КИТОБХОНА
Сешанбе 24 Апрел 2018 09:27
3781
<b>Ҷовидонро дар гармии ҳаво хоб намебурд. Баъди вайронии оила, ёди ду кӯдаки маъсумаш дилашро дар хобу бедорӣ ханҷол мезанад. Муддатест, ки аз макру туҳмат, хонаи падарро ҷои истиқомат қарор додааст. Ӯ аз ҷой нимхез шуда, янгаашро дид, ки дар гармо аз танӯр нон меканад. Хоҳиш кард, ки як чой биёрад.</b><br>
<br>
Назди дарвоза, ки кати калони чӯбин гузошта шуда буд, сояи ғафс дошт ва шамолрав буд. Шамол рӯзномаҳои барои хондан овардаи ӯро парешон дошт.<br>
<br>
- Ҳо, келин, ин хона тӯйхона шава, - гӯён дуою санокунон ду лӯлизанак вориди ҳавлӣ шуданд. Халтаҳои вазнини китфашонро ба замин гузошта, нони гарми нав аз танӯр кандаро бӯю бӯса карда, ба халта андохтанд.<br>
<br>
Ҷовидон ба онҳо эътибор надода, чой менӯшиду ду чашмаш дар рӯзнома. Лӯлиёни аз ҷой нимхезшуда, ба ҷои гашта рафтан байни худ нимғурма чизе гуфтанд.<br>
<br>
- Маълимҷон, ай ҳамун чоют якта те, сухтум, ҳалқум ҳалқи танӯр шуд, - гӯён хоҳиш кард, яке аз онҳо.<br>
<br>
Сипас, дурусттар нишаст. Аён буд, ки нияти рафтан надоранд. «Боз ҳиллаи фолкушоиро пеш андохтанианд, то ду сӯм пул ҳам кор кунанд», гуфт Ҷовидон худ ба худ ва аҳамият надод.<br>
<br>
- Ман худута медонум, ман Изза маълимҷон.<br>
<br>
Ҷовидон чизеро сарфаҳм нарафта, лаҳзае гаранг шуд ва чашмонаш ба сӯи лӯлизанак, ки хеле ҷавон менамуд, дӯхта шуданд. Чеҳрааш лӯлиёна, ҳама лӯлиён ба як симоанд: сабзина, холу хатабзада.<br>
<br>
- Ту, Ранҷит, ҳамун Ранҷити маълим-ҳа? - пурсон шуд, вале ҷавобро интизор нашуда, ба суханаш давом дод лӯлӣ, - ҳа, рӯзнадида-я, ман туя дуо накардаам, рӯзнадида. Дар ҷонум будӣ, балои сарата ба худум орзу мекардум, рӯзнадида.<br>
<br>
Ҳодисаҳои бист сол қабл ногоҳ пеши назари Ҷовидон ҷилвагар шуданд. Ӯ дар навоҳии водии Вахш фаъолияти худро ба сифати мутахассиси ҷавон аз омӯзгорӣ сар кард. Ёд дорад, мудири маориф Муборакшоев гуфта буд, «агар оянда рӯзноманигор ё нависандаи хуб шуданӣ бошӣ, аз омӯзиши ҳаёт сар кун. Ман туро ба мактабе тавсия медиҳам, ки он ҷо халқияти аҷибе мехонанд, қатори тоҷикон». Ҳақиқатан ҳам ҳамин тавр буд. Мактабе, ки ӯ дар он ба фаъолият оғоз кард, ним аз тоҷикону ним аз мугатҳо (лӯлиёнро ҳамин тавр меномиданд ё ҷӯгиашон мегуфтанд) иборат буд. Ҳар рӯз суҳбате, воқеае ғайричашмдошт. Чун дар афсонаҳо. Қиссаи қабристони лӯлиён, сиккаи тиллодории онҳо, маросими заношӯиашон аз забони кӯдаконашон ифшо мешуданд. Аммо худи лӯлиён русуми зиндагиашонро ба касе намегуфтанд, махфӣ буд. Чун кодекси зиндагиашон.<br>
<br>
Дар синфе, ки Ҷовидон роҳбар таъин шуд, баробар - нисф тоҷикон ва нисф лӯлиён таҳсил мекарданд. Аниқтараш куҷо таҳсил? Номнавис шуда буданду халос. Сиёсати давлат ҳамаро ба мактаб фаро гирифтан буд. Аз ин рӯ, дар синф аксар лӯлиёни аз бист боло, ҳатто оиладор ҳамроҳи хурдсолон то синфи 8 мехонданд. Аммо…<br>
<br>
Кор кардан бо лӯлиён вазнин буд. Мактабро тан намедоданд. Муаллимон ба хонаҳояшон рафта онҳоро ҷамъ мекарданд ва ҷанҷолу сарзанишкунон ба автобуси мактаб савор карда, ба дарс меоварданд. Баъди назорати роҳбари мактаб, худи соати дуюм аз онҳо ному нишон намемонд. Саркаш буданд. Роҳбарияти мактаб бошад, маҳорати муаллимро аз рӯи иштироки лӯлиён дар дарсҳо баҳо медод. Ин аҳвол ба сари Ҷовидон ҳам омад. Ӯ донист, ки ӯро ба ҳаётомӯзӣ не, балки ба мактабе фиристодаанд, ки аз он муаллимон чораспа мегурезанд. Аммо руҳафтодагиро дар худ ҷой намедод. Бояд худро нишон дод!<br>
<br>
Ҷовидон моҳҳо заҳмат кашид, маҳорату малакаи назариявии педагогиашро ба кор андохт. Бо назардошти он ки дар деҳаи лӯлиён сарвари қабила занонанд, аз байни аҳли синф духтари фаъолеро сардор хонд. Иззат. Ӯ духтар не, бало буд, балои азим. Нигоҳҳояш дили бачаҳоро ба ларза меоварданд. Гап гапи Иззат буд. Ӯ аз дигар ҳамсинфонаш калонтар ва лӯлитар буд. Бо ӯ кор кард, дақиқтараш ӯро ба кор андохту нафаси осуда кашид. Синф пешқадам шуд. Аммо лӯлӣ лӯлӣ буд. Дар ҳамон вақтҳо бо чӣ сабабе лақаби муаллим “Ранҷит” шуда монд. Аз ин гӯшаш бод ёфта бошад ҳам, аҳамияте намедод.<br>
<br>
Ин дафъа аз омӯзгорони бадгӯ раҳоӣ набуд. Пешсаф шудани синфи боиси бухли аксар гардид. Онҳо ба ҳисобе шартан омӯзгор буданд, “аз беамакӣ буз амак”. Бе маълумоти касбӣ. Вале ин сарварро ташвиш намедод. Воҳиди корӣ пурра - тамом.<br>
<br>
Як бегоҳ тақ-тақи дари хонаи муаллимон Ҷовидонро ба берун баровард. Дар дами дар Иззат меистод, ба қавли худаш – Изза:<br>
<br>
- Маълимҷон, ай хеш гум, ай бегона гум, да худут кина ҷо шудас. Гапама гир, маълим, мегум, дилама ёб, ай бало халос шав мегум, я хайр кун.<br>
<br>
- Чи хайр? – мутаҳаййирона пурсид Ҷовидон. - Ту толибаӣ, шармат намеояд магар? Хонандаи мактаб ном дорӣ, рав! Айб аст.<br>
<br>
- Пага да район шав маълим, да устали назди Модар (манзур ҳайкали Модари маҳзун буд), баъди дарс маълим. – Иззат гӯё муаллимро намешунид, гап мезаду гап. Асрорангез.<br>
<br>
Бо азобу фаҳмонидан ӯ Иззатро ба хонааш гуселонид. Хайрият, ки дигар омӯзгорони ҳамхонааш набуданд (онҳо рӯзҳои истироҳат ба ноҳияҳои худ мерафтанд), ё касе аз аҳли деҳа надид, вагарна…<br>
<br>
Рӯзи дигар ҳамин вақт боз Иззат паси дар ҳозир шуд.<br>
<br>
- Ҳа, наёмадия, маълим, чашмама дар раҳут кӯк кардум, кӯкаша кандум, ҳар кия дидум, варсид гуфтум. Набудӣ. Директора дуо кардум, гум шава гуфтум, ки туя ҷавоб надодас, гуфтум…<br>
<br>
Ӯ сипас арзи ҳол кард:<br>
<br>
- Ҳа, маълимҷон, ай шӯ надидум3, ай ту бинум гуфтум. Да хона шаво танҳо набош, ҷин ёрут меша, пеши худум биё, да шавум чароғ шав.<br>
<br>
Аз ин суханон Ҷовидонро бештар ханда омад. То ин лаҳза Иззат гап мезаду муаллим ҳаросон ба чор тараф менигарист, то чашми бадгӯе ба онҳо наафтад. Ин дафъа беэътино Иззатро ронд аз дар. Охир, ӯ талаба, дар ҳукми фарзанд, ҳарчанд, ки дар сол ба омӯзгор баробар буд. Лӯлӣ рафт.<br>
<br>
То ғоиб шудан, Ҷовидон таҳайюромез аз пасаш нигарист. Ин чӣ ҳолат? Ҳақиқат? Ишқ? Ё таҳи коса нимкосае бошад? Кадом бадбине дар роҳи ин омӯзгор чоҳ канданист? Воқеан ҳам Иззат зеботарин лӯлидухтар буд. Қаду қомати мавзун дошт. Чашмонаш ҷодуӣ буданд, сабзина. Ба ҳадде, ки агар дар доми ӯ меафтодӣ, имон ба бод мерафту зуннор ба камар мешудӣ. Холи ҳиндуяш сифат надошт. Тарсодухтар! Шаҳрошӯб!<br>
<br>
<b>Меравию шаҳре аз дунболи ту,</b><br>
<b>Ин чӣ ошӯбест барпо мекунӣ?...</b><br>
<br>
Ӯ имрӯз дар навоҳии шимоли ҷумҳурист. Ба чи тақдире ин ҷо афтида бошад? Чӣ вохӯрии тасодуфие!<br>
<br>
Ҷовидон ба чашму абрувонаш, холи ҳиндуяш, қаду қоматаш ноаён назар андохт. Чизе намонда. Охир беш аз ду даҳсола сипарӣ шуд. Ғайр аз ин деҳаи онҳо таҳти ҷангу хунрезӣ қарор дошт.<br>
<br>
Дигар дар чашмони Иззат шарори муҳаббат барқ намезад. Дигар аз забонаш ҳарфи муҳаббат намебаромад.<br>
<br>
- Ҳа, одам одама медидас, маълим. Маълими рӯзнодида-ааа.<br>
<br>
Баъди суҳбати на он қадар тӯлонӣ лӯлиён рафтанд. Аммо Ҷовидонро ҳайрате фаро гирифт. Рост мегӯяд, рӯзнодида...<br>
<br>
<b>Саҳоб РАҶАБӢ</b>

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

  1. Ба фикри Шумо “Соли ҷавонон” чӣ гуна сипарӣ шудаистодааст?

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Апрел 2018 c.