед ба олами ҳунар. Табиист, ки паси сар кардани ин ҳолат коре нест осону саҳл. Кай ва баъди чӣ қадар талошҳо тавонистед гиред дуои падарро?

- Ҳар ҳарферо, ки аз номи падарам гуфтаанду ба ман расонидаанд, худам бо гӯшам нашунидаам. Падарам боре ба ман даст набардоштаанд ё дуои бад ҳам накардаанд. Аммо албатта ҳар гапу овозаҳое, ки аз ман ба гӯши ӯ мерасид, хеле асабонияш мекард. Ӯ фақат қаҳр мекарду рӯ метофт. Ман бо вуҷуди ин мерафтам ба деҳа назди падару модарам ва ҳамроҳашон чанд рӯзе мемондам. Вақте аз роҳи ҳунар барнагаштам ва тавонистам барои таҳсил дар Москва интихоб шавам, падарам дигар инро қабул кардан гирифтанд. Ба он ҷо ҳар моҳ бароям маблағ равон мекарданд.

ИНТИХОБИ ШАВҲАР БА ХОТИРИ ҲУНАР

- Дар 23-солагӣ хонадор шудед. Аммо бо марди аз худ 22 сол бузург. Ин интихоб воқеан бо хоҳиши худатон буд ё омили дигаре дошт?

- Шавҳарамро худам интихоб кардаам. Ӯ директори театри халқии Панҷакент буд. Хонадор ва соҳиби панҷ фарзанд буд. Ҳамсараш бемор буд ва мо чанд духтаре ки дар театр будем, ба хонаашон рафта, ба кору бори хона ва нигоҳубини кӯдакон ёрӣ медодем. Кӯдакон ва хушдоманам бо ман бисёр одат карданд. Вақте курси сеюмро хатм карда баргаштам, ҳамсари ӯ фавтида буд ва модараш ба хонаамон хостгорӣ омад. Ман он замон дарк кардам, ки танҳо ҳамин мард метавонад маро бо санъатам қабул намояд ва дар ин роҳ дастгирам бошад. Чун ӯ театрро зиёд дӯст медошт ва санъаткоронро басо эҳтиром мекард. Ҳамин тавр, оиладор шудем ва ман аввалин духтаре будам дар деҳа, ки тӯйи комсомолӣ кардам. Хеле бошукӯҳу ботантана мегузашт он замон чунин тӯйҳо.

- Дар гирифтани ин тасмим ишқ нақш дошт?

- Агар ман ба шумо суол диҳам, ки як духтари 23-сола метавонад як марди аз худ 22 сол бузургро дӯст дорад, чӣ посух медиҳед?

- Пас, шавҳарро низ ба хотири ҳунар интихоб кардед?

- Бале. Ман фақат нахостам бо касе бошам, ки ҳунарамро қабул надошта бошад. Хушдоманам ва тамоми хешу табори шавҳарам маро дастгирӣ мекарданд. Ман дар курси панҷум модар шудам ва кӯдакамро бо хушдоманам гузошта, рафтам барои супоридани имтиҳонҳо ва ӯ то баргаштанам кӯдакро нигоҳубин кард.

- Падар интихоби навбатии шуморо чӣ гуна пазируфт?

- Баъди баргаштан аз Москва рӯзе кӯдакамро гирифта, ба хонаи худамон рафтам. Падарам маро дар кӯча диданду шитобон рафта, дарвозаро бастанду болохона даромаданд. Ман аз поён фарёд задам, ки додо чаро дарвозаро қулф кардед? Падарам гуфтанд, ки хушдоману шавҳарат куҷоянд? Фарзандонат куҷоянд? Кӯдаке, ки дар даст гирифтаю меболӣ то омаданат кӣ нигоҳубин кард? Ту бе онҳо танҳо барои дидани ман наё! Ман баргашта, хушдоману шавҳару кӯдакҳоро гирифтам, баъдан рафтем ба хона ва ин бор падарам на фақат иҷоза доданд, балки зиёфати калон ҳам карданд.

- Баъзе аз бонувони ҳунарманд ба хотири оила тарки саҳнаю ҳунар мекунанд. Фикр мекунед дуруст аст ин интихоби онҳо ё бояд чун шумо қурбонии санъат шаванд?

- Хеле бисёр буданд чунин ҳолатҳо. Чандин духтарони ҳунармандро нагузоштанд баъди оиладор шудандашон ба саҳна бароянд. Онҳо ҳунари чунин духтароне, ки шояд дар оянда аз беҳтарин ҳунармандон мешуданд, мекушанд. Бояд чунин духтарон ҳамсаре интихоб кунанд, ки барои ҳунармандияшон муқобил набошанд. Шояд нисбат ба театр муҳаббати зиёд надоранд. Вагарна мисли ман беихтиёр дар ҳар ҳолат театру саҳнаро интихоб мекунанд.

ҚАСАМ ХӮРДАМ, КИ КИНОСТУДИЯ НАМЕРАВАМ...

- Аксари ҳунармандон дар баробари фаъолият дар театр рӯи пардаи синамо низ ҷилвагаранд. Аммо шумо ҳангоми банд будан бо намоишномае дар театр рад мекардед даъватҳои синамогаронро...

- Вобаста ба ҳамин дурии ман аз синамо хотираи аҷибе дорам. Вақте дар Москва таҳсил мекардам, аз киностудияи “Мосфилм” чанд ҷавоне омаду моро барои бозидани нақшҳои гурӯҳӣ дар як филме даъват кард. Ман он замон намедонистам, ки кор бо синамо чӣ гуна аст. Розӣ шудам, ки барои сабт равам бо онҳо. Мо бояд то шом сабтро анҷом медодему бармегаштем ба хона. Майдони сабт дар як ҷангал буд. Аммо бо кадом сабабҳое мо ҳамон ҷо мондем ва баргашта натавонистем. Устодонам хеле нигарон шуданд. Баъди он ман қасам хӯрдам, ки дигар ҷониби киностудия намеравам. Вақте ба Тоҷикистон омадем, кори ман хеле зиёд буд дар театр ва қариб дар ҳама намоишномаҳо банд будам. Ба хотири ин ҳам наметавонистам дар филмҳо зиёд иштирок кунам.

- Нахостед тавассути синамо мумтозтар гардед?

- Маро намоишномаҳои телевизионӣ хеле машҳур карда буд. Чун он замон мардум зиёд мухлису тамошобини телевизион буданд ва ман дар чандин намоишномаҳои телевизионӣ нақш меофаридам.

- Шумо мехостед дар шаҳри Панҷакент як театри давлатӣ таъсис диҳед. Аммо муваффақ нашудед. Ҳанӯз ҳам ин мурод дар дилатон ҳаст?

- Бале. Ҳоло низ мехоҳам ин корро анҷом диҳам. Ман дар пушти дари раиси ҳукумати шаҳри Панҷакент соатҳо нишастам, аммо қабулам накарданд. Он вақт эҳсос кардам, ки ин фақат хостаи ман будаасту дигар касе таваҷҷуҳ надорад. Чунин хунукназарӣ дили одамро мешиканад. Шояд баъзеҳо фикр кунанд, ки ман барои худам ва барои ба унвонам гузоштани он театр кӯшиш мекунам. Дар ҳоле ки ҳеҷ чизе аз он бароям лозим нест. Фақат мехоҳам водии Зарафшон соҳиби чунин теат- ре бошад. Ҳанӯз чанд сол қабл дар Донишкадаи фарҳанг ва санъат бо студияи Панҷакент 5 намоишномаи хуб таҳия кардем. Вақте дарсҳо анҷом ёфтанд, аз донишкада ба шаҳри Панҷакент мактуб равон карданд, ки ҷавонони ҳунармандро бо намоишномаҳояшон қабул кунанд. Аммо ҷавоб омад, ки дар Панҷакент театр вуҷуд надорад ва мо ин гурӯҳро қабул карда наметавонем. Ҳол он ки мо ҳам сару либос ҳам ороиши саҳнаро омода карда будем. Фақат маблағи роҳкиро лозим буд барои то он ҷо расиданашон. Ҳамин тавр, ҷавонони ҳунарманд пароканда шуданд.

- Воқеан, ҳудуди 20 сол дар Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъат ба донишҷӯён дарс мегуфтед. Бо чӣ сабаб қатъ кардед фаъолиятро дар ин макон?

- Баъди қабули донишҷӯён тариқи низоми нав қариб аз ҳама холи паст мегирифта ба донишкадаи мо дохил шуданд. Аз ин бисёр нороҳат мешудам. Солҳои охир ҳатто онҳое донишҷӯ шуданд, ки тафаккуру фикррониҳояшон аслан хоси ҳунармандон набуданд. Онҳо аз офаридани нақшҳо, аз иҷрои ҳар ҳаракату машқи саҳнавӣ шарм медоштанд. Ман ҳис кардам, ки онҳо дигар барои он ҳама заҳмати ман арзанда нестанд. Иллаташ дар он аст, ки барои дохилшавӣ ба донишкада намояндаҳо аз дигар ҷойҳо имтиҳон мегиранд. Ман бисёр мехостам довталабон аз сӯи худи устодони донишгоҳ, ки мутахассисанд қабул шаванд.

- Баъзе ҳунармандон аз он мегӯянд, ки баъди баромадан ба нафақа аз назарҳо дур мешаванду камтар даъват мегарданд ба намоишномаҳо. Шумо низ ҳастед дучори ин ҳолат?

- Ман ҳеҷ вақт дар ин ҳолат набудам. Аз театр ҳамеша занг зада мепурсанд, ки як намоишномаро ба саҳна монем, метавонед омада нақшатонро иҷро кунед? Ман бо сабаби каме нотобу бемадор будан, рад мекунам. Аммо шукр имрӯзҳо хеле хубтарам ва умед дорам, ки ба саҳна боз мебароям Чунки хоҳиши ман ҳеҷ гоҳ нисбат ба ҳунар кам нашудааст.

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм