Баъд аз тамом нӯшидани финҷони қаҳва ҷавон сари мизи хурокхӯрии ошхона, ки пояҳои ларзонак дошту матоъи рангпаридае дар рӯ ва маълум менамуд, ки хеле боз хизмат карда омадааст, дуру дароз нишаст. Нигоҳи изтиробомезаш ба як нуқта дӯхта шудааст.  Ӯ чанде дар чунин ҳолати ноҷунбон ва хомӯш ба тафаккур рафт. Бо дидан намефаҳмидед, ки аз сараш чӣ мегузарад ва дар майнаи ҷавонаш кадом андешаҳо талотум доранд...

Вале ҷунбид, балки курсиашро каме наздиктар ба миз кашид. Ду оринҷашро рӯи миз гузошт ва дастонашро чунонки шохин ба даруни коҳдарза ё алафи тӯда медарояд, ба мӯи баландаш бурд. Панҷаҳо дар миёни мӯйҳои ғафси сиёҳ нопадид шуданд. Чанд дақиқа дар чунин ҳол нишаст, сипас бо дастон мӯи сарашро ба пушти сараш бурдан гирифт. Аслан, ин ҳолати нафарони эҷодкор аст, ҳолати онҳое, ки дар тасвири кадом лаҳзае ё дар кушодани кадом гиреҳе дармондаанд. Вале ӯ эҷодкор нест, ин ҳолати ҷавон далели асабонӣ будани ӯст. Ниҳоят ӯ аз ҷой бархост, сигор даргиронд ва назди тиреза рафт. Чашмонашро нимпӯш карда, дуди сигорро чуқур нафас кашид ва ором аз кунҷи лабонаш берун овард. Ҳавои ошхонаи кӯчак дудӣ шуд. Ба берун нигарист. Кӯдакон шавқун доштанд. Рӯзи истироҳат ки буд, дар ҳавличаи зери бино бозӣ мекарданд. “Аҷаб беғаманд ин кӯдакон” - аз дили ҷавон гузашт ин андеша. Ба шодии онҳо ҳавасаш омад. Нигоҳашро ба тарафи дигари кӯча гардонд. Пирамарде, ки қоматаш каме хамида буду аз дасти чапаш духтараке дошта роҳ мерафт, диққаташро рабуд. Зеҳн монд, ки пирамарду он духтарчаи ҳамроҳаш назди дӯкони рӯзномафурӯшӣ қарор гирифтанд.

Дасте аз тирезачаи дӯкон берун шуда, ба дасти пирамард чизе дод ва пирамард дастонашро чанде дар ҳаво кушода, баъд ба рӯяш бурд. Маълум, ки ба дӯкондор дуо дод. Бо дидани ин ҳолат дар чеҳраи ҷавон чанд рахи дароз пайдо шуд. Абрувонаш ба ҳам ҷафс шуданд. Ӯ ки ҳамин чанд дақиқа пеш дар шодии кӯдакон аз ҳолати худ фаромӯш карда буд, мӯйсафедро дида, боз ба қаъри андешаҳо рафт. Сигори дасташро, ки акнун тамом мешуд, ба хокистаргир пахш карду монд. “Уфф... – оҳ кашид вай. – Чи гап мешуда бошад? Донишгоҳро ҳар навъе ки бошад тамом кардам... ба кор ҳам даромадам, басанда набошад ҳам акнун маош мегирам. Вале фардо чӣ мешуда бошад? Оянда агар оиладор ва соҳиби фарзанд шавам, бо ин ҳол онҳоро чӣ хел мехӯронам? Аққалан коре мебуд, ки аз даромадаш “корд рӯи равған” мешуд. Ё вазифаи баланде, ки сармоя ғундошта шавад, то дами пирӣ дар берун намонӣ...”

Бале, ӯро фикри фардо азият медод. Андешаи мабодо, ки фардо муҳтоҷи дигарон шавам, мағзашро фишор меовард. Соатҳо сари ҳамин масъала андеша дошт...
Воқеан, “фикри фардо”, ки маънои аз оянда андеша кардан ва дар хусуси кафолати он нигарон шудан ё ин ки доир ба ҳодисаҳои эҳтимолие, ки дар оянда вуқуъ хоҳанд ёфт, дар ташваиш афтодан, безобита шудан, ҳатто дар хусуси он ки “шояд дар оянда як қатор нохушиҳо ба сарам биёяд”, ғусса хурданро ифода мекунад, тақрибан дар ҳама инсонҳо мавҷуд аст. Ба монанди ҳиссиёти дигари инсон, чун кунҷковӣ, муҳаббат, ҳирс ва тарс “фикри фардо” низ як ҳиссиёт аст. Агар дуруст истифода шавад, агар инсон бидонад, ки ин ҳиссиёт ба ӯ барои чӣ дода шудааст ва онро ба мавқеъ истифода барад, зиён надорад. Вале агар ноҷо ба кор бурда шуд, инсонро ба гирдоби балоҳо тела дода, аз зиндагӣ ва идомаи он ноумед гардонда, ба амалҳои оқибаташон ногувор савқ доданаш мумкин аст.

Андешаҳои нигаронкунандаи “мабодо дар дами пирӣ хор шавам, мабодо муҳтоҷи дигарон гардам” қариб ба сари аксарияти инсонҳо меояд. Хусусан дар айёми ҷавонӣ ҳиссиёти “ғами фардо” инсонро вобаста ба ояндаи худ ва ояндаи пайвандонаш... пайваста азият медиҳад ва миёни умеду ноумедӣ мегузорад. Чунончи ташвишҳои “Фардо чӣ кор мекунам? Дар кадом донишгоҳ таҳсил мекунам? Оё ба мактаби олӣ шомил шуда метавонам ё не? Мактаб ки тамом шуд, дар куҷо кор мекунам? Оё маоши мегирифтаам ба рӯзгорам мерасида бошад? Оё баъд аз даҳ сол хона харида метавонам? Агар не, пас, баъд аз баромадан ба нафақа дар куҷо зиндагӣ мекунам? Фарзандҳо ки калон шуда, ҳар кадомаш пайи зиндагии худ рафт, маро ки нигоҳубин мекунад?” бешубҳа ҷавононро андуҳгину музтариб медоранд.
Ҳол он ки инсон натанҳо вобаста ба ояндаи дур, балки аз фардояш ва пасфардояш ҳам кафолат дошта наметавонад. Зеро, ки оянда барои вай маълум нест. Ҳатто намедонад, ки ба ӯ то поёни ҳамин рӯз чӣ иттифоқ меафтад. Модоме ки чунин бошад, пас барои 5-10 ё 20 соли ҳаёти минбаъда месазад, ки беҳуда андеша карду ташвиш кашид? Аз ин лиҳоз инсон бояд ҳамин ҳақиқатро мудом дар хотир дошта, зиндагонӣ кунад ва кору машғулияту зиндагии ҳаррӯзаашро дар ҳамин асос ба роҳ монад. Вале ин маънои онро надорад, ки “оянда чӣ мешавад, барои мо маълум нест” гуфта худро ба ғафлат афканем, не. Бояд ҳар рӯз бо низом, бо нақшаву ҳадафҳои маълуму мушаххас зиндагӣ кард.

Зимнан, чунин хулоса ҳам ҳосил нашавад, ки ҳиссиёти “аз оянда дар ташвиш будан” як ҳиссиёти беҷову нолозим аст. Ҳаргиз чунин нест! Аз он ки он дар фитрати инсон нуҳуфтааст, пас бесабаб ва беҳикмат нест ва барои ояндаи наздик ҳам не, балки барои саодати абадии инсон, барои ҳаёти дигаре ба ӯ ато шудааст. Агар дуруст ва ба маврид истифода шавад, ба сармояи гароне табдил ёфтанаш мумкин. Бинобар ин чунин сармояеро барои орзуҳои беарзиши дунё ба кор бурдан, маънои бефоида истифода шудани онро дорад. Пас, биёед ҳиссиётамонро дар роҳи манфиатбахш истифода барем!

Башир УСМОН, “ҶТ”