ҶОМЕА
Шанбе 09 Май 2026 07:59
Бо шарофати истиқло-лият ва озодӣ тамоми рукнҳои ҳаёти модӣ барои ҷомеаи мо фароҳам шуд, аммо ҷузъиётҳое ҳастанд, ки маънавиёти миллатро хеле коставу ноқис мегардонанд. Имрӯз бисёре аз ҷавонон, ба ҷои он ки дар ободкориҳои кишвар саҳмгузор бошанд, баъзе корҳое мекунанд, ки симои шаҳрро коста мегардонад.
Ҳамагон медонем, ки чанд соли охир дар пойтахти кишвар ободкориҳои зиёде карда истодаанд. Ҳангоми сохтмони биноҳои баландошёна ҳам барои бехатарӣ ва ҳам коста нагаштани симои зоҳирии шаҳр гирду атрофи онро бо тунука маҳкам мекунанд. Аммо гӯё дигар ҷой набошад, баъзе ҷавонон дар он тунукаҳо “изҳори муҳаббат” мекунанд. Дар бари девори биноҳову роҳрав ва пулҳо низ ин чизро мушоҳида кардан мумкин аст.
Хеле бад ва нигаронкунанда он аст, ки дар деворҳои хонаҳои баландошёнаву роҳравҳо бо хати каҷу килеби худ ба қавле “изҳори муҳаббат” мекунанд. Онҳо ҳатто андеша намекунанд, ки ин навиштаҷоти бемавриду пур аз хато ва дур аз ҳама одоб ба чашми меҳмонон ва сокинони шаҳр, мерасаду аз дидани ин манзараҳо нороҳат мешаванд. Намунае аз “шоҳасар”-ҳои ҷавононро, ки “зеб”-и девору роҳравҳои шаҳрамон гаштаанд, меорем. Навиштаанд: “Шаҳноза+Муслим”, (расми дил) аз туст” “ман бе ту наметавонам, Ниссо”, “я люблю тебя” ва ғайра.
Аслан ин гуна навиштаҳо бештар дар хориҷи кишвар ба чашм мерасанд. Дар кӯчаҳои Амрико аз тарафи ҷавонони авбош, ки симои кишвари худро дигаргун мекунанд, ин гуна навиштаҷот ва расмҳоро мушоҳида кардан мумкин аст. Онҳо шояд ҳамингуна навиштаҷотро хуб қабул кунанд, вале аз ҷониби ҷавонони мо бошад, ин тақлидкорӣ ба фарҳанги бегона аст. Ин ҳам бо ин далел аст, ки дар кишвари мо то ҳол онро ба хубӣ қабул намекунанд. Пас, чаро ҷавонони мо ба чунин хато роҳ медиҳанд? Ишқу муҳаббат дар бари девору роҳрав аст ё дар қалб? Мо барои то куҷо мантиқӣ будани ин амали наврасону ҷавонон ва посух гирифтан ба суолҳои хеш бо чанде аз мутахассисон ва сокинони шаҳр ҳамсуҳбат шудем.
Фирӯза Самадова, сокини пойтахт, аз ин гуна бархӯрди ҷавонон изҳори нигаронӣ намуда, гуфт ин барои ҷомеае, ки фарҳангсолор асту ба самти пеш рафтан дорад, хеле бад менамояд. Ӯ мегӯяд: “Он ҷавононро дастгиру насиҳат кардан ғайриимкон аст. Бо ба ҷавобгарӣ кашидани эшон ҳам ба гумон аст, ки ин корҳо аз байн раванд. Барои ин бояд ҳар як сокин саҳмгузор бошад. Магар ватани моро ғайр аз мо дигар кас обод мекунад? Не!”
Ҷомеашинос Умеда Ахмедова дар суҳбат ба мо чунин гуфт, ки он навиштаҷотҳое, ки дар роҳҳо ва деворҳои хонаҳои истиқоматӣ ба чашм мерасанд, нишон аз бефарҳангии ҷавонон ва наврасон аст: - Насли наврасро мебояд аз ин созандагиҳо, аз ин баҳамоиҳо, аз ваҳдат, аз рушду пешравиҳо, аз ихтироъкориву эҷодкории мардуми кишвар, ки дар хориҷ сазовори мукофотҳо гардидаанд, ифтихор кунанд ва кӯшиш намоянд, ки ба қадри онҳо расанд. На ин ки ба чунин беҳудакориҳо вақт гузаронанд,-мегӯяд ин равоншинос.
Аммо Хуршед Ховарӣ, рӯз-номанигори тоҷик, бар ин аст, ки навиштаҷотҳои рӯи сангу лаби дарё, канори роҳравҳову дохили даҳлезу даромадгоҳи биноҳои баландошёна аз як ҷониб агар кори зишту нолоиқ бошад, аз ҷониби дигар эътироз ё дилгармӣ доштани ҷавонону наврасон ба зиндагӣ ва ишқи поки заминӣ аст:
- Аксар ҳолатҳо, вақте чунин навиштаҷотро дар ҷойҳое мебинӣ, ки умуман дар он ҷойҳо имкони наққошӣ хатарзост ва ҷавон ё наврасе аз рӯи муҳаббату дилгармӣ ба дилдораш худро дар садади нобудшавӣ мегузораду онҷо номи маҳбубаашро ҳаккокӣ мекунад, ба кас эҳсоси дилгармӣ мебахшад. Ман ростӣ тасаввур карда наметавонам, ки як ҷавондухтар вақте ин амали маҳбубашро мебинад чӣ эҳсоси хурсандӣ хоҳад дошт,- мегӯяд, ин ҳамсуҳбати мо.
Як ҷавони дигар дар суҳбат ба мо чунин ибрози андеша намуд, ки “ман яке аз ҷавононе мебошам, ки як духтарро дӯст доштам ва дар айвони хонаи истиқоматиашон муҳаббати худро иброз намудам. Шояд бинаду хонад ва ба ман моил шавад”.
Шояд ҳамин гуна ҳам ҳаст, ки инсон бояд ба оянда хушбин бошад. Агар симои ояндаи кишварро боз ҳам ободу зеботар дидан мехоҳему зиндагии сокинонро саршор аз файзу баракат, барои расидан ба орзуҳо ва ниятҳо бо дасту дили пок саъю талош бояд кард. Ҷавонон бояд аз пирон ва зиёиёни пешқадам маслиҳату дуои нек гирифта, ҳар лаҳзаву ҳар соат дар фикри пешравии диёр ва рӯзгори осудаву фараҳбахши мардум ва кишвар бошанд.
Ҳамагон медонем, ки чанд соли охир дар пойтахти кишвар ободкориҳои зиёде карда истодаанд. Ҳангоми сохтмони биноҳои баландошёна ҳам барои бехатарӣ ва ҳам коста нагаштани симои зоҳирии шаҳр гирду атрофи онро бо тунука маҳкам мекунанд. Аммо гӯё дигар ҷой набошад, баъзе ҷавонон дар он тунукаҳо “изҳори муҳаббат” мекунанд. Дар бари девори биноҳову роҳрав ва пулҳо низ ин чизро мушоҳида кардан мумкин аст.
Хеле бад ва нигаронкунанда он аст, ки дар деворҳои хонаҳои баландошёнаву роҳравҳо бо хати каҷу килеби худ ба қавле “изҳори муҳаббат” мекунанд. Онҳо ҳатто андеша намекунанд, ки ин навиштаҷоти бемавриду пур аз хато ва дур аз ҳама одоб ба чашми меҳмонон ва сокинони шаҳр, мерасаду аз дидани ин манзараҳо нороҳат мешаванд. Намунае аз “шоҳасар”-ҳои ҷавононро, ки “зеб”-и девору роҳравҳои шаҳрамон гаштаанд, меорем. Навиштаанд: “Шаҳноза+Муслим”, (расми дил) аз туст” “ман бе ту наметавонам, Ниссо”, “я люблю тебя” ва ғайра.
Аслан ин гуна навиштаҳо бештар дар хориҷи кишвар ба чашм мерасанд. Дар кӯчаҳои Амрико аз тарафи ҷавонони авбош, ки симои кишвари худро дигаргун мекунанд, ин гуна навиштаҷот ва расмҳоро мушоҳида кардан мумкин аст. Онҳо шояд ҳамингуна навиштаҷотро хуб қабул кунанд, вале аз ҷониби ҷавонони мо бошад, ин тақлидкорӣ ба фарҳанги бегона аст. Ин ҳам бо ин далел аст, ки дар кишвари мо то ҳол онро ба хубӣ қабул намекунанд. Пас, чаро ҷавонони мо ба чунин хато роҳ медиҳанд? Ишқу муҳаббат дар бари девору роҳрав аст ё дар қалб? Мо барои то куҷо мантиқӣ будани ин амали наврасону ҷавонон ва посух гирифтан ба суолҳои хеш бо чанде аз мутахассисон ва сокинони шаҳр ҳамсуҳбат шудем.
Фирӯза Самадова, сокини пойтахт, аз ин гуна бархӯрди ҷавонон изҳори нигаронӣ намуда, гуфт ин барои ҷомеае, ки фарҳангсолор асту ба самти пеш рафтан дорад, хеле бад менамояд. Ӯ мегӯяд: “Он ҷавононро дастгиру насиҳат кардан ғайриимкон аст. Бо ба ҷавобгарӣ кашидани эшон ҳам ба гумон аст, ки ин корҳо аз байн раванд. Барои ин бояд ҳар як сокин саҳмгузор бошад. Магар ватани моро ғайр аз мо дигар кас обод мекунад? Не!”
Ҷомеашинос Умеда Ахмедова дар суҳбат ба мо чунин гуфт, ки он навиштаҷотҳое, ки дар роҳҳо ва деворҳои хонаҳои истиқоматӣ ба чашм мерасанд, нишон аз бефарҳангии ҷавонон ва наврасон аст: - Насли наврасро мебояд аз ин созандагиҳо, аз ин баҳамоиҳо, аз ваҳдат, аз рушду пешравиҳо, аз ихтироъкориву эҷодкории мардуми кишвар, ки дар хориҷ сазовори мукофотҳо гардидаанд, ифтихор кунанд ва кӯшиш намоянд, ки ба қадри онҳо расанд. На ин ки ба чунин беҳудакориҳо вақт гузаронанд,-мегӯяд ин равоншинос.
Аммо Хуршед Ховарӣ, рӯз-номанигори тоҷик, бар ин аст, ки навиштаҷотҳои рӯи сангу лаби дарё, канори роҳравҳову дохили даҳлезу даромадгоҳи биноҳои баландошёна аз як ҷониб агар кори зишту нолоиқ бошад, аз ҷониби дигар эътироз ё дилгармӣ доштани ҷавонону наврасон ба зиндагӣ ва ишқи поки заминӣ аст:
- Аксар ҳолатҳо, вақте чунин навиштаҷотро дар ҷойҳое мебинӣ, ки умуман дар он ҷойҳо имкони наққошӣ хатарзост ва ҷавон ё наврасе аз рӯи муҳаббату дилгармӣ ба дилдораш худро дар садади нобудшавӣ мегузораду онҷо номи маҳбубаашро ҳаккокӣ мекунад, ба кас эҳсоси дилгармӣ мебахшад. Ман ростӣ тасаввур карда наметавонам, ки як ҷавондухтар вақте ин амали маҳбубашро мебинад чӣ эҳсоси хурсандӣ хоҳад дошт,- мегӯяд, ин ҳамсуҳбати мо.
Як ҷавони дигар дар суҳбат ба мо чунин ибрози андеша намуд, ки “ман яке аз ҷавононе мебошам, ки як духтарро дӯст доштам ва дар айвони хонаи истиқоматиашон муҳаббати худро иброз намудам. Шояд бинаду хонад ва ба ман моил шавад”.
Шояд ҳамин гуна ҳам ҳаст, ки инсон бояд ба оянда хушбин бошад. Агар симои ояндаи кишварро боз ҳам ободу зеботар дидан мехоҳему зиндагии сокинонро саршор аз файзу баракат, барои расидан ба орзуҳо ва ниятҳо бо дасту дили пок саъю талош бояд кард. Ҷавонон бояд аз пирон ва зиёиёни пешқадам маслиҳату дуои нек гирифта, ҳар лаҳзаву ҳар соат дар фикри пешравии диёр ва рӯзгори осудаву фараҳбахши мардум ва кишвар бошанд.














Эзоҳи худро нависед