КИТОБХОНА
Душанбе 22 Октябр 2018 07:21
4750
Мошини сабукрав ҳамин ки аз дарвозаи ҷанубии пойтахт берун шуд, ронанда суръати ҳаракатро батадриҷ зиёд кард. Ӯ, ки чанд сол аст дар ин хатсайр машғули мусофиркашонист фикри мизоҷонашро хуб медонад: агар онҳо ҷавон бошанд, ҳатман талаб мекунанд, ки босуръат ҳаракат кунад. Агар мусофиронаш нафарони солманду рӯзгордида бошанд, равиши мошинро муътадил карда, барояшон ҳатман фитаи сурудҳои шодравон Одина Ҳошимро мемонад.

Сини ронанда кайҳо аз шаст гузашта бошад ҳам, қоматаш рост, бозувонаш баланд ва овозаш боқувват аст. Мӯйи сафед, чашмони гирди сиёҳ ва абрӯвони ғафси хамидааш ба вай салобат мебахшанд. Ҳарчанд ба зоҳир марди камгапу ҷиддӣ намояд ҳам, ҳини суҳбат чунон самимиву хушгуфтор аст, ки мехоҳед ҳамеша риштаи сухан ба дасти ӯ бошад.

- Ху-у-уш бачаҳо, ҳамин хел хапу хомӯш меравем? – аз оинаи пеши рӯяш ба мусофирон нигариста, пурсид вай. – Ба бахти шумо имрӯз магнитофони мошин иллат пайдо кардааст, кор намекунад. Биёед, суҳбаткунон равем, то дар ин роҳи дароз дилгир нашавем. Чи гуфтед?

Мусофирон розӣ шуданд. Онҳо, яке марди зардина бо чашмони калон-калони сабз ва рӯи донакчадори сурх ва ду ҷавони 20-25-солаи гандумранг, ки аз чеҳраҳои офтобхӯрдаашон маълум, ки куҷое заҳмат мекашанд.

- Номи ман Каримхон. – худро шинос кард ронанда. - Даҳ сол мешавад бо ҳамин касби мусофирбарӣ зиндагиро пеш мебарам. Се фарзанд дорам. Ду писару як духтар. Ҳамаашон зиндагии мустақил, хонаву дари ҷудо доранд. Ману модарашон ва як набераи хурдсолам ҷудо зиндагӣ мекунем. Корамон ҳамин... Аз хона саҳар мебароем, бегоҳ медароем...

Пас аз чанд дақиқа хомӯшӣ ронанда аз оина ба қафо нигариста савол дод:

- Шумо, бачаҳо чикораед?

- Устоӣ мекунем, амак...

- Аз Русия гаштед?

- Не, аз Хуҷанд.

- Ягон сохтмон буд?

- Ҳа, бому обравҳои як беморхонаро дуруст карда супоридем. Барои сохтани боми як мактабу як боғчаи кӯдакона ҳам супориш гирифтаем. Пас аз як ҳафта бармегардем.

Ронанда ҳарчанд аз оина ба қафо, ба мусофири дигар менигарист, ҷуръати гап кушодан намекард. Зеро марди миёнсоли зардина хаёливу ғамдор аз оина ба берун менигарист.

“Дақиқ фикраш ба чизе банд аст. Шояд мушкиле дорад…”, – аз дил гузаронд ронанда.

Мусофири дигаре, ки паҳлуи ронанда менишаст худро муаррифӣ кард:

- Ман духтури дандонам. Дар шаҳр дар як поликлиника кор мекунам. Боз дар донишгоҳи тиббӣ ба шогирдон дарс медиҳам. Гоҳо вақт ёфта, деҳа ба аёдати хешу пайвандон меравам...

- Ман... нав аз турма баромадам. – ғайриихтиёр ба гап даромад мусофири зардина. – Номам Ҷамшед.

Ҳамсафаронро як лаҳза ҳайрату тааҷҷуб фаро гирифта бошад ҳам, боз ба ҳарфҳои гӯянда мутаваҷҷеҳ шуданд. Ронанда пурсид:

- Бо чӣ нишастӣ?

- Бо наркотик, - кӯтоҳ ҷавоб дод мусофир.

- Чанд сол доданд?

- 9 сол, 6 сол шиштам, 3 сол амнистия карданд...

- Насиб бошад, хона равонӣ?

Ҷамшед каме хомӯш истода, боз кӯтоҳ ҷавоб гардонд:

- Ҳа, ҳамин хел...

Дарвоқеъ ӯ ба хонаашон, ба манзили падариаш мерафт, лек чандон бовар надошт... Вақти дар маҳбас будан хабар ёфт, ки хонаашон аз даст рафтааст...

Тирамоҳ ҳукм дошт, атроф ҳама ҷо зарду заъфарон. Кам-кам насими сард мевазид. Роҳи мусофирон ҳоло дароз буд. Ҷамшед ба нақли сарнавишти худ шуруъ кард. Ҳамсафаронаш сокиту ором ба ӯ гӯш медоданд.

***

Ҷамшед баробари хатми мактаб на чун бисёре аз ҳамсолони худ орзуи таҳсил дар мактаби олиро кард, балки ба мисли ҷавонони зиёди дигар ҷиҳати кор ба Федератсияи Русия рафт. Дар он ҷо ҳарчанд музди меҳнаташ баланд набошад ҳам, кор пайдо кард. Ва ҳамин тавр чанд сол дар муҳоҷират монд.

Азбаски ӯ дар оила ягона писар буду апааш барвақт оиладор шуда зиндагии мустақил дошт, модарашон дар хона танҳо монд. Падар айёме аз дунё гузашта буд, ки Ҷамшед якунимсол дошт. Апааш, ҳамин тавр, зуд-зуд телефон карда талаб менамуд, ки омада бо ягон духтар оиладор шавад ва модари пирашонро нигоҳубин кунад. Вале Ҷамшед ҳар дафъа омаданро ба вақти дигар мегузошт. То ин ки солҳо сипарӣ шуданд.

Як сабаби Ҷамшедро зиёд ба ватан даъват кардани вай он буд, ки шавҳараш як нуқтаи фурӯши маҳсулоти сохтмон кушода, мехост идораи онро ба Ҷамшед вобаста кунад. Ин нуқтаи фурӯшро ӯ бо яке аз дӯстони тоҷираш тариқи шарикӣ кушода буд. Ӯ худ корманди мақомоти иҷроияи шаҳр маҳсуб меёфт ва барои мақомдор машғул шудан ба фаъолияти тиҷоратӣ иҷозат набуд. Барои ҳамин мехост дар ҳуҷҷатҳо худашро не, додари ҳамсараш Ҷамшедро дар қайд гузаронад.

Ин буд, ки дар фурудгоҳ апаву язнааш Ҷамшедро бисёр хуб пешвоз гирифта ба хона оварданд. Модари мунтазир аз дидани фарзандаш шод буду дуои ҷони домоду духтарашро мекард, ки бо даъватҳои онҳо ҷигарбандаш баргаштааст.

Пас аз он ки як-ду ҳафта аз омадани Ҷамшед сипарӣ шуд, духтар ва домодаш бо пиразан маслиҳат карда, Ҷамшедро мудири анбори нуқтаи фурӯши маҳсулоти сохтмонӣ таъин карданд. Роҳбар ҳамон рафиқи язнааш буд. Шаш ё ҳафт моҳ кор кард Ҷамшед, музди меҳнати хуб мегирифт. Аз равиши кор ҳам розӣ буд, зеро кор барояш чандон вазнинӣ надошт. Вале аз куҷо медонист ин ҷавони бетаҷриба, ки зиндагӣ якранг идома намекунад.

Гоҳо инсонҳо асири нафси бади худ гашта, мехоҳанд, ки ҳар чи бештар сармоя ба даст оранд. Язнаи Ҷамшед ва рафиқаш низ ба асорати нафс афтода, дар фикри боз ҳам бештар ёфтани пули зиёд шуданд...

Як қисми маҳсулоти сохтмоние, ки онҳо ворид мекарданд аз Афғонистону Покистон меомад. Албатта, чун Афғонистон мегӯӣ аввал тиҷорати сиёҳ ё қочоқи маводи мухаддира пеши рӯй меояд. Инҳо низ ба тиҷорати маводи мухаддир майл пайдо карданд. Одамоне ёфт шуданд, ки аз он тарафи марз “мол”-ро мефиристоданд. Инҳо аз ин тараф дастрас ва пул мекарданд. Соҳиби мол ҳақи худро мегирифту инҳо ҳиссаи худро. Ин шеваи корбарӣ чанд вақт боз идома дошт, касе намедонист. Вале ҳамон рӯзе, ки Ҷамшедро ба сифати роҳбар ба сарҳад барои қабули мошинҳои пур аз маҳсулоти сохтмонии аз Покистон омада равон карданд, ба даст афтод. Вақте бори тамоми панҷ мошинро мусодира карданд, Ҷамшед намедонист, ки чи гап аст. Чун дастонашро завлона зада, бор карда бурданд ва гуфтанд, ба қочоқи мухаддирот машғул аст, ба ҳайрат афтод. Бовараш наомад. Чанд муддате, ки дар боздоштгоҳ қарор дошт, язнааш ҳамроҳи апааш хабар гирифта мегуфтанд, ки нофаҳмӣ шудааст ва ба зудӣ ӯро озод мекунанд. Вале ин тавр нашуд ва онҳо – зану шавҳар, апаву язнаи Ҷамшед медонистанд, ки ҷавон бояд чанд сол ҳабс шавад. Рӯзҳо тӯл мекашиданд ва Ҷамшед торафт ноумед мегашт. Ин дафъа язнаву апааш омада, гуфтанд, ки чанд сол аз озодӣ бояд маҳрум шавад. Бигузор мурофиа барпо шавад ва Ҷамшед бидуни ягон эътироз ҳукмро қабул кунад. Пас аз мурофиа ҳамаашро ба зудӣ ҳал мекунанд.

Ҷамшед ҷиноятро ба зимма гирифт. Ҷиноятеро, ки тамоман аз он хабар надошт. Балки ҷурмеро ба гардан гирифт, ки кори зишти язнааш ва рафиқи ӯ буд. Язнааш медонист, ки агар шарикашро барои пурсиш даъват кунанд, асрори ӯ низ фош ва паси панҷара меравад. Бинобар ин маҷбур шуд корро яктарафа ҳал, яъне Ҷамшедро қурбон намояд.

Вале язнаи Ҷамшед на танҳо ӯро аз маҳбас озод накард, балки давоми ин қадар соле, ки ӯ пушти панҷара буд, боре ҳам ба суроғаш нарафт. Апааш мерафт гоҳ-гоҳ ба аёдаташ. Ҷамшед чун фаҳмид, ки дар фикри озод кардани ӯ нестанд, дигар аз дидани апааш ҳам даст кашид. Шаш солро дар маҳбас гузаронд. Дилаш ягона барои модараш хун буд, ки пиразан азоб кашидааст. Ҷавон аз куҷо медонист, ки тӯли ин солҳо модари пир аз ранҷу ғамҳои писар аввал бемори бистарӣ шуда, баъд тарки дунё кардааст.

Аммо чи мегӯед, ки бадбахтии баъзеҳоро баъзеи дигар фурсат ҳисобида, ба фоидаи хеш истифода бурдан мехоҳанд. Домоди пиразан, ки соҳибмартаба буд, рӯзҳои охири умри вайро фурсат дониста, ҳавлиро ба номи духтари вай, яъне ҳамсари худ гузаронд. Ҳавлӣ акнун моликияти апаи Ҷамшед шуда буд. Аҷиб ин ки якуним моҳ баъди даргузашти модари Ҷамшед ба ҳавлӣ харидор ҳам ёфт шуд. Азбаски ҳавлӣ назди роҳи калон ҷойгир буд, тоҷире хост онро харида, дар ҷояш маркази бузурги тиҷорат бунёд созад. Дар ибтидо апааш ба кор розӣ нашуд. Ниҳоят ваъдаҳои зиёди шавҳар, ки болои пули ҳавлӣ пул зам карда, дар пойтахт ҳам барои худашон хона мехаранд, ҳам барои Ҷамшед, ӯро ба фурӯши манзили падарӣ водор сохт.

Дар ҳақиқат онҳо аз ноҳия ба шаҳр рафта, хонаи нав хариданд, вале танҳо барои худ. Гӯё Ҷамшед, ки аз маҳбас озод шуд, тибқи хости дилаш манзил интихоб мекунад ва онҳо хонаро харида барояш медиҳанд. Ба замми хонаи нав, язнаи Ҷамшед дар шаҳр бо кадом воситае вазифаи баландтар ҳам гирифт. Аммо онеро, ки як дафъа нафсаш фиреб додааст, боз ҳам фиреб медиҳад...

***

Ронанда мусофиронашро фаровард. Ҷамшед суроғаи маҳаллаашонро ба ронанда гуфта, хоҳиш кард, ки ӯро ба он ҷо барад. Ронанда чун Ҷамшедро ба ҷойи даркориаш расонд, мошинро пас гардонд. Вале Ҷамшед дуру дароз ба иморати сеқабата, ки дар пештоқаш лавҳае бо навиштаи “Маркази савдо” овезон буд, нигоҳ карда монд. Аз ҳавлии онҳо нишоне набуд.

***
...Ва рӯзи сеюм буд, ки ба гурӯҳи оворагон нафари нав ҳамроҳ шудааст. Ин марди камгушти лоғарбадан кунҷе маъюс нишаста, бо ҳамқисматонаш ёрои суҳбат надорад. Онҳо низ ӯро ба ҳоли худ гузоштаанд. Ҳар гоҳ худаш хост, гап мезанад, гуфтанд. Ҷамшед ба як нуқта чашм дӯхта, ба андеша рафтааст. Ӯ хабар надорад, ки ҳамин ҳоло язнаашро бо ҷурми калони ришваситонӣ ва аз худ кардани маблағи давлат 15 сол аз озодӣ маҳрум кардаанд...

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

  1. Ба фикри Шумо “Соли ҷавонон” чӣ гуна сипарӣ шудаистодааст?

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

Октябр 2018 c.