МАОРИФ ВА ИЛМ
Чоршанбе 15 Апрел 2026 09:26
Имрӯз аз талошу омӯзиши ҷавонон аён аст, ки онҳо мехоҳанд дар рушду ободонии кишвари хеш саҳим бошанд. Ҷавонон дар баробари омӯзиши донишҳои вобаста ба соҳаи интихобнамудаи худ инчунин ба ихтироот майл намуда истодаанд, то дар пешаи дӯстдоштаашон навгониҳо ба вуҷуд биёранд.
Ҳилолиддин Назаров, яке аз чунин ҷавонон буда, имрӯз дар соҳаи тиб чун ҷарроҳи ҷавон чандин тарзу усулҳои ҷарроҳиро ихтироъ намудааст. Ба монанди:
1.“Тарзи пешгирии ғайриқобилии анастомози рӯдаҳои ғафсу рост”
2.“Тарзи ташаккулдиҳии анастомози рӯдаҳои росту ғафс”
3.“Тарзи диагностикаи нодории анастомозҳои рӯдаи ғафс”
4.“Тарзи диагностикаи барвақт ва профилактикаи нодории анастомози рӯдаҳои ғафс”
Ӯ ихтирои аввалини худро шарҳ дода чунин гуфт: “Ихтирооти аввалине, ки мо пешниҳод намудему аз тарафи Маркази миллии патенту иттилоот тасдиқ карда шуд, он “Тарзи пешгирии ғайриқобилии анастомози рӯдаҳои ғафсу рост” мебошад. Ҳангоме ки беморон муваққатан рӯдаи онҳо аз девораи шикам ба берун бароварда шудааст. Албатта маълум аст, ки чунин беморон ҳарчи зудтар мехоҳанд, ки аз ин нороҳатие, ки ҳама вақт аз девораи пеши шикам озод шаванд. Роҳи ягонаи озод шудан ҷарроҳӣ аст. Яъне барқарор намудани бефосилавии рӯда. Мутаассифона, қариб то шаст фоизи ҳолатҳо метавонад, ки нобасомонии кукҳо шаванд. Яъне ҳангоми сарбасар дӯхтани рӯдаҳо, ки боз ба бефосилавӣ барқарор шавад, нобасомонӣ мешавад. Яъне кӯкҳо намечаспанду мавҷудоти дохили рӯда ба шикам меравад, ки ин боз аз нав гузаронидани амалиёти ҷарроҳиро дар ҳолати вазнин талаб мекунад. Ба ҳамин хотир мо дар кори илмӣ чунин ихтироотро пешниҳод намудем, ки усули аз нав барқарор намудани бефосилаи рӯда усули наверо пешниҳод кардем, ки сабаб гашт, ҳамин ба вуҷуд омодани нобасомони кӯкҳо, яъне шумораи онҳо кам карда шаванд. Ин ихтироъ дар амал тасдиқ гардида, бо ин усул натиҷаи хуберо ҳам ба даст овардем”.
Соли 2009 вақте ки ҳамчун аспирант дар кафедараи «Бемориҳои ҷарроҳии № 1»- и Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино фаъолияти илмии худро шуруъ намуд, аз ҳамон сол ба ихтироот оғоз бахшида, то кунун онро идома додаистодааст. Ҳамин дастовардҳои илмию ихтирооташ буд, ки моҳи январи соли 2015 ба гирифтани дараҷаи тахассусии якуми табиби ҷарроҳ ва худи ҳамин сол ба гирифтани ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ ноил гардидааст.
– Ҳамчун ҷавон мушоҳида менамоям, ки дар ҳақиқат ҷавонони имрӯза барои пешравии ҷомеа кӯшиш доранд. Имрӯз ихтироотро дар тамоми соҳаҳо мебинем, ки ҳатто хонандагони мактаби миёна ба ихтироот машғул гардида истодаанд. Чун аз ҷониби Пешвои миллат имсол соли ҷавонон эълон гардид, ҳамаи мо ҷавонон бояд ки ин чизро бо чашми кам набинем. Баръакс агар мо дар дигар солҳо панҷоҳ фисад кӯшиш мекардем, то кореро анҷом диҳем, пас мебояд дар ин сол як баробари дигар зиёдтар кӯшиш намоему сазовор ба ин дастгириҳо бошем, - мегӯяд Ҳилолиддин Назаров.
Ҳилолиддин Назаров, 12-уми октябри соли 1982 дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2000-ум баъди хатми мактаби миёна ба факултаи тибби умуми Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино дохил шуда, соли 2005 онро бо дипломи аъло хатм намудааст ва худи ҳамон сол ба кафедараи «Бемориҳои ҷарроҳии № 1»- и Донишгоҳи мазкур ба ҳайси магистр-ҷарроҳ дохил шуда, дар соли 2008 онро бо муваффақият хатм намуда, сазовори дипломи аълои «Кори табобати»-и ҷарроҳ гардидааст. Моҳи октябри соли 2008-ум дар кафедраи зикргардида, ба ҳайси аспиранти рӯзона кабул гардида, кори илмии худро дар мавзӯи «Барқаронамоии қобилияти кории беморони мақъади ғайритабиидошта» (Реабилитация колостомированных больных) шурӯъ карда, дар таърихи 12 ноябри соли 2011 онро бо муваффақият дифоъ намуда, сазовори унвони номзади илмҳои тиб шудааст. Худи ҳамон сол ба кафедраи «Бемориҳои ҷарроҳии №1» ба ҳайси ассистенти кафедра ба кор шуруъ намуда, то кунун фаъолияти илмию амалии худро дар ин вазифа давом дода истодаааст. Муаллифи зиёда аз 41 мақолаи илмӣ, 17 ихтироот, 3 асари илмӣ ва 2 дастури таълимию методӣ мебошад.
Беҳрӯз Холмуродов, “ҶТ”
Ҳилолиддин Назаров, яке аз чунин ҷавонон буда, имрӯз дар соҳаи тиб чун ҷарроҳи ҷавон чандин тарзу усулҳои ҷарроҳиро ихтироъ намудааст. Ба монанди:
1.“Тарзи пешгирии ғайриқобилии анастомози рӯдаҳои ғафсу рост”
2.“Тарзи ташаккулдиҳии анастомози рӯдаҳои росту ғафс”
3.“Тарзи диагностикаи нодории анастомозҳои рӯдаи ғафс”
4.“Тарзи диагностикаи барвақт ва профилактикаи нодории анастомози рӯдаҳои ғафс”
Ӯ ихтирои аввалини худро шарҳ дода чунин гуфт: “Ихтирооти аввалине, ки мо пешниҳод намудему аз тарафи Маркази миллии патенту иттилоот тасдиқ карда шуд, он “Тарзи пешгирии ғайриқобилии анастомози рӯдаҳои ғафсу рост” мебошад. Ҳангоме ки беморон муваққатан рӯдаи онҳо аз девораи шикам ба берун бароварда шудааст. Албатта маълум аст, ки чунин беморон ҳарчи зудтар мехоҳанд, ки аз ин нороҳатие, ки ҳама вақт аз девораи пеши шикам озод шаванд. Роҳи ягонаи озод шудан ҷарроҳӣ аст. Яъне барқарор намудани бефосилавии рӯда. Мутаассифона, қариб то шаст фоизи ҳолатҳо метавонад, ки нобасомонии кукҳо шаванд. Яъне ҳангоми сарбасар дӯхтани рӯдаҳо, ки боз ба бефосилавӣ барқарор шавад, нобасомонӣ мешавад. Яъне кӯкҳо намечаспанду мавҷудоти дохили рӯда ба шикам меравад, ки ин боз аз нав гузаронидани амалиёти ҷарроҳиро дар ҳолати вазнин талаб мекунад. Ба ҳамин хотир мо дар кори илмӣ чунин ихтироотро пешниҳод намудем, ки усули аз нав барқарор намудани бефосилаи рӯда усули наверо пешниҳод кардем, ки сабаб гашт, ҳамин ба вуҷуд омодани нобасомони кӯкҳо, яъне шумораи онҳо кам карда шаванд. Ин ихтироъ дар амал тасдиқ гардида, бо ин усул натиҷаи хуберо ҳам ба даст овардем”.
Соли 2009 вақте ки ҳамчун аспирант дар кафедараи «Бемориҳои ҷарроҳии № 1»- и Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино фаъолияти илмии худро шуруъ намуд, аз ҳамон сол ба ихтироот оғоз бахшида, то кунун онро идома додаистодааст. Ҳамин дастовардҳои илмию ихтирооташ буд, ки моҳи январи соли 2015 ба гирифтани дараҷаи тахассусии якуми табиби ҷарроҳ ва худи ҳамин сол ба гирифтани ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ ноил гардидааст.
– Ҳамчун ҷавон мушоҳида менамоям, ки дар ҳақиқат ҷавонони имрӯза барои пешравии ҷомеа кӯшиш доранд. Имрӯз ихтироотро дар тамоми соҳаҳо мебинем, ки ҳатто хонандагони мактаби миёна ба ихтироот машғул гардида истодаанд. Чун аз ҷониби Пешвои миллат имсол соли ҷавонон эълон гардид, ҳамаи мо ҷавонон бояд ки ин чизро бо чашми кам набинем. Баръакс агар мо дар дигар солҳо панҷоҳ фисад кӯшиш мекардем, то кореро анҷом диҳем, пас мебояд дар ин сол як баробари дигар зиёдтар кӯшиш намоему сазовор ба ин дастгириҳо бошем, - мегӯяд Ҳилолиддин Назаров.
Ҳилолиддин Назаров, 12-уми октябри соли 1982 дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2000-ум баъди хатми мактаби миёна ба факултаи тибби умуми Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино дохил шуда, соли 2005 онро бо дипломи аъло хатм намудааст ва худи ҳамон сол ба кафедараи «Бемориҳои ҷарроҳии № 1»- и Донишгоҳи мазкур ба ҳайси магистр-ҷарроҳ дохил шуда, дар соли 2008 онро бо муваффақият хатм намуда, сазовори дипломи аълои «Кори табобати»-и ҷарроҳ гардидааст. Моҳи октябри соли 2008-ум дар кафедраи зикргардида, ба ҳайси аспиранти рӯзона кабул гардида, кори илмии худро дар мавзӯи «Барқаронамоии қобилияти кории беморони мақъади ғайритабиидошта» (Реабилитация колостомированных больных) шурӯъ карда, дар таърихи 12 ноябри соли 2011 онро бо муваффақият дифоъ намуда, сазовори унвони номзади илмҳои тиб шудааст. Худи ҳамон сол ба кафедраи «Бемориҳои ҷарроҳии №1» ба ҳайси ассистенти кафедра ба кор шуруъ намуда, то кунун фаъолияти илмию амалии худро дар ин вазифа давом дода истодаааст. Муаллифи зиёда аз 41 мақолаи илмӣ, 17 ихтироот, 3 асари илмӣ ва 2 дастури таълимию методӣ мебошад.
Беҳрӯз Холмуродов, “ҶТ”














Эзоҳи худро нависед