Паридан бо бандпарак, ба истилоҳ пригалка ва ё скакалка, барои аксарият аз дарсҳои тарбияи ҷисмонии давраҳои мактабхонӣ ошност. Махсусан, духтаракон ин навъи машғулияти варзиширо хуб медонанд, зеро аз хурдӣ паридан бо бандпаракро дӯст медоранду бештари вақти худро бо машғул шудан ба ин навъи машғулият сипарӣ менамоянд.

Бандпарак на танҳо миёни хурдтаракону наврасон, балки калонсолон низ яке аз лавозимоти варзишии серталаб маҳсуб мешавад. Он аксар вақт ҳангоми иҷрои кардиомашғулиятҳо ба кор бурда мешавад. Иҷрои машғулиятҳо бо бандпарак шавқовару манфиатовар буда, ягон мушкилӣ надорад. Ба гуфтаи табибон машқҳои мунтазам бо бандпарак барои нест кардани чарбуи зиёди бадан, инкишоф додани устуворӣ ва мустаҳкамсозии мушакҳои бадан кӯмак мерасонад. Ҳамчунин, миёни лавозимоти гуногуни варзишӣ бандпарак аз ҳама дастрас асту ҳамзамон ҷойи камро низ ишғол менамояд.

Паридан бо бандпарак яке аз машқҳоест, ки калорияи зиёдро харҷ мекунад. Мутобиқи тадқиқоти олимони амрикоӣ ин намуди машқи ҷисмонӣ барои дар давоми як соати тамрин харҷ намудани аз 1000 то 1200 ккал имкон медиҳад. Яъне, маҳз самаранокии зиёд дош-тани бандпарак дар кам кардани вазни барзиёди бадан боиси он гашта, ки аксарият бо ин мақсад аз бандпарак васеъ истифода мебаранд.

Паридан бо бандпарак барои фаъолияти пуршиддати дил ва дар натиҷаи он инкишоф додани устуворӣ ва ё тобоварии бадан, кам кардани чарбуи зиёд, беҳсозии кори системаи қалб ва нафаскашӣ мусоидат менамояд. Ғайр аз таъсир расонидан ба кори дил, бандпарак, ҳамчунин барои мустаҳкамсозии мушакҳои зиёди бадан, аз ҷумла, мушакҳои пойҳо, рон, дастон, китфҳо, шикам ва тахтапушт кӯмак мекунад.

Вақте сухан роҷеъ ба ҷиҳатҳои мусбии бандпарак меравад, наметавон оид ба сабукиву ҷойи тамоман камро ишғол намудани он хомӯш истод. Зеро маҳз камвазниву ҷойи камро ишғол намудани бандпарак имкон медиҳад, ки шумо онро ҳамеша бо худ бигиред ва ҳангоми пайдо шудани вақту хоҳиш аз он истифода баред.

Ҷиҳати мусбии дигари бандпарак дар он аст, ки аз боиси нархи гарон надоштан барои ҳама дастрас аст. Илова бар ин, барои истифода аз он ҷойи махсус лозим нест, зеро бо истифода аз бандпарак дар дилхоҳ ҷой ва дилхоҳ вақту соат паридану машқҳои ҷисмониро иҷро намудан, имконпазир аст.

Шарти ягона барои иҷрои машқ бо бандпарак ин аст, ки дар атроф бояд як масоҳати муайяни холӣ мавҷуд бошад.
Ҳар нафаре, ки ақаллан боре аз бандпарак истифода кардааст, медонад, ки дар баробари манфиатовар будан, ин намуди машғулият ҷолибу фараҳбахш низ ҳаст. Ҳамин аст, ки кӯдакону наврасон вақти зиёди хешро бо бандпарак сипарӣ менамоянд.
Машғулиятҳо бо бандпарак барои мустаҳкамшавии мушакҳои банди пой ва кафи пой мусоидат менамояд. Масалан, ҳангоми як қатор бозиҳои варзишӣ, аз қабили баскетбол, футбол, теннис ва лижаронӣ аз боиси фишори зиёд расидан ба пайвандҳои мушакҳо осеб гирифтани пой аз эҳтимол дур нест. Машқҳои мунтазам бо бандпарак бошад, имкон медиҳад ин гуна ҳолатҳо пешгирӣ шаванд.

Бояд зикр намуд, ки дар сурати риоя нагардидани қоидаҳои махсус бандпарак метавонад барои сиҳатӣ таъсири нохуб расонад, аз ин рӯ, дар идома қоидаҳо ва тавсияҳои хоси ин навъи машғулиятро бароятон пешниҳод менамоем.
Ба ақидаи бархе коршиносон паридан бо бандпарак дар қиёс бо давидан барои зонуҳо хавфи камтар дорад, аммо барои дар воқеъ безарар намудани ин гуна машғулият аз тавсияҳои коршиносон истифода намудан зарур аст.

Қоида ва тавсияи аввал: Бо мақсади кам кардани фишор ба буғумҳо ва коҳиш додани хавфи осебгирӣ ҳамеша ҳангоми паридан пӯшидани пойафзоли махсуси варзишӣ ва либоси махсуси варзиширо, ки ба тобхӯрии бандпарак монеа эҷод накунад, тавсия медиҳанд. Барои бонувон бошад, ҳангоми паридан ҳатман пӯшидани либоси танг тавсия дода мешавад.
Интихоби дурусти бандпарак, яъне мувофиқ ба қади худ, қоидаи сеюм маҳсуб мешавад.

Қоидаи чаҳорум ин қабл аз паридан бо роҳгардиву давидани сабук дар давоми аз 3 то 5 дақиқа гарм кардани бадан ва сипас баъд аз паридан муддати 3-4 дақиқа ҳаракат кунонидани дастон мебошад.

Мутобиқи қоидаи навбатӣ ҳангоми паридан ба мавқеи бадан аҳамият додан зарур аст. Бадан ва тахтапушт бояд рост, китфҳо хамида ва осуда, оринҷи дастон бояд ба бадан наздик ҷойгир бошанд. Сарро бошад, ҳангоми паридан рост нигоҳ бояд дошт, ба пеш ё қафо хам кардан мумкин нест. Нафаскашӣ бояд озод бошад. Аз рӯи қоидаи шашум баланд паридану бошаст ба замин пой гузоштан мумкин нест, яъне ҷаҳишҳо бояд паст ва мулоим бошанд, дар ин ҳангом зонуҳо каме қад мешаванду халос.

Қоидаи ҳафтум миқдори кам ва босифати ҷаҳишҳоро тавсия медиҳад.Аз рӯи қоидаи ҳаштум бошад, ҳангоми машғулият нӯшидани миқдори лозимаи об тавсия дода мешавад. Зеро ҳангоми ин гуна машғулиятҳо организм миқдори зиёди обро хориҷ мекунад ва бо нӯшидани об мувозинатро мебояд нигоҳ дошт.

Мутобиқи қоидаи нуҳум барои нафароне, ки қаблан ба варзиш ва тарбияи ҷисмонӣ машғул намешуданд ва онҳое, ки мушкилиҳои вобаста ба саломатӣ доранд, қабл аз шуруъ намудани машғулият бо бандпарак бо табибон машварат намудан зарур аст. Барои ин гурӯҳи одамон иҷрои машқҳои санҷишӣ ва баъд аз он дар давоми 1-2 рӯз ҳолати худбаҳодиҳӣ тавсия дода мешавад. Ҳисси ноҳинҷор ва ё дард дар буғумхо, нафастангӣ, дилзании тез-тез аломатҳое мебошанд, ки ҳангоми пайдоиши онҳо кам ва ё умуман қатъ намудани машғулиятҳо зарур аст.

Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”