ҶОМЕА
Ҷумъа 08 Май 2026 08:11
Ӯ барои ғалабаи инсоният ҷангид. На барои як сарзамин, балки барои осмони софе, ки рӯзе бояд болои сари ҳама беғубор мемонд. Он солҳо ҷавон буд. Ҳанӯз зиндагиро пурра надида, барои ҳимояи сарзамини худ рафт. Ӯ танҳо ҳаждаҳ сол дошт, вале омода буд барои осоиши ҳамагон ҷон фидо кунад, то дигарон дар амон бошанд. Зери барфҳои сарди зимис-тон, бо либосе, ки гармиро базӯр нигоҳ медошт ва бо шикаме, ки рӯзҳо нонро надида буд, ба пеш ҳаракат мекард. Қадам ба қадам. Рӯз ба рӯз. Танҳо бо як бовар, ки пирӯзӣ ҳатман меояд. Садои тир, таркиши бомбаҳо ва ғурриши танкҳо барои ӯ як воқеияти ҳаррӯза буд. Воқеияте, ки инсонро мешиканад, вале ӯро нашикаст. Баръакс, ӯро дигар кард.
Ӯ дӯстонашро аз даст дод. Онҳоро дар пеши чашмонаш куштанду зери об мононданд ва ӯ наметавонист он лаҳзаҳо чизеро тағйир диҳад. Танҳо метавонист идома диҳад, ба хотири онҳое, ки дигар идома дода натавонистанд. Ҳарчанд дар дақиқаҳои душвори муҳорибаҳо ӯро мегуфтанд, ки ба қафо баргард, аммо вай ҳамоно ба душман ҳуҷум мекард, то гарди онҳоро аз рӯи замин пок кунад. Ӯ гурусна монд, то рӯзе касе гурусна намонад. Ӯ ҷангид, то дигарон дар сулҳ зиндагӣ кунанд. Барои он ки фарзандон фардо садои тирро танҳо аз китобҳо бишнаванд, на аз зиндагӣ. Ва вақте ҷанг анҷом ёфт, ӯ ба хона танҳо бо хотираҳо барнагашт. Ӯ бо як дунёи дигар баргашт. Бо андешаҳои дигару бо хомӯшии амиқтар ва бо шукргузорӣ аз ҳар доштаи инсоният дар зиндагӣ.
Имрӯз ӯ мехоҳад танҳо як чизро бигӯяд: “Ҷавонон бояд омода бошанд, ки ин сарзамини ободу зеборо ҳифз кунанд. Сулҳ худ ба худ намеояд, зеро онро бояд нигоҳ дошт, бо масъулият, бо вафо ва бо муҳаббат ба Ватан”.
Вай ҷароҳатҳо ҳам бардошту аз дасту пой тир хӯрду барои идомаи ҳаёту мубориза талош намуд. Ӯ барои медал ё қаҳрамон шуданаш наҷангид, балки танҳо хостаи вай ғалаба дар ин ҷанги бузург буд. Вақте бори нахуст ба майдони ҷанг ворид шуд, ба хотири оне ки қаблан омодагӣ дида буд, тарси камтаре дар дил дошт ва зуд худро ба муҳити онвақта одат кунонд.
- Ростӣ, ёд надорам, ки он замон тарси зиёд дошта бошам. Аммо дар ҷанг нотарсӣ маънои надоштани тарс нест, баръакс, маънои онро дорад, ки бо вуҷуди тарсро эҳсос кардан, ҳамоно ба хотири Ватан ва инсонҳо як қадам ба пеш мегузорӣ, - ба ёд меорад ин диловар.
Ин қаҳрамон Сафаралӣ Файзалиев мебошад, ки 9 майи соли 1923 дар деҳаи Хосами ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлон чашм ба олами ҳастӣ кушода, солҳои 1938-1941 дар Кумитаи мададгори мудофиаи ҳарбӣ таҳсил кардааст. Чун Ҷанги Бузурги Ватанӣ оғоз мешавад, ӯро низ дар қатори дигар ҷавонони далеру ғаюри Ватан дар синни 18-солагӣ (соли 1941) ба сафи Артиши Шуравӣ даъват мекунанд. Вай хизматро дар полки байрақи Сурхдори 229, ки ба ҳайати фронти Украина шомил буд, оғоз намуда, дар амалиётҳои ҳарбӣ ва озодкунии шаҳрҳои Курск, Воронеж ва Киев иштирок кардааст. Зимни муҳорибаҳои ҷангӣ, аз худ шуҷоату далерӣ нишон дода, ду маротиба захм ҳам мебардорад.
Ӯ то охирин лаҳзаҳои ҷанг истодагарӣ намуда, баъди ғалаба ҳамчун маъюби гурӯҳи дуюм ба Ватан бармегардад. Бобои Сафаралӣ барои шуҷоату далерӣ ва хизматҳои ҷангиаш бо 12 ордену медали ҷангӣ қадрдонӣ шудааст. Ордени “Ҷанги ватанӣ” дараҷаи дуюм, медалҳои “Барои меҳнати шоён”, бахшида ба “25-солагии Ғалаба”, медали “Жуков” ва дигар мукофотҳо намунаи дастовардҳои ӯ мебошад. Баъди бозгашт солҳои дароз дар соҳаи хоҷагии қишлоқ ва дигар соҳаҳо кору фаъолият кардааст. Ҳоло бошад дар ҳалқаи фарзандон даври пирӣ меронад. Айни замон дар шаҳри Бохтари вилояти Хатлон бо аҳли хонавода зиндагии осудаҳолона дорад.
Бобои Сафаралӣ, замоне ки дар рафти ҷангҳо маҷруҳ ва бемор гашт, ба госпитал афтод. Дар шароити ҷанг, ки доруворӣ ва ғизои тару тоза намерасид, табибон барои наҷоти сарбозон аз камхунии шадид оби лаблабуро истифода мебурданд. Қаҳрамон як лаҳзаи нодир ва фаромӯшнашавандаи он рӯзҳоро чунин ба ёд меорад: “Дар госпитал барои мо, беморон дар бушкаҳои начандон калон оби лаблабуро захира мекарданд. Болои бушка як стакан меистод. Ҳар яки мо бо навбат аз он як стаканӣ менӯшидем, ки ҳамон як стакан оби лаблабуи талху ширин, ки аз оҳан ва витаминҳо бой буд, ҷисми заифшудаи моро аз нав қувват мебахшид. Он на танҳо даво, балки рамзи мубориза барои ҳаёт буд”.
Ӯ доир ба арзиши сулҳ барои инсоният мегӯяд: “Имрӯз, ки мо дар фазои сулҳу субот ва орому осоиштаи Тоҷикистони соҳибистиқлол зиндагӣ дорем, аҳамияти ғалаба боз ҳам бештар эҳсос мешавад. Ба ин хотир, нигоҳ доштани хотираи таърихӣ ва эҳтироми собиқадорон қарзи виҷдонии ҳар як сокини кишвар аст. Ғалаба ба мо дарси бузурге дод, ки сулҳ бузургтарин неъмат аст ва онро бояд мисли гавҳараки чашм ҳифз кард”.
Оилаи Бобои Сафаралӣ таъкид медоранд, ки хотираи ин ҷанг ва қаҳрамононашро ҳеҷ гоҳ набояд фаромӯш кард, чун онҳо барои имрӯзи дурахшон ва фардои беҳтари фарзандону сарзамини мо ҷангидаанду ҳалок гаштаанд. Лозим аст, ки аз ҳолу аҳвол ва шароити зиндагии чунин қаҳрамонҳо, ки имрӯз шумораи ками онҳо бо моанд, доимо огоҳ бошанду зуд-зуд ба дидорбиниашон раванд. Ин амал ҳам боиси шодии чунин нафарон ва ҳам ёдоварӣ аз хотираи наздикону дӯстони шаҳидгаштаашон мегардад.
Ӯ барои фарзандон на танҳо қаҳрамони як ҷанги бузург, балки қаҳрамонест муборизи ҳар сахтиву душвориҳо дар ҳаёт. Ин аст, ки фарзандон бо вай ифтихор мекунанду пайваста дуояшро мегиранд ва маслиҳатҳо мепурсанд, зеро ба қаҳрамони зиндагиашон сахт бовар доранд.
Духтараш Саёҳат Файзалиева аз қаҳрамон будани падар зиёд ифтихор дораду ӯро чун шахси беҳтарин васф менамояд. Ӯ мегӯяд, ки падар барои таъмини оила тамоми кӯшиши худро ба харҷ дода, боре ҳам онҳоро то кунун гӯшнаву ташна намондааст. Ба гуфтаи фарзандон Бобои Сафаралӣ барои онҳо як марди бонангу номус ва намунаи ибрат дар зиндагӣ мебошад. Ҳамзамон, аз ҷангу муҳорибаҳои иштироккардааш дар нишастҳои хонаводагӣ зиёд нақл мекунад.
Тавре Саёҳат гуфт: “Падарам дар бораи он давра бисёр ҳарф мезанаду ба ёд меорад, ки чӣ гуна гушна мондаву дар пеши чашмон рафиқони наз-дики худро аз даст додааст ва коре ҳам аз дасташ барои онҳо наомадааст. Хотираҳои ҷанг ҳеҷ гоҳ аз ёди падарам намеравад. Ӯ моро доиман ба шукргузорӣ аз ин ҳама ободониҳои сарзамини биҳиштосоямон - Тоҷикистон даъват мекунанд”.
Ҳукумати кишвар пайвас-та ба чунин нафарон ғамхорӣ зоҳир намуда, ҳамасола дар арафаи Иди ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945 ба аёдати онҳо мераванду хотири онҳоро шод мегардонанд. Дар ин гуна рӯзҳо иштирокчиён ёде аз хотироти хеш дар ин ҷанг менамоянд. Масъулин аз ҷасурию далерӣ ва саҳми онҳо дар ғалаба ёдрас шуда, ҳамчунин зикр мекунанд, ки онҳо на танҳо иштирокчии набардҳо бар зидди фашизм, балки нафароне ҳастанд, ки дар корҳои ободонӣ ва барқарор намудани Ватани азизи худ - Тоҷикистон низ саҳми арзанда гузоштаанд. Дар навбати худ, онҳо ҳаёт ва фаъолияти ҷангию меҳнатии бобои Сафаралиро ҳамчун иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои насли нав-рас ва ҷавонон мактаби бузурги омӯзиши шуҷоату мардонагӣ, омили муҳими тарбияи ҳарбию ватандӯстӣ ва хештаншиносии онҳо арзёбӣ мекунанд.
- Шукр, ки ҳамасола аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои мо, пиронсолон маблағҳои зиёде ҷудо мегардад, ки барои таъмини рӯзгор хело кӯмак мекунад. Самимона аз Ҷаноби Олӣ миннатдорӣ мекунам, ки моро фаромӯш намекунанд. Бо ин вуҷуд мехоҳам, ки масъулин ҳамеша аз ҳолу аҳволи мо хабардор бошанд, - таъкид мекунад Бобои Сафаралӣ.
Бобои Сафаралӣ, ки имрӯз дар сояи фарзандону наберагон давлати пирӣ меронад, ба фарзандон панд медиҳад, ки доимо эҳтироми калонсолонро ба ҷо оранду арзиши Истиқлоли кишвари соҳибистиқлолро бидонанд. Ин қаҳрамон ҳарчанд имрӯз дар синни мубораки 103-солагӣ қарор дошта бошад ҳам, орзуи бузургеро дар дил мепарварад. Ӯ мехоҳад, ки Ҳукумати кишвар дар сохтмони манзили истиқоматиаш, ки нав шуруъ ба сохтмонаш кардаанд, кӯмак намоянду дар ин кори савоб саҳм гузоранд. Ин хоста аз он хотир аст, ки соли қабл писари ноновари хонадонро аз даст дода, ҳамчунин чандин набераҳои дигарро бояд тарбияту ба воя расонад.
- Аз фурсати муносиб истифода карда, миннатдории худ ва аъзои оилаамро ба ин рӯзномаи дӯстдоштаниам мерасонам, ки дар ин рӯзҳои ид аз ҳоли мо бохабар шуданду суханҳо ва хостаҳои моро шуниданд, - гуфт бо қалби саршор аз умед Бобои Сафаралӣ.
Пас бигӯему аз далерии қаҳрамонону пурсем ҳолу аҳволи қаҳрамононамонро доимо!
Г. КАРИМОВА, “ҶТ”
Ӯ дӯстонашро аз даст дод. Онҳоро дар пеши чашмонаш куштанду зери об мононданд ва ӯ наметавонист он лаҳзаҳо чизеро тағйир диҳад. Танҳо метавонист идома диҳад, ба хотири онҳое, ки дигар идома дода натавонистанд. Ҳарчанд дар дақиқаҳои душвори муҳорибаҳо ӯро мегуфтанд, ки ба қафо баргард, аммо вай ҳамоно ба душман ҳуҷум мекард, то гарди онҳоро аз рӯи замин пок кунад. Ӯ гурусна монд, то рӯзе касе гурусна намонад. Ӯ ҷангид, то дигарон дар сулҳ зиндагӣ кунанд. Барои он ки фарзандон фардо садои тирро танҳо аз китобҳо бишнаванд, на аз зиндагӣ. Ва вақте ҷанг анҷом ёфт, ӯ ба хона танҳо бо хотираҳо барнагашт. Ӯ бо як дунёи дигар баргашт. Бо андешаҳои дигару бо хомӯшии амиқтар ва бо шукргузорӣ аз ҳар доштаи инсоният дар зиндагӣ.
Имрӯз ӯ мехоҳад танҳо як чизро бигӯяд: “Ҷавонон бояд омода бошанд, ки ин сарзамини ободу зеборо ҳифз кунанд. Сулҳ худ ба худ намеояд, зеро онро бояд нигоҳ дошт, бо масъулият, бо вафо ва бо муҳаббат ба Ватан”.
Вай ҷароҳатҳо ҳам бардошту аз дасту пой тир хӯрду барои идомаи ҳаёту мубориза талош намуд. Ӯ барои медал ё қаҳрамон шуданаш наҷангид, балки танҳо хостаи вай ғалаба дар ин ҷанги бузург буд. Вақте бори нахуст ба майдони ҷанг ворид шуд, ба хотири оне ки қаблан омодагӣ дида буд, тарси камтаре дар дил дошт ва зуд худро ба муҳити онвақта одат кунонд.
- Ростӣ, ёд надорам, ки он замон тарси зиёд дошта бошам. Аммо дар ҷанг нотарсӣ маънои надоштани тарс нест, баръакс, маънои онро дорад, ки бо вуҷуди тарсро эҳсос кардан, ҳамоно ба хотири Ватан ва инсонҳо як қадам ба пеш мегузорӣ, - ба ёд меорад ин диловар.
Ин қаҳрамон Сафаралӣ Файзалиев мебошад, ки 9 майи соли 1923 дар деҳаи Хосами ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлон чашм ба олами ҳастӣ кушода, солҳои 1938-1941 дар Кумитаи мададгори мудофиаи ҳарбӣ таҳсил кардааст. Чун Ҷанги Бузурги Ватанӣ оғоз мешавад, ӯро низ дар қатори дигар ҷавонони далеру ғаюри Ватан дар синни 18-солагӣ (соли 1941) ба сафи Артиши Шуравӣ даъват мекунанд. Вай хизматро дар полки байрақи Сурхдори 229, ки ба ҳайати фронти Украина шомил буд, оғоз намуда, дар амалиётҳои ҳарбӣ ва озодкунии шаҳрҳои Курск, Воронеж ва Киев иштирок кардааст. Зимни муҳорибаҳои ҷангӣ, аз худ шуҷоату далерӣ нишон дода, ду маротиба захм ҳам мебардорад.
Ӯ то охирин лаҳзаҳои ҷанг истодагарӣ намуда, баъди ғалаба ҳамчун маъюби гурӯҳи дуюм ба Ватан бармегардад. Бобои Сафаралӣ барои шуҷоату далерӣ ва хизматҳои ҷангиаш бо 12 ордену медали ҷангӣ қадрдонӣ шудааст. Ордени “Ҷанги ватанӣ” дараҷаи дуюм, медалҳои “Барои меҳнати шоён”, бахшида ба “25-солагии Ғалаба”, медали “Жуков” ва дигар мукофотҳо намунаи дастовардҳои ӯ мебошад. Баъди бозгашт солҳои дароз дар соҳаи хоҷагии қишлоқ ва дигар соҳаҳо кору фаъолият кардааст. Ҳоло бошад дар ҳалқаи фарзандон даври пирӣ меронад. Айни замон дар шаҳри Бохтари вилояти Хатлон бо аҳли хонавода зиндагии осудаҳолона дорад.
Бобои Сафаралӣ, замоне ки дар рафти ҷангҳо маҷруҳ ва бемор гашт, ба госпитал афтод. Дар шароити ҷанг, ки доруворӣ ва ғизои тару тоза намерасид, табибон барои наҷоти сарбозон аз камхунии шадид оби лаблабуро истифода мебурданд. Қаҳрамон як лаҳзаи нодир ва фаромӯшнашавандаи он рӯзҳоро чунин ба ёд меорад: “Дар госпитал барои мо, беморон дар бушкаҳои начандон калон оби лаблабуро захира мекарданд. Болои бушка як стакан меистод. Ҳар яки мо бо навбат аз он як стаканӣ менӯшидем, ки ҳамон як стакан оби лаблабуи талху ширин, ки аз оҳан ва витаминҳо бой буд, ҷисми заифшудаи моро аз нав қувват мебахшид. Он на танҳо даво, балки рамзи мубориза барои ҳаёт буд”.
Ӯ доир ба арзиши сулҳ барои инсоният мегӯяд: “Имрӯз, ки мо дар фазои сулҳу субот ва орому осоиштаи Тоҷикистони соҳибистиқлол зиндагӣ дорем, аҳамияти ғалаба боз ҳам бештар эҳсос мешавад. Ба ин хотир, нигоҳ доштани хотираи таърихӣ ва эҳтироми собиқадорон қарзи виҷдонии ҳар як сокини кишвар аст. Ғалаба ба мо дарси бузурге дод, ки сулҳ бузургтарин неъмат аст ва онро бояд мисли гавҳараки чашм ҳифз кард”.
Оилаи Бобои Сафаралӣ таъкид медоранд, ки хотираи ин ҷанг ва қаҳрамононашро ҳеҷ гоҳ набояд фаромӯш кард, чун онҳо барои имрӯзи дурахшон ва фардои беҳтари фарзандону сарзамини мо ҷангидаанду ҳалок гаштаанд. Лозим аст, ки аз ҳолу аҳвол ва шароити зиндагии чунин қаҳрамонҳо, ки имрӯз шумораи ками онҳо бо моанд, доимо огоҳ бошанду зуд-зуд ба дидорбиниашон раванд. Ин амал ҳам боиси шодии чунин нафарон ва ҳам ёдоварӣ аз хотираи наздикону дӯстони шаҳидгаштаашон мегардад.
Ӯ барои фарзандон на танҳо қаҳрамони як ҷанги бузург, балки қаҳрамонест муборизи ҳар сахтиву душвориҳо дар ҳаёт. Ин аст, ки фарзандон бо вай ифтихор мекунанду пайваста дуояшро мегиранд ва маслиҳатҳо мепурсанд, зеро ба қаҳрамони зиндагиашон сахт бовар доранд.
Духтараш Саёҳат Файзалиева аз қаҳрамон будани падар зиёд ифтихор дораду ӯро чун шахси беҳтарин васф менамояд. Ӯ мегӯяд, ки падар барои таъмини оила тамоми кӯшиши худро ба харҷ дода, боре ҳам онҳоро то кунун гӯшнаву ташна намондааст. Ба гуфтаи фарзандон Бобои Сафаралӣ барои онҳо як марди бонангу номус ва намунаи ибрат дар зиндагӣ мебошад. Ҳамзамон, аз ҷангу муҳорибаҳои иштироккардааш дар нишастҳои хонаводагӣ зиёд нақл мекунад.
Тавре Саёҳат гуфт: “Падарам дар бораи он давра бисёр ҳарф мезанаду ба ёд меорад, ки чӣ гуна гушна мондаву дар пеши чашмон рафиқони наз-дики худро аз даст додааст ва коре ҳам аз дасташ барои онҳо наомадааст. Хотираҳои ҷанг ҳеҷ гоҳ аз ёди падарам намеравад. Ӯ моро доиман ба шукргузорӣ аз ин ҳама ободониҳои сарзамини биҳиштосоямон - Тоҷикистон даъват мекунанд”.
Ҳукумати кишвар пайвас-та ба чунин нафарон ғамхорӣ зоҳир намуда, ҳамасола дар арафаи Иди ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945 ба аёдати онҳо мераванду хотири онҳоро шод мегардонанд. Дар ин гуна рӯзҳо иштирокчиён ёде аз хотироти хеш дар ин ҷанг менамоянд. Масъулин аз ҷасурию далерӣ ва саҳми онҳо дар ғалаба ёдрас шуда, ҳамчунин зикр мекунанд, ки онҳо на танҳо иштирокчии набардҳо бар зидди фашизм, балки нафароне ҳастанд, ки дар корҳои ободонӣ ва барқарор намудани Ватани азизи худ - Тоҷикистон низ саҳми арзанда гузоштаанд. Дар навбати худ, онҳо ҳаёт ва фаъолияти ҷангию меҳнатии бобои Сафаралиро ҳамчун иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои насли нав-рас ва ҷавонон мактаби бузурги омӯзиши шуҷоату мардонагӣ, омили муҳими тарбияи ҳарбию ватандӯстӣ ва хештаншиносии онҳо арзёбӣ мекунанд.
- Шукр, ки ҳамасола аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои мо, пиронсолон маблағҳои зиёде ҷудо мегардад, ки барои таъмини рӯзгор хело кӯмак мекунад. Самимона аз Ҷаноби Олӣ миннатдорӣ мекунам, ки моро фаромӯш намекунанд. Бо ин вуҷуд мехоҳам, ки масъулин ҳамеша аз ҳолу аҳволи мо хабардор бошанд, - таъкид мекунад Бобои Сафаралӣ.
Бобои Сафаралӣ, ки имрӯз дар сояи фарзандону наберагон давлати пирӣ меронад, ба фарзандон панд медиҳад, ки доимо эҳтироми калонсолонро ба ҷо оранду арзиши Истиқлоли кишвари соҳибистиқлолро бидонанд. Ин қаҳрамон ҳарчанд имрӯз дар синни мубораки 103-солагӣ қарор дошта бошад ҳам, орзуи бузургеро дар дил мепарварад. Ӯ мехоҳад, ки Ҳукумати кишвар дар сохтмони манзили истиқоматиаш, ки нав шуруъ ба сохтмонаш кардаанд, кӯмак намоянду дар ин кори савоб саҳм гузоранд. Ин хоста аз он хотир аст, ки соли қабл писари ноновари хонадонро аз даст дода, ҳамчунин чандин набераҳои дигарро бояд тарбияту ба воя расонад.
- Аз фурсати муносиб истифода карда, миннатдории худ ва аъзои оилаамро ба ин рӯзномаи дӯстдоштаниам мерасонам, ки дар ин рӯзҳои ид аз ҳоли мо бохабар шуданду суханҳо ва хостаҳои моро шуниданд, - гуфт бо қалби саршор аз умед Бобои Сафаралӣ.
Пас бигӯему аз далерии қаҳрамонону пурсем ҳолу аҳволи қаҳрамононамонро доимо!
Г. КАРИМОВА, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед