Суруду мусиқӣ аслан забон надорад гуфтаанд. Аммо дар замоне, ки ҳар як давлат аз фарҳангу тамаддуни худ дифоъ мекунад, то ҷойе ин ибора ва ё гуфтор тобиши дигар дорад. Дар замони имрӯз давлатҳоро бо тамоми ҷузъи фарҳангияш мешиносанд. Дар ин росто бо суруду мусиқии хос низ. Аммо мавзӯе, ки мо мавриди таҳлил қарор додем, ин зиёд гӯш кардани сурудҳои эронӣ аз ҷониби мардум мебошад. Сабаб дар чист? Оё мо дар сатҳи эрониҳо суруд надорем? Ва ё омил дигар аст?

Агар ба оғози сурудҳои эстрадӣ назар афканем, мебинем, ки аз рӯи сурудҳои эстрадӣ сарояндаҳоямон, аз қабили марҳум Кароматулло Қурбон, Муқаддас Набиева, Тоҷиддин Муҳиддин ва садҳои дигар ба мисли ин сарояндаҳо аз рӯи сурудҳояшон ҷаҳонгир шудаанду сурудаҳояшонро пиру барно гӯш мекунанд ва то ҳол ҳаводоронашон гум нашудаанд. Ҳоло бошад, сарояндаҳои эстрадӣ кам нестанд, аммо таваҷҷуҳ ба сурудҳои эстрадии мо камтар аст ва ҷавонон бештар ба сурудҳои эстрадии эронӣ майл доранд. Ин чизро дар ҳама ҷо, хоҳ хона ва ё ҷойҳои ҷамъиятӣ мушоҳида кардан мумкин аст.

Боре худ шоҳиди он шудам, ки дар як деҳа ҷавоне сурудҳои тоҷикиро аз радио мешунид ва модараш, ки зани тақрибан 40-45 сола буд, писарашро ҷанг карда, мегуфт, ки: “О, ту мӯйсафедӣ, ки радиоро монда, ин гуна сурудҳои бемаънӣ гӯш мекунӣ?. Як суруди эронӣ мон гӯш кунем. Ана он суруд, суруд аст”. Ин гуна ҳолатҳоро бисёр вохӯрдан мумкин аст. Сурудҳое, ки ватандӯстӣ мебошанд, албатта то ҳадди даркорӣ ва чашмрас мардум гӯш мекунанд, аммо дар мавзӯъҳои дигар, ба монанди ишқу ошиқӣ ва волидайн ҷавонон ба сурудҳои эронӣ майли бештар доранд.

Қурбонҷони Тоҳир мегӯяд, ки сурудҳои эрониро гӯш мекунад, аммо дар ин баробар сурудҳои тоҷикӣ низ кам нестанд, ки ӯ ба онҳо гӯш медиҳад.

-Бале, сурдҳои эрониро гӯш мекунам, чунки хеле дилнишин мехонанд. Ростӣ, аз сарояндаҳои мо касе ба шева ва ё монанди онҳо хонда наметавонанд. Ин аз он аст, ки сурудҳои онҳо фаҳмову сода ва ба дарди дили ман мебошанд, -афзуд Қ. Тоҳир.

Бархеҳо бар он назаранд, ки сурудҳои эронӣ хуб ва мувофиқи табъи онҳост. Аз ин лиҳоз сурудҳои эрониро гӯш мекунанд. Аз лиҳози забонӣ бошад, барои фаҳмиш ҳеҷ мушкилие надорад.

Фахриддини Малик сарояндаи тоҷик, рӯ овардан ба гӯш кардани сурудҳои ғайрро бо таассуф аз камсаводӣ ва дарк накардани мусиқии асил, инчунин мусиқии волои тоҷик аз ҷониби ҷавонон медонад.

-Ҳанӯз тафаккури ҷавонон шакл нагирифтаст. Аз ин лиҳоз сарояндаҳои эронӣ фарҳангро не, ҳамон иштибоҳоти ҷавонону ҳамон чизҳое, ки дар шараёни ҷавонон мебошад, ба инобат гирифта, суруд месароянд. Барои онҳо аслан маънӣ даркор нест, як суруд ва як клипе бисозанд, ки вобаста ба шараёни ҷавонии ҷавонон бошад. Ман бисёр сурудҳои эронӣ мехонам. Аммо ин барои он аст, ки ман онҳоро водор менамоям, ки ана ин суруди тоҷикист ва ана инаш суруди эронӣ. Аз хондани сарояндаи тоҷик шумо бидонед, ки сарояндаи тоҷик чӣ қадар тавон дорад,- мегӯяд ин овозхони тоҷик.

Ба назари ин сарояндаи тоҷик агар дар сурудҳои эронӣ як фоиз ҳунар бошад, наваду нуҳ фоизи дигараш бандубасти овозӣ (аранжировка) мебошад. Сарояндаи тоҷик бошад, худаш бандубаст мекунад, худаш мехонад. Дар сарояндаҳои мо наваду нуҳ фоиз ҳунар асту як фоиз бандубаст. Ва ба қавли ин сароянда сабаби камтаваҷҷуҳии сурудҳои тоҷикӣ низ оҳангҳои баланд ва замонавӣ надоштани сарояндагон мебошад, ки ин ҷиҳати молиявист.

-Сарояндаҳои эронӣ тарғиби интернетии зиёд доранд. Дар ин баробар банду басти олӣ. Аз мо бошанд, ин дуро надоранд. Ман ҳамчун як ҳунарманд ба тамоми минтақаҳои кишвар сафарҳои ҳунарӣ анҷом медиҳам ва мебинам, ки дар як минтақаи дурдас-ти кишвар ҷавоне ҳаст, ки ончунон дар сатҳи олӣ месарояд, ки мегӯӣ ҳунарманди асилтару беҳтаре аз он нест. Ба ҳар сурат ман боварӣ дорам, ки ритми мо ҷаҳонгир ва сурудҳои мо фаротар аз он мешавад,- афзуд Фахриддини Малик.

Ақидаҳо мухталифанд. Сарояндагон сурудҳои эрониро аз лиҳози оҳанг хеле хуб медонанд, ҷомеашиносон бошанд, аз лиҳози фарҳангию забонӣ. Ҳар касе гӯш кардани сурудҳои эрониро ҳар гуна шарҳ медиҳад.

Ҷомеашиноси тоҷик Ромеш Марамов бар он назар аст, ки гӯш кардани сурудҳои эронӣ аз бегонапарастии мо - тоҷикон дарак намедиҳад. Инро аз он медонад, ки тоҷикон чун ҷузъи мардуми форс бо - Эрону Афғонистон умумияти динию забонӣ ва фарҳангӣ доранд.

- Солҳои 2007-2008-ум мардум бештар сурудҳои ғарбиро гӯш мекарданд, ҳоло бошад мардум сурудҳои эрониро. Барои мардуми мо, ки забон ва матни сурудҳои эронӣ ошнотар аст, бе ягон нофаҳмӣ ва мушкилӣ дар радифи дигар сурудҳои халқияту миллатҳо гӯш мекунанд. Яке аз сабаби дигар ин тафаккури ошно, забон ва андешаронии ошно мебошад, - иброз дошт ҷомеашинос Р. Марамов.

Ҷомеашиносон сурудҳои эрониро аз сурудҳои ғарбӣ муфидтар медонанд ва бар он назаранд, ки дар сурудҳои эронӣ таҳқире нест, баръакс забони фаҳмо ва хуб аст.

-Вақте гап сари сурудҳои эронӣ меравад, дар ин ҷо бегонапарастӣ не, балки касбият дида мешавад. Ин ба ҷамъият ягон хатар ворид намекунад ва нисбати ғарбгароӣ муфидтар аст. Дар сурудҳои ғарбӣ ҳатто таҳқиру дигар суханҳои қабеҳро вохӯрдан мумкин аст, аммо дар сурудҳои эронӣ ин чиз дида намешавад, - гуфт ҷомеашинос.

Акрам Мирзоев, мудири кафедраи фортепиано ва гузориши овози Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода роҷеъ ба ин масъала таъкид менамояд, ки сурудҳои эрониро дар солҳои 90-уми асри гузашта низ ҷавонон мешуниданд. Ва имрӯзҳо, ки интернет одамонро нисбати якдигар наздик кардааст, ҷавон бештар тариқи ин торҳои ҷаҳонпайванд на танҳо сурудҳои эронӣ, инчунин сурудҳои дигар миллатҳоро низ гӯш мекунад.

-Имрӯз сурудҳои сарояндаҳои тоҷикро низ ҷавонони дигар миллатҳо мисли ҷавонони мо гӯш ва замзама ҳам мекунанд. Ман ҳатто мисол оварда метавонам. Масалан, худи як суруди “Чак - чаки борони баҳор”-и овозхони тоҷик Далер Назаровро агар гирем, имрӯз дар ҷаҳон медонанд, ки ин тоҷик аст ва ин суруд моли мост, - иброз дошт Акрам Мирзоев.

Хулоса, имрӯз бо рушди технологияи ҳозиразамон мо наметавонем, садди роҳи гӯш кардани сурудҳои эронӣ ва дигар сурудҳои хориҷӣ шавем. Зеро дар шароити имрӯз, ки ҷаҳонишавист, ин номумкин аст. Танҳо дар ин рос-то сарояндаҳои моро зарур аст, ки сурудҳои сароидаашонро бо оҳангҳои воло пешкаши аҳли ҷомеа, хоса ҷавонон гардонанд. Зеро ҳар чизе, ки миллист фаротар аз моли миллатҳои дигар аст.