КИТОБХОНА
Якшанбе 22 Сентябр 2019 03:08
1986
НИМСОЛАИ АВВАЛИ КУРСИ СЕЮМ
Вақте ба курси сеюми донишгоҳ гузаштем, баъзе фанҳои таълимие пайдо шуданд, ки бо донишҷӯёни ихтисосҳои дигар якҷо мехондем. Дар яке аз ҳамин дарсҳо донишҷӯдухтаре аз гурӯҳи дигар паҳлӯям нишаст... ва ҷои мо минбаъд дар ҳама дарсҳои муштарак паҳлӯи якдигар шуд. Ман ӯро “Дӯсти беҳтаринам” мегуфтам. Вале ҳақиқати ҳол каме дигар буд: мӯйҳои сиёҳи ғуллӣ, чашмони мешии дурахшон ва шуълапошашро дида мехостам, ки тамоми умр ҳампаҳлӯям бошад. Чи кунам, ки он париваш ба ман он гуна наменигарист, ки ман ба вай... Боре аз ман дафтарамро хост, то мавзӯи дарси гузаштаро, ки бо сабаби иштирок надоштанаш нанавишта буд, рӯбардор кунад. Вақте дафтарамро ба дасташ медодам, чашм ба чашми якдигар омадем. Нигоҳи чашмони шаҳло ва лабханди нафиси духтарак гӯё аз нури меҳр ва самимият мунаввар гашта буд. Бисёр мехостам бидонад, ки ман ба ӯ танҳо чун як ҳамсабақ наменигарам. Зиёд дӯсташ медоштам, аммо инро ба вай ҷуръати гуфтан намекардам. Сабабашро намедонам, аммо шарм намегузошт.

НИМСОЛАИ ДУЮМИ КУРСИ СЕЮМ
Ним соли расо ҳангоми таҳсил мо паҳлӯи ҳам будем. Дар таътил аз ҳама бештар чашмони зебои ӯро ёд мекардам. Сӯзи фироқ гӯё андак-андак ба вуҷудам роҳ меёфт... Бо баҳонаи китобе хонаашон рафтам. Бо оилааш шинос шудам. Чашмони зебо, нигоҳи дилкаш ва ғамзаҳояшро аз модар мерос гирифта будааст, зеро як ба як шабоҳат доштанд. Ҳуҷраи махсусе барои дарстайёркунӣ доштааст: хурд, вале озодаву ботартиб. Ҳамсабақам аз давраи мактабхониаш одати ёддоштнависӣ дошта, хотираҳои ҳар солеро дар дафтари алоҳида қайд мекардааст. Ба дафтари сафедмуқовае бо акси гули лола дар кунҷаш хотираҳои курси сеюмро ёддошт менамуд. Ман он дафтари ғафсро ба даст гирифтам, вале медонистам, ки ҳаққи кушода хонданашро надорам. Аз он ҳам сахт нигарон будам, ки мабодо дохили дафтар ёддошти ошиқонае нисбат ба каси дигар бошад. Бинобар ин, ба ҷояш гузоштам... Охир, зиёд дӯсташ медоштам, аммо матлабамро ҷуръати гуфтан надоштам. Сабабашро намедонам, вале шарм ҷуръатамро мағлуб карда буд.

НИМСОЛАИ АВВАЛИ КУРСИ ЧОРУМ
Бо духтари дӯстдорам паҳлӯи ҳам нишастаем. Ба чашмони шаҳлояш бо умед менигарам. Эй кош хонда метавонистам, андешаҳои ниҳони дили ӯро... Мо ҳарчанд паҳлӯ ба паҳлӯ нишастаем, вале аз чи бошад, гумон мекардам аз ман дуру дастнорас аст. Худоё, ин чӣ ранҷе буд. Гӯё мисли ақрабакҳои соат дар паҳлӯи ҳамем, аммо барои вақти дигар, барои замони тамоман дигар ҳаракат мекунем. Ман гӯё сонияҳоро мегардондам, вале ӯ баракси ман ботамкин ва оҳиста мерафт ва барои каме ҳам бошад ба ҷунбиш даромадани худ босуръат давидани маро мехост. Ҳоло ҳам дар сояи чашмонаш, он чашмони фаттону зебояш шуълаи умед меҷӯям. Худоё, ҳамин ки барои умедвор шудан ба чашмонаш менигарам, ҳолати аҷибе маро фаро мегирад, гӯё забонам мепечад, калимаҳо дар гулӯям дармемонанд. Ӯро бағоят дӯст медоштам, аммо ҷуръати ибрози ин матлаб дар ихтиёр надоштам. Сабабашро намедонам, шарм ҷуръатамро аз ман бурда буд.

НИМСОЛАИ ДУЮМИ КУРСИ ЧОРУМ
Як рӯз бо сабабе ба дарс ҳозир шуда натавонистам. Нимаи рӯз буд, ки телефони дастиам занг зад. Аз он тараф овози гирёни ӯро шунидам. Маро ба наздаш мехонд. Дарҳол худамро наздаш расондам. Рӯи курсии дарозе дар саҳни донишгоҳ нишаста буд. Гуфт, каме нотоб шудааст, бинобар ин танҳо мондан намехоҳад. Аз ҳамсабақаш Фотима, ки доим ҳамроҳ буданд, пурсидам. Вай имрӯз ба дарс наомада будааст. Медидам, ки он дӯсти беҳтаринро чи тавр вуҷудаш меларзад. Мехостам, дилашро кушояд, изтиробашро ошкоро баён кунад, аммо на. Хоҳиш кард, ки то хонаашон ҳамроҳаш равам. Раҳораҳ мерафтему ман ҳанӯз дар чашмони зебояш осори умед меҷустам. Ҷуръати ман пеши хомӯшӣ таслим шуда буд. Гӯё аз муҳаббате, ки нисбаташ дар дил дорам, лаб кушоям, меранҷад. Фикр мекардам, ки агар ин савдоро ошкор кунам, баробари ошкор шудан ба рӯяш хати сиёҳ мекашам. Вале бо вуҷуди ин хурсанд шудам, ки тавонистам чанд ҳарфи тасаллибахше барояш бигӯям. Барои ҳамааш – ҳам барои ҳамроҳаш то хонаашон омадан ва ҳам барои тасалло доданам – миннатдор шуд. Оҳ, чи қадар мехостам бидонад, ки ман варо фаротар аз як дӯст мехоҳам. Ӯро бағоят дӯст медоштам, аммо ҷуръати ибрози ин матлаб надоштам. Намедонам чаро, аммо медонам, ки шарм ҷуръатамро кушта буд.

СОЛИ ОХИРИ ТАҲСИЛ
Дар қатори се ҳамсабақи дигарамон ба ҳар дуи мо ҳам гирифтани дипломи аъло насиб гашт. Рӯзи тақдими дипломҳо дар толори донишгоҳ гирандагони дипломи аъло аз ҳама факултаҳо ҷамъ омаданд. Ҳангоми ба саҳна баромаданаш хеле зебо шуда буд, дар назар мисли фариштае менамуд, ки ба парвоз омадааст. Вақте вазири маорифи ҷумҳурӣ ба вай дипломашро месупурд, бо табассуми зебое дар чеҳрааш миннатдориашро баён намуд. Он рӯз дар хиёбонҳои шаҳр гаштугузор кардем. Аҷаб рӯзи хуше буд. Бегоҳ, вақте то хонаашон – он маҳаллаи ҳанӯз ҳам бароям азиз, гуселаш кардам, бисёр хушҳол менамуд. “Ин рӯзро бароям ба иди ҳақиқӣ табдил додӣ, хеле сипосгузорам аз ту”, - гуфт қаноатмандона. Худоё, чи қадар мехостам, ки мо насиби якдигар бошем. Вале ӯ ба ман на он тавре менигарист, ки ман ба вай. Хеле зиёд дӯсташ медоштам, аммо инро ба вай ҷуръати гуфтан надоштам. Худоё, наход ҳамин шарм буд, ки иҷозатам намедод.

...Аз хатми донишгоҳ ду сол сипарӣ шуд. Ҳоло ман дар маросими тӯй ҳастам. Тӯйи арӯсии духтари дӯстдорам. Вале домод ман нестам, балки ман дар қатори дигар даъватшудаҳо ба тӯй омадаам. Дӯсти беҳтаринам бари тахт басе зеботар шудааст... Ӯ як-як ба меҳмонон – ҳамсабақҳоямон барои иштирокашон бо ишораи сар миннатдорӣ кард. Ниҳоят бо он чашмони зебо ба ман нигарист, миcли дигарон маро ҳам ишораи “хушомадӣ” кард. Баробари чашм ба чашм бархурданамон аз худ бе худ шудам, боз маро ноумедӣ ба коми худ кашид. Буғз дар гулӯям гиреҳ хурд. Оби даҳонамро фурӯ бурдан душвор буд бароям. Сипас, чашмашро ҷониби меҳмони дигар гардонд. Оҳ, чи қадар орзу доштам, ки аз ман бошад. Инро зиёд мехостам, аммо барои гуфтанаш домани ҷуръатам кӯтоҳӣ мекард.

Солҳои дигар ҳам зуд пушти сар шуданд. Аз хатми донишгоҳ акнун ҳафт сол гузашт. Як пагоҳӣ дар роҳ Фотимаро, дугонаи қарини он дӯсти беҳтаринамро вохӯрдам. Маро дида, ҳолати аҷибе фаро гирифт ҳамсабақамро. Баъди салому ҳолпурсӣ аз дӯстам пурсон шудам. Дидам, ки дар чеҳраи Фотима осори андуҳ соя гузошт, мушаваш гардид. Худашро ба зӯр ба даст гирифта, гуфт:

- Азоб кашид... Хеле азоб кашид дар беморхона... – ӯ канда-канда ҳарф мезад ва ман ҳарчанд бетоқат мешудам, кӯшиш кардам, ки ба вай халал нарасонам, то гапашро гӯяд. – Шаш моҳ дар беморхона бистарӣ шуд... баъд... вафот кард...

Бо шунидани ин ҳарф тамоми баданамро сардӣ пахш кард. Беҳису ёд шуда будам. Ҳамсабақам Фотима мегирист, оби чашмонаш рӯяшро мешуст... Ман карахту бемадор рӯ ба рӯи ӯ меистодам... Ҳафтае баъд, дар рӯзи иди қурбон ҳамроҳи як дӯст ба хонаашон фотиҳахонӣ рафтем. Он рӯз аз вафоташ якуним моҳ сипарӣ шуда буд. Модари бечорааш ғамдор буд, аламаш тоза буд, ҷигарпораашро аз даст дода буд. Вақте барои таслият наздаш рафтам, чашмонаш ғарқи об шуд... Дами рафтан модар наздам омаду як халтаи селлофаниро ба дастам дод. “Чанд рӯз пеш аз вафоташ дар беморхона хоҳиш кард, ки ин дафтарашро бо ҳар роҳу воситае ба ту расонам... Як моҳ боз фикр доштам, ки охирин хоҳиши худораҳматиро чи хел иҷро кунам. Хайрият, ки худат омадӣ”, - гуфт модар бо овози гиряолуд. Мо хайрухуш карда баромадем. Аз дарвоза берун шудаму ихтиёр аз даст додам, зуд халтаро кушодам: ҳамон дафтари муқовасафеди ёддоштҳояш буд, ки дар як кунҷаш тасвири гули лола дошт. Бароям хеле мароқовар буд, ки дӯсти беҳтаринам дар охирин рӯзҳои умраш ба ман чӣ паёме гузоштааст. Саҳифаҳои он дафтари акнун бароям азизро варақ мезадам, бо умеди он ки шояд ҳарфе барои ман бошад. Дар саҳифае зери номам ин сатрҳо дарҷ ёфта буданд: “Ба чашмонаш нигариста мехоҳам, ки насиби ман бошад. Мехоҳам бидонад, ки ӯ бароям болотар аз як дӯст аст. Бениҳоят дӯсташ медорам, аммо ҷуръати ба ӯ гуфтани матлаби диламро надорам. Шарм мекунам. Худоё, чӣ шавад, ки ҳамин пагоҳ “Ман туро дӯст медорам” бигӯяд...”

Башир УСМОН, “ҶТ”

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм

Рӯзнома

Назарсанҷӣ

  1. Ба фикри Шумо “Соли ҷавонон” чӣ гуна сипарӣ шудаистодааст?

Тақвим

Дш Сш Чш Пш Ҷ Ш Яш
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Сентябр 2019 c.