Ба ҳар ҷое имрӯзҳо қадам гузорем, ё ба ҳар давлате сафар кунем, мо дар мадди аввал ба тозагии он кишвар аҳамият медиҳем, ки он чи қадр тоза аст ё мардуми он то кадом андоза ба ҳифзи саломатии худ ва ҳифзи муҳити зисташон аҳамият медиҳанд. Имрӯзҳо дар кишвар, аниқтараш дар шаҳри Душанбе, мутаассифона бархе аз сокинон ба тозагӣ риоя накарда, партовҳои худро на дар қуттиҳои махсуси партов мепартоянд, балки онҳо кӯчаю хиёбон ва роҳҳоро ба партовгоҳ мубаддал гардонидаанд. Оё чунин рафтори бархе аз сокинон аз рӯи инсонгарӣ аст? Оё чунин рафтори онҳо зарар ба саломатии одамон намерасонад?

ИФЛОСКОРИИ БАРХЕ АЗ СОКИНОНРО ОМИЛ ЧИСТ?

Ҳангоми гузар кардан аз кӯчаи Фирдавсӣ, маҳаллаи 64-ум ё маҳаллаҳои атрофи он дар роҳу кӯчаҳо ва назди биноҳо партовҳо ба назар мерасад. Ҳарчанд ки дар наздикии он биноҳо ва роҳҳо қуттиҳои партов ба гузошта шудааст. Мутаассифона, назди нишастгоҳҳои ин маҳалла пур аз партовҳост. Дар маҳаллаи мазкур даруни каналчаҳоро ба макони партов мубаддал гардондаанд. Аз ин бар меояд, ки сокинон он ҷо ба тозагӣ умуман риоя накарда, маданияти шаҳрдориро низ риоя намекунанд. Инчунин сокинон дар андешаи саломатии худ ва атрофиён набуда, ба ифлоскорӣ даст мезананд, ки боиси таассуф аст.

Комрон Алиев, яке аз шаҳрвандон назари худро атрофи ин мавзӯъ чунин иброз намуд: “Аз мушоҳидаҳо бармеояд, ки ҳозир калонсолон, ба кӯдакону наврасон на он қадар ҷиддӣ аҳамият медиҳанд. Ин ҷо ман дар назар дорам, ки вақте фарзанди онҳо партови худро дар кӯча ё ҷӯй мепартояд, онҳо ҳеҷ чиз намегӯянд ва аҳамияте ҳам намедиҳанд. Ҳарчанд ки имрӯзҳо дар кӯчаҳо ва хиёбонҳои мо қуттиҳои партов ҳаст. Боз як хислати баде, ки шоҳид шудам, ин аст, ки боре ҳамсояи ман зани миёнсоли тақрибан 45-сола партовро аз ошёнаи 5-ум дар поёни биное, ки зиндагӣ мекунад, партофт. Ба ӯ нигоҳ намудам, аммо ӯ шарме накарда, ба чашмони ман нигаристу боз дастархони пур аз нонрезаро таконд. Бархе аз калонсолони мо имрӯз масъулияти шаҳрдориро риоя намекунанд. Вақте ки ӯ дар баробари модар буданаш ин корро ба анҷом мерасонад, фарзандаш аз ӯ чӣ ибрат мегирад?”.

Ҳамчунин, ӯ таъкид намуд, ки: “Ман бо зарурат ба хориҷа сафар намудаам. Фурудгоҳҳои он давлатҳо чунон тоза аст, ки ягон партовгоҳе дар пеши он ба назар намерасад. Ман мутаассиф аз он ҳастам, ки назди фурудгоҳи мо пур аз поруи офтобпараст аст. Ин шармовар аст, вақте як сокини мо дар назди фурудгоҳ партови худро мепартояд. Дар фурудгоҳ одамони хориҷ аз кишвар зиёданд. Бояд мо, шаҳрвандон, масъулият эҳсос намоем, то чунин рафтори бадро аз байн барем. Хуб мешуд, агар партовҳоро на дар кӯчаҳо, балки дар ҷойҳои махсусе, ки барои партов пешбинӣ шудааст, партоем”.

Қутбиддин Асроров, муовини раиси Нозироти минтақавии идоракунӣ ва хизматрасонии фонди манзилии №5-и ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе бар ин назар аст, ки: “Мо дар якҷоягӣ бо хадамоти экологияи ноҳия пайваста корҳои фаҳмондадиҳӣ мегузаронем. Агар мабодо ягон наврасе партовро дар ҷойҳои ғайримуқаррарӣ партояд, мо волидайни наврасро даъват намуда, корҳои фаҳмондадиҳӣ ба анҷом мерасонем, то бори дигар ин амал такрор нашавад. Калонсолон партовҳоро дар ҷойҳои муқарраршуда мепартоянд. Аммо, мутаассифона, бештари наврасон дар ҷойҳои ғайримуқаррарӣ мепартоянд”.

ПАРТОВҲО - ОМИЛИ ПАЙДОИШИ БЕМОРИҲОИ СИРОЯТӢ

Мутахассисони соҳаи тиб бар он назаранд, ки партофтани партовҳо дар даруни дарёҳо ва кӯчаю хиёбонҳо ва ба тозагӣ риоя накардан, боиси ба бемориҳои гуногуни сироятӣ гирифтор шудани сокинон мегардад.

Холмурод Алиҷонов, сардори Раёсати назорати давлатии санитарию гигиении Хадамоти назорати санитарию эпидемиологӣ дар ин росто гуфт: “Ҳар як партове, ки партофта мешавад, муҳлаташ гузашта, турш мешавад, боиси макони пайдоиши ҳашаротҳо шуда метавонад. Ва он ҷойҳо манбаи бемориҳои сироятӣ мешавад. Чунки мушҳо ва ҳашаротҳо паҳнкунандаи бемориҳои сироятӣ ба ҳисоб мераванд, инчунин одамонро ба бемориҳои сироятӣ дучор менамоянд. Дар даруни партовҳо ҳар гуна барангезандаҳои бемориҳо вуҷуд дошта метавонад. Риоя накардани одамон ба тозагӣ боиси гирифтор шудан ба бемориҳои пӯст, меъдаю рӯда, дарунравӣ ва дигар бемориҳо шуда метавонад. Имрӯз бархе аз одамон партовҳоро дар лаби дарё ё даруни он мепартоянд, ки 35 – 40 %- и аҳолии мо аз оби дарёҳо истифода менамоянд”.

УСУЛИ АВРУПОИҲО БЕҲТАР Ё...

Шаҳрванди Тоҷикистон Бону Шодиева тӯли 3 сол аст, ки дар Олмон фаъолият мекунад. Ӯ бобати ин масъала назари худро чунин иброз намуд: “Дар ин кишвар мо партовҳоро ба чор қисм тақсим менамоем. Масалан, зарфҳои пластикиро дар як қуттӣ ҷамъоварӣ менамоем. Зиёдатии хӯрокҳо ва пӯстлохи сабзавотҳоямонро дар як қуттии дигар мепартоем. Дар қуттии дигараш қоғазҳоро мегузорем. Дар дигар қуттӣ бошад, чизҳои ифлосро. Ҳар як қуттӣ номгӯи худро дорад ва вобаста ба номгӯи қуттӣ мо партовҳоро дар он мепартоем. Дар ин кишвар ҳар як партов дар корхонаҳои махсус коркард мешавад. Ба ин васила иқтисодиёти кишвар беҳтар мешавад”.

Ба назари Бону Шодиева наврасон ва ҷавонони ин кишвар чунон тарбия ёфтаанд, ки онҳо партови худро дар кӯчаю хиёбонҳо намепартоянд.

ЭҲСОС НАМУДАНИ МАСЪУЛИЯТИ ШАҲРДОРӢ

Хулоса, вақти он расидааст, ки падару модар ва калонсолони ҷомеаи мо масъулияти шаҳрдорӣ ва инсониро эҳсос намуда, бетарафӣ накарда, нисбати ҳар нафаре, ки партови худро дар ҷойҳои муайяншуда намепартояд, чораандешӣ кунанд. Ҳамчунин, амалкунандаи рафторҳои бадро таъкид намоянд, ки дар ҷойҳои пешбинишуда партовҳо партофта шавад. Ҳамчунин, ниҳодҳои марбута дар якҷоягӣ бо Хадамоти назорати санитарию эпидемиологӣ дар ҳамкорӣ бо Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон наворҳо тариқи телевизионҳои кишвар таҳия ва пешниҳод кунанд. Яъне, тариқи наворҳо нишон дода шавад, ки оқибати партофтани партовҳо ба саломатии инсонҳо зарари ҷиддӣ мерасонад. Ба ин васила шумораи чунин нафароне, ки ба зарари ҷомеаву инсонҳо рафтор мекунанд, камтар хоҳад шуд.

Таҳмина ЮСУФӢ, "ҶТ"