Мо ҳамеша носипосем. Ба лутфу меҳрубонӣ. Ба чеҳраҳои кушодаи атрофиён. Ба хандаҳои намакини наздикон. Ба бағал-бағал дӯстдориҳои дигарон.

Мо ҳамеша ношукрем. Ба дуруди гарму орӣ аз тамаъ. Ба ҳамдилию дилҷӯии бидуни интизории подош. Ба ҳолпурсии сидқану самимӣ. Ба дастгириву кумак.

Мо ҳамеша намакношиносем. Ба саломативу нафасҳои бидуни дард. Ба дидани баҳору гул кардани орзуҳо. Ба хандаҳои нафису муъҷизаҳои умри зудгузар. Ба ламс кардани дастони ҳаёти дилписанд.

Бале. Хеле – хеле ҳақношиносем.

Ин ҳамаро замоне мефаҳмиву ба умқи он мерасӣ, ки дигар фардоят намондааст. Фардое, ки шояд барои расидан ба онро орзу мекардиву дар он рӯзҳо амалӣ кардани нақшаву ҳадафҳои зиёди солҳо дар замиру ақл тарҳрезӣ кардаатро интизорӣ мекашидӣ.

Орзу ба ин ҳама дар рӯйи кати бемории бемористон меандешиду тавассути панҷараи шишабанд ба берун менигарист. Ба дарахтони урёни пойизфасли саҳни бемористон назар мекарду дилаш ба ҳоли онҳову худаш месӯхт. Дар суроби онҳо гӯё ҳаёти худро медид.

Беш аз як ҳафтае, ки ӯ ин ҷо бистарист, дар сараш танҳо пушаймонӣ аз дирӯзи рӯзгораш буд. Ҳеҷ тасаввур карда наметавонист, ки рӯзе ранҷ низ ба тани ҷавонаш меҳмон мешаваду ҳаёташро ба якборагӣ ба маҷрои дигар равона месозад.

Рӯзе набуд, ки ба хабаргириаш нафаре аз наздикону пайвандон наояд. Ҳар бори дидорбинӣ вақте тасалливу дилбардориаш мекарданд, пардаи чашмонаш намнок мешуду баъди танҳо мондан вуҷудаш лабрези андӯҳ.

Дар ин рӯзҳои сахти зиндагияш бештару бештар перомуни модараш меандешид. Ҳар боре модар ба аёдаташ меомаду барояш хӯрок меовард, барои он ки қалби бе ин ҳам гирифтаи фариштаи рӯзгораш гирифтатар нагардад, бо табассуму чеҳраи болида ғизои овардаашро истеъмол мекард.

Дилаш барои модари танҳояш месӯхт. Хеле сахт. Зеро аз замоне ки падар ҳангоми хурдсол будани ӯву хоҳаронаш дунёро пад-руд гуфт, кулли бори зиндагӣ ба дӯши нозуки модараш бор шуд. Шабро шабу рӯзро рӯз нагуфта барои таъмини фарзандон пайи заҳмат буд. Дар яке аз бозорҳои шаҳр ба фурӯхтани хӯриш машғул буд.

Барои он ки рӯзгори худу фарзандонашро таъмин созад, шабҳо ба омода кардани ҳар гуна хӯришҳо мепардохт. Ва ҳанӯз рӯшноӣ пардаи субҳро надарида мешитофт сӯйи бозор.

Ҳангоми говгум хеле хаставу афгор бармегашт ба манзилу сари суфраи шом хобаш мебурд. Баъди соате, вақте фарзандон ба хоби ноз мерафтанд, пайи кори фардояш мепардохт.

Орзуву хоҳаронаш аз ҳеҷ чиз камӣ надоштанд. Дабистон мерафтанду ба хона бармегаштанд. Аз замоне ки хоҳаронаш бузург шуданду ба қавле кӯмакрасон, модарашро хушҳолӣ ҳадду канор надошт. Шукр мегуфт, ки фарзандонаш дастёр шудаанду ба корҳояш мадад мерасонанд.

Модар Орзуро хеле нозук калон карда буду ҳар чизе, ки дилаш мехост, барояш муҳайё мекард. Вақте ба синфи даҳ гузашту ба қавли модараш марди хона шуд, рафторҳояш шакли дигар гирифтанд. Пештар, ки бори модарро то бозор мебурд, дигар ин корро анҷом намедод. Ба ҳарфҳояш гӯш намедод ва то поси шаб дар кӯча мегашт.

Аз ин рафтор модараш ҳамеша дар андеша буду чи кор карданашро намедонист. Ҳеҷ намехост ба ӯ гапи сахт гӯяд. Зеро бе ин ҳам дарди бепадарии фарзандонашро дарк мекарду хоҳиш надошт, то бо сарзаниши онҳо онро гаронтар созад. Вақте насиҳату суханҳои хубаш ба ӯ таъсир намекард, ягона коре ки анҷом медод, ин баъди адои намоз дар ҳаққи фарзандон дуои хайр кардан буд.

Орзу модарро ҳамеша бо рафтору гуфтори мағрурона дилхун месохту ба кӯча мебаромад...

Бемор шудану рӯйи бистари бемористон хобидан гӯё барои Орзу мисли таваққуфгоҳе буду ба ҳамаи рӯзҳои гузаштааш меандешид. Меандешиду донаҳои ашк бари рӯяш мешориданд. Бисёр мехост бори дигар ба рӯзҳои қаблаш баргардаду ин ҳама хатоҳояшро ислоҳ созад ва ҳаргиз қалби модарашро наранҷонад.

Ҳеҷ аз ёдаш намеравад он рӯзе, ки модарро мисли ҳарвақта ранҷондаву ба хиёбон баромад ва бо рӯ ба рӯ шудан бо ҳодисае дарк кард, чи қадр иштибоҳҳои зиёдеро нисбати наздиконаш раво дидаасту қалбашонро нороҳат сохтааст. Аммо, бо ин вуҷуд ҳамеша дар хона меҳрубонӣ мунтазираш буд.

Баъди дидани манзараеву пушаймон шудан, дарҳол ба хона баргашту бо боз кардани дар дидагони модарро ашкрез дарёфт, ки нишаставу ғусса мехӯрд. Наздаш нишаст ва бо вуҷуди лабрези пушаймонӣ канда – канда ба сухан оғоз кард:

- Оча. Очаҷон, маро бубахш. Зеро аз вақте падарам моро тарк кард, аз рӯйи ҷавонию камандешагӣ хатоҳои зиёде кардам, ту бошӣ дар подошаш ҳамаи тавону меҳратро нисорам сохтӣ.

Аммо ман чӣ кардам? Дар ивази меҳрубониҳо маҳзунат сохтам. Дар ивази ғамхориҳо ғамгинат сохтам. Дар ивази дӯстдориҳо дилхунат сохтам. Ҳурмати мӯйи сафедатро накардам ва дилатро аз дунё сард сохтам.

Ҳоло аз ин ҳама кирдорҳоям пушаймон. Хеле сахт пушаймон.

Имрӯз, вақте ба насиҳатҳоят гӯш надодаму дари хонаро сахт пӯшида, ба кӯча баромадам, хостам ба хиёбони беодами шаҳр равам. Ва рафтам. Вақте дар курсие нишастам, садои гиряи пуралами ҷавоне аз пушти дарахти ҳамшафат шунида мешуд. Ӯ аз гиря боз намеистод.

Ин ҳангом буд, ки телефонаш занг хӯрд. Онро бардоштан замон бо ҳасрату гирён ба сухан гуфтан оғоз кард:

"Ака? Кош ин ҳодиса рост намебуд ва хобе мебуду зуд мегузашт. Наход очаамон дигар бо мо нест? То ҳол инро қабул карда наметавонам. Ҷигарам месӯзад, ака. Ҳамагӣ як рӯз шудаасту ман очаҷонамро ба андозаи ду дунё пазмон шудаам. Бачамгӯиҳояшро, хандаҳояшро, меҳрубониҳояшро, занг задану ҳолпурсиашро, ба бемории худ нигоҳ накарда ғамхориҳои пайвастаашро хеле-хеле сахт ёд кардам ака.

Медонӣ ака. Ман ҳозирам ҷонамро бубахшам, то як бори дигар очаҷонамро бубинам. Бале, бале розиям. Вале...".

Ҷавон инро гуфту сар миёни панҷаҳояш хеле талх гирист.

Ин замон шумо ба ёдам омадед оча, ки чанд лаҳза пеш шуморо чун ҳарвақта ранҷондаву аз хона берун шуда будам. Он замон фаҳмидам нохубтарин инсони дунёям, ки қадратро надониставу нисбатат беэҳтиромӣ кардам. Ягона фикре, ки ба сарам омад, ин буд, ки зуд наздат ҳозир шаваму барои хатоҳоям, ҳазорҳо узр пурсам.

Очаҷон, маро бубахш. Аз шумо садҳо маротиба бахшиш мепурсам. Барои ноҳурматиҳоям ба худам нафратам меояд.

Очаҷон, садқаи мӯйи сафедат мешаваму хоки поят. Маро бубахш.

- Оооҳ бачаи беандешаи оча. Гиря нанамо. Бубин, ту гиристӣ, гиряи ман ҳам зиёдтар шуд. Бахшидамат. Медонистам, ки хатои худро рӯзе мефаҳмӣ ва фаҳмидӣ. Сипос аз Офаридгор, ки дуоямро шунид...

Орзу баъд аз ин гапгир шуда буду марди хона. Ба модараш кумак мекард. Ба корҳои беҳуда машғул намешуду кӯчагардиро бас кард. Мактабро сарбаландона хатм кард. Баҳри беҳтар шудани рӯзгорашон ба муҳоҷират рафт. Баъди ду сол баргашту оиладор шуд ва соҳиби ду фарзанд гардид.

Ба пешаи омӯзгорӣ, ки шавқи беандоза дошт, донишҷӯ гардиду баъди хатми он дар мактаби маҳаллашон ба ҳайси омӯзгори забон ва адабиёт ба фаъолият пардохт.

Рӯзгори хубу рангин дошт бо оилаву модари меҳрубонаш. Хоҳаронаш, ки ҳаёти мустақил доштанд, ба хабаргириашон мерафту доим аз ҳолашон бохабар мешуд.

Аммо рӯзе дарди ноошное вуҷудашро ба ларза оварду аз хобу хӯр монд. Ва дар бемористон бистарӣ гардид...

Ва ҳоло ин ҷост. Коре ки мекунад, танҳо саҳифагардонии рӯзгораш аст. Рӯз аз рӯз лоғар мешуду дидагонаш фурӯрафта. Гоҳе фаромӯш мекард, то лабҳои парсингбастаашро боз намояду заррае об нӯшад.

Аз рӯзе ки натоиҷи ташхисашро шунид, ки онро сардухтур бо модараш мегуфт, дунё дар назараш тира гашт. Ба он ҳеҷ бовараш намеомад. Ӯ, ки аз дарди меъда ранҷ мекашид, то ба ин дараҷа расидани вазъи саломатиашро фикр намекард.

“Саратони меъда”. Ин ибораи гуфтаи сардухтур такрор ба такрор дар гӯшҳояш садо медоду чашмонаш торик мешуданд. Вақте шаб мешуд, гӯё дар тулонитарин шаби зиндагиаш буд. Аз ин паҳлу ба паҳлуи дигар мегашт, буғзи гулӯву андӯҳи гарон як лаҳза ҳам имкон намедоданд, то чашмонаш баста шаванду хоб равад.

Дар ин рӯзҳо меандешид, ки зиндагӣ хеле кӯтоҳ аст. Кӯтоҳтар аз оне, ки инсонҳо тасаввураш мекунанд. Дар як лаҳза ҳама чиз метавонад тағйир ёбаду дигар шавад. Баҳори умр ба пойизу шодӣ ба ғам, лабханд ба гиряву зиндагӣ ба орзуи дастнорас. Қалби пурҳаяҷону ғарқи умед ба порае аз санги сард.

Аз бемористон барои таваққуфи кутоҳ дар раванди табобат рухсат шуду ба хона омад. Гӯё рӯзшуморӣ мекард, то вопасин нафасашро барораду ба ҳукми тақдири сахтгир таслим гардад. Писару духтарчаи бехабар аз ҳолаш мисли ду парвона давру бараш парвоз мекарданду аз ин ки падарашон ба хона баргаштааст, хушҳолӣ.

Дуруст аст, ки мегӯянд ғам инсонро мехӯраду нобуд месозад. Ӯ ин чизро дар худ кашф кард.

Вақте ҷигарбандонаш наздаш менишас-танду бо чашмони меҳрбор сӯяш менигаристанд, худро дошта наметавонисту инони гиряро сар медод.

Мехост бузург шуданашонро бубинад. Дабистонраву амалӣ шудани орзуҳояшонро бубинад. Ҳар гоҳе чизе мехоҳанд, дарҳол барояшон муҳайё созаду чеҳраҳои аз хурсандӣ шукуфонашонро бубинад. Худ, ки медонист дарди дурӣ аз падар чи гуна дард аст, намехост то онро фарзандонаш низ таҷриба кунанд. Аммо чи илоҷ, ки тақдир тадбири худро дорост.

Орзу бидуни орзу шуда буд. Ва дамдузду бо чеҳраи заъфарониву андоми лоғар.

Рӯзе ҳолаш хеле сангин шуд. Таб карду дар арақ тар шуд. Беҳолу бемадор ва бо чашмони баста рӯйи бистар дароз кашид. Худ ба худу ношунаво ба дигарон ҳарф мезаду алвидоъ мегуфт. Меандешид – ҳамин аст охири роҳ.

Ин ҳангом буд, ки телефони дасти модар занг хӯрд ва ӯ, ки болои сари Орзу буд, нахост онро бардорад. Телефон дубора занг хӯрд. Бо дили нохоҳам ба он нигарист.

Сардухтури бемористон занг мезад. Барои ҷавоб додан ба он дудила шуд. Ниҳоят ба қароре омад ва тугмачаи посухро зер кард.

- Салом апаҷон.

- Воалейк.

- Шумо хубед? Орзу чӣ хел аст?

- Он қадар хуб нест, - модар инро гуфту худро аз гиристан базӯр дошт.

Аз ин гуфтугӯ Орзу чашмонашро боз карду ба модараш нигарист. Модараш ҳамоно суҳбат мекард. Ҳангоми суҳбат гиряашро дошта натавонист. Як ба Орзу менигаристу як ба наберагонаш, ки рӯйи хона андармони бозиҳои худ буданд.

Ниҳоят суҳбат ба итмом расиду модар чи гуна сухан карданро намедонист.

- Орзу! Орзуҷон, писарам, ту ҳатман сиҳат мешавӣ. Ҳоло боз рӯи пой мешавию соябони сари фарзандонат. Ман ба ин бовар доштам ва дорам. Худоро шукр, ки дуоямро шунид.

Сардухтур дар охири суҳбат гуфта буд, ки василаи таботати бемории Орзу пайдо гардидааст. Ва ин ҳам ба шарофати таҷҳизоти тозае, ки аз хориҷи кишвар ба бемористон оварда шуд...

Беҳрӯз ҚАЮМӢ, "ҶТ"