СИЁСАТ
Якшанбе 07 Июн 2026 09:19
Вақте сухани воло, маънии бикр, андешаи созанда дар муҳити созгор бо ҳам меомезад, ба қолаби тасвир кашидану пешниҳоди хонандаи хушзавқ гардонданаш каме душвор мешавад. Суҳбати мо дар арафаи таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо яке аз фаъолзанҳои ҷомеа, сиёсатмадори саршиноси солҳои 1990 ва замоне муовини раиси Маҷлиси Олӣ ва муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Гулафзо Савриддинова иттифоқ афтод.
Аслан хотираҳоро варақ-гардон кардем, аз гуфтаву ногуфтаҳо, аз дидаву шунидаҳо гуфтем, аз шебу фароз, батакрор гуфтем, чун медонем, ки гӯши суханшунав зиёд аст. Шоҳидем аз қаҳрамониву ҷоннисориҳои фарзандони фарзонаи миллат. Суҳбати мо аз боби шахсият буд, аз боби инсоният буд, аз боби номусу ҷавонмардӣ буд, аз боби накукорӣ буд.
Каломи шаҳдрези ин бонуи рӯзгордидаву хушсалиқа водорамон мекард, то мушкилҳоро канор бигзорему бадиҳоро фаромӯш кунем, аз хатоҳо чашм пӯшему кинаҳоро бадар созем. Ва тасмим гирифтем, то дар ин рӯз танҳо нек биандешему нек бигӯем, нек бихоҳему нек бишнавем, чун танҳо ҳамин накӯист, ки умедҳоро зинда медорад.
- Нахуст шуморо бо ҷашнҳои фархундаи миллӣ, ки ҳамасола дар фазои ободу озоди кишвари соҳибистиқлоламон ҷашн гирифта мешаванд, аз ҷумла рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон шодбош мегӯем.
- Ташаккур. Ман низ бо камоли эҳтиром тамоми мардуми кишварамро барои баргузории фархундарӯзи интихоби роҳи ояндаи дурахшони кишвар самимона табрику муборакбод мегӯям. Интихоби мо интихоби ногузири таърихӣ ва далели меҳру муҳаббати халқи Тоҷикистон ба сарвари худ аст. Хизматҳои шабонарӯзии Пешвои муаззами миллати мо барои расидан ба зиндагии шоистаи мардум хеле бузурганд. Ҷаноби Олӣ аз рӯзҳои аввали ба арсаи сиёсат омадан ҳанӯз дар иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии мамлакат бо сари баланд изҳор доштанд, ки: “Ман ба мардуми Тоҷикистон сулҳ меорам”. Маҳз ҳамин нидо ҳамчун пайки сулҳу ваҳдат дар гӯши ҳамагон садо додаву то имрӯз гӯяндаи худро маҳбубу азизи ҳар хонадони Тоҷикистон гардонидааст. Пешвои муаззами миллат ба ваъдаи худ вафо карда, на фақат ба мардуми тоҷик сулҳ оварданд, балки кишварро аз харобшавӣ нигоҳ доштанд ва барои пешрафташ тамоми тадбирҳоро андешиданд. Ба ин рӯзҳои шодиву хурсандӣ, ба ин зиндагии арзанда расидани мардуми Тоҷикистон ин натиҷаи меҳнатҳои чандинсола ва бисёр бузурги Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст.
Ман хуб дар хотир дорам, ки бо чӣ қадар заҳматҳо, ҳатто бо баҳои ҷони ҷавони худ зиёда аз 1 миллион ҳамватани моро аз ғурбат ба ватан баргардонданд. Он гурезагон ба суханҳои пур аз меҳру самимияти Пешвои миллат бовар кардаву баргаштанд ва хато накарданд. Хонаҳои гурезагон, ки аксар оташ задаву вайрону валангор шуда буданд, дар муддати кӯтоҳ ҳамагӣ барқарор шуданд. Магар метавон он рӯзҳоро аз ёд бурду шукргузор аз имрӯз набуд? Албатта не!
- Ҳамагон медонем, ки барои расидан ба ҳадафҳо роҳи тӯлонӣ ва пуршебу фарозро тай намудан лозим меояд. Шумо аз пайроҳаҳои зиёди зиндагӣ сиёсатро интихоб намудед. Магар ин роҳ душворгузар набуд?
- Албатта душвориҳо хеле зиёд буданд, замоне вазъи сиёсӣ хеле ташвишовар буд, аммо ягона чизе, ки моро ба зиндагӣ дилгарм менамуд, ҳамон эътимоду боварӣ ба неруи халқ, ҷасорати рустамонаву ташвиқу талқини беғаразонаи сулҳу амнияти кишвар аз ҷониби Президенти тозаинтихоби кишвар Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов буд, ки намегузошт лаҳзае ҳам умеду бовариамонро аз даст диҳем, моро ҳамеша водор мекард, то ба оянда хушбин бошем.
Замоне, ки қадамҳои аввалини худро дар роҳи истиқлол мегузоштем, мушкилиҳо зиёд буд. Он замон ман муддати қариб 9 сол роҳбарии ноҳияи Исфараро ба дӯш доштам. Баъдан бо пешниҳоди Президенти кишвар ба вазифаи муовини Раиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудам. Албатта масъулияти чунин вазифа хеле зиёд буд ва мо, роҳбарон ҳамон эҳсоси баланди масъулиятшиносиро маҳз аз роҳбари худ омӯхта будем.
- Мехостем аз мулоқоти нахустини худ бо Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ёдовар шавед?
- Вохӯрии нахустини ман бо Пешвои миллат дар иҷлосияи 15-уми Шӯрои Олии мамлакат иттифоқ афтод. Як ҷавони нуктафаҳму суханваре аз минбар бе ягон қоғаз, бе ягон тайёрии пешакӣ, хеле боҷуръату босаводона, хеле самимиву дилнишин суханронӣ мекарду мо, ҳозирин мисли он ки сеҳру ҷоду шуда бошем, саропо мафтуни суханҳои нарму самимӣ, ҷасорату матонат, андешаҳои бикру солим ва нигоҳи тозаву ояндабини ин ҷавонмарди арсаи сиёсат гашта будем. Минбаъд дар ҷаласаҳои кумита мудом масъалагузорӣ мекард, ҳамеша дар фикри он буд, ки мо ҳамчун намояндаҳои халқ ба мардум чӣ сабукиҳо оварда метавонем, таъкид мекард, ки вазифаи аслиамон ҳамчун намояндаи мардум хизмати содиқона ба мардум аст. Ҳар як баромаду суханрониаш тозагиҳо дошт, самимият дошт, вижагиҳое дошт, ки шунавандаро ба андеша кардан водор месохт.
Баъдан ҳамагон шоҳидем, ки ин ҷавонмард дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии мамлакат бо суханҳои сеҳрофари худ на танҳо аҳли толор, балки тамоми мардуми Тоҷикистонро шефтаи худ гардониду ӯро ҳамчун як чеҳраи тобону барозанда дар арсаи сиёсат ба ҳамагон ошно кард. Аз хислатҳои хеле фарқкунанда ва дарёдмондании ӯ ҳамин аст, ки мудом ҳамаро ташвиқ ба худшиносиву муттаҳидӣ мекард ва то имрӯз ин аз рисолати аслии ӯ маҳсуб мешавад. Ин аст, ки ман Эмомалӣ Раҳмонро ҳамчун як инсони нексиришт, босавод, суханвар, покиза, болотар аз ҳама хеле хоксору самимӣ мешиносаму бо ҳастияш ифтихор мекунам. Аз он ки бо чунин марди наку ҳамсафу ҳамфикр фаъолияти якҷоя доштам.
- Дар суҳбатҳои хосса ва берун аз муҳити корӣ сухан аз кадом боб буд?
- Ҳамеша, дар ҳама гуна муҳит, дар вохӯриҳои расмиву ғайрирасмӣ мудом таъкид мекарданд, ки мо бояд маҳалгароиро аз байн барем, коре кунем, то тамоми минтақаҳои Тоҷикистон якҷо шаванд. Мо, вакилонро ба якдилӣ, якмаромӣ даъват менамуданд. Мегуфтанд, ки барои кам кардани зуҳуроти маҳалгароӣ қабл аз ҳама моро мебояд, ки нахуст худ муттаҳид бошем. Баъзан ҳатто шӯхиомез мегуфтанд, ки мо бояд аз минтақаҳои гуногун келин гирем, домод кунем, муносибатҳои хешутаборӣ барқарор кунем, то маҳалгароӣ кам шавад. Маҳз ҳамин суханҳо чунон таъсирнок буданд, ки ҳар кадоми мо дар ҳар як баромаду суханрониҳои худ аз ин пешниҳодоти депутати Шӯрои Олӣ Эмомалӣ Раҳмон ёдоварӣ намуда, мардумро ба сулҳу муттаҳидӣ даъват мекардем.
Мавзӯи дигари суҳбати Эмомалӣ Раҳмон ин тарбияи фарзандон аст. Мудом орзуву ниятҳои некаш ҳамин аст, ки мо волидон бояд фарзандонро дар руҳияи ватандӯстиву инсондӯстӣ тарбият кунем, бояд ба онҳо фаҳмонем, ки ба қадри падару модар, ба қадри Ватан бирасанд, дар ободии диёр саҳмгузор бошанд. Дар ҳама ҳолат аз чеҳраашон, аз ҳар як ҳарфу ҳиҷояшон як самимияти хосса эҳсос мешавад. Нигоҳи гиро, сухани нишонрас, лутфу марҳамат ва заковатмандӣ, эҳтироми шахсияти ҳамсуҳбат аз зарфиятҳое ҳастанд, ки танҳо хоси сарвари маҳбуби моянд.
- Бузурге фармудааст: “Ҷомеае фаъол шумурда мешавад, ки дар он занон мавқеи пешоҳангӣ дошта бошанд”. Ин нуктаро мо дар сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат дар мавриди дастгирии занону бонувон ба хубӣ мушоҳида мекунем. Ба андешаи шумо занон то куҷо дар ҷомеа пешоҳангиро уҳда карда метавонанд?
- Замоне, ки мо кор мекардем, яъне замони шӯравӣ занҳо дар идоракунии давлатӣ хеле кам буданд. Дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ ва солҳои баъди он шумораи андаки занҳо боз ҳам камтар шуд, чун муҳит носолим буд. Масалан аз 53 нафар вакили мардумӣ ман ягона вакили мардумӣ аз ҳисоби занҳо дар вилояти Суғд будам. Масалан, дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ (соли 1992) мо 7 нафар занҳо иштирок доштем: Рафиқа Мусоева, Адолат Раҳмонова, Азиза Анварова, Валентина Абдусамадова, Зуракан Давлаталиева, Мамлакат Қаҳҳорова ва ман. Имрӯз 30% вакилони Маҷлиси Олиро занҳо ташкил медиҳад. Агар пеш аз 230 нафар депутатҳои Шӯрои Олӣ ҳамагӣ 7 нафар занҳо буданд, имрӯз аз 63 нафар вакили Маҷлиси намояндагон 17 нафар занҳо ҳастанд.
Зани тоҷик имрӯз акси худро дар оинаи таърих баръало мебинад. Дар зинаҳои гуногуни давлатӣ кору фаъолият мекунад. Аз нисф зиёди донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии мамлакат аз ҳисоби духтарон аст. Зиёда аз 20 ҳазор нафар духтар тавассути Квотаи президентӣ таҳсил намуда, аз инҳо аллакай 16 ҳазор нафар дар соҳаҳои мухталифи хоҷагии халқ кор мекунад.
Бояд иқрор шавам, ки мо, занони даврони шӯравӣ он ҷуръату матонати занону бонувони имрӯзро надоштем. Ростӣ, ман баромаду суханрониҳои ҷавондухтаронро аз минбарҳо дида, ҳавас мекунам. Ин албатта аз имконоти фароҳамовардаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои бонувони мост.
- Барои рушди босуботи кишвар пешрафти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ ногузир аст. Аммо соҳаҳое ҳаст, ки метавонанд кишварҳоро аз ҳар гуна бунбаст дар муҳлатҳои нисбатан кӯтоҳ раҳо созанд. Шумо дар сиёсати имрӯзаи Пешвои миллат рушди кадом соҳаро нисбатан афзалиятнок мешуморед ва чаро?
- Ҳанӯз аз солҳои аввали соҳибистиқлолии кишвар то ба имрӯз ташаббусҳои наҷибу созандаи Пешвои миллат барои рушду нумӯи соҳаи маориф хеле чашмрасанд. Ҳамагон медонем, ки бо вуҷуди маҳдуд будани имкониятҳои молиявӣ, нарасидани кадрҳо ва даҳҳо мушкилоти дигар давра ба давра шумораи донишкадаҳо ва донишҷӯён зиёд шуд, мактабҳои зиёд низ сохта шуд ва сохтмони таълимгоҳҳо то имрӯз бомаром идома дорад. Пешвои миллат дар ҳамкорӣ бо ташкилотҳои байналмилалӣ, кишварҳои мутараққӣ, бонкҳои ҷаҳонӣ тамоми тадбирҳоро андешиданд, то соҳаи маорифи кишвар аз ҳолати буҳронӣ раҳо ёбад. Дар ин замина баланд бардоштани мақоми забони тоҷикӣ аз иқдомоти дигари шоистаи роҳбари давлати мост.
- Дастгирию пуштибонии Сарвари давлат нисбати ҷавонон низ бесобиқа аст. Ба андешаи шумо ҷавонон то куҷо метавонанд сазовори боварию эътимоди рӯзафзуни Пешвои миллат бошанд?
- Сарвари давлати мо ба насли ҷавон ҳамчун насли созандаву бунёдкор ва идомабахши иқдомоти ниёгони хеш таваҷҷуҳи хоса доранд. Зеро хуб медонанд, ки ғамхорӣ ба насли ҷавон ғамхорӣ ба ояндаи миллат аст. Имрӯз дар миёни ҷавонон кадрҳои саводноку боистеъдод хеле зиёд аст. Танҳо аз натиҷаи ҷамъбасти озмуни “Фурӯғи субҳи доноӣ...”, ки бо ташаббуси Президенти мамлакат бо мақсади эҳёи китобхонӣ миёни қишрҳои гуногуни ҷомеа роҳандозӣ шудааст, мушоҳида мешавад, ки мардуми мо аз хурд то бузург ба китоб, ба илм, ба донишомӯзӣ шавқу рағбати беандоза дорад.
Даврони соҳибистиқлолӣ дар назди ҷавонон рисолати пурмасъулияти ватандорию ватансозиро пеш гузошт. Ин рисолати муҳими таърихӣ тақозо менамояд, ки онҳо бо хулқи наку, афкори тозаву созанда, ҳимояи арзишҳои миллӣ қарзи фарзандии худро дар назди Ватан содиқона адо намоянд. Ватани ободу сарзамини биҳиштосои худро, ки роҳбари давлат ба онҳо бовар карда супоридааст, минбаъд боз ҳам ободу зебо намоянд.
- Ояндаи Тоҷикистонро чӣ гуна мебинед?
- Тоҷикистони азизи мо бо дастуру раҳнамоии фарзанди сарсупурдаи миллат, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо неруи шикастнопазир дар роҳи эъмори ҷомеаи мутамаддин қадамҳои устувори худро гузоштааст. Он аллакай дар зинаи тараққиёт аст, мо аллакай аз олами орзуҳо берун омада, руъёҳоро ба ҳақиқат табдил додаем ва албатта оянда низ аз мо аст. Мо мардуми худододем ва шукрона аз он мекунем, ки давлати ободу осуда дорем, сарвари оқилу ғамхор дорем, ки бо талошҳои пайгирона ва сиёсати сулҳҷӯёна Тоҷикистони моро ба биҳишти рӯи замин табдил додааст. Ин ҳама шаҳодати он аст, ки ояндаи миллати ман пурсаодат аст. Тоҷик аз азал имтиҳоноти зиёдеро паси сар намудаву чун ҳамеша тоҷи маърифат ба сар дорад. Ин аст, ки дар интихоби Пешвои худ, дар интихоби ояндаи худ, дар интихоби тақдири худ ба хато роҳ надод.
- Барои суҳбати самимӣ изҳори сипос менамоем.
- Ташаккур.
Аслан хотираҳоро варақ-гардон кардем, аз гуфтаву ногуфтаҳо, аз дидаву шунидаҳо гуфтем, аз шебу фароз, батакрор гуфтем, чун медонем, ки гӯши суханшунав зиёд аст. Шоҳидем аз қаҳрамониву ҷоннисориҳои фарзандони фарзонаи миллат. Суҳбати мо аз боби шахсият буд, аз боби инсоният буд, аз боби номусу ҷавонмардӣ буд, аз боби накукорӣ буд.
Каломи шаҳдрези ин бонуи рӯзгордидаву хушсалиқа водорамон мекард, то мушкилҳоро канор бигзорему бадиҳоро фаромӯш кунем, аз хатоҳо чашм пӯшему кинаҳоро бадар созем. Ва тасмим гирифтем, то дар ин рӯз танҳо нек биандешему нек бигӯем, нек бихоҳему нек бишнавем, чун танҳо ҳамин накӯист, ки умедҳоро зинда медорад.
- Нахуст шуморо бо ҷашнҳои фархундаи миллӣ, ки ҳамасола дар фазои ободу озоди кишвари соҳибистиқлоламон ҷашн гирифта мешаванд, аз ҷумла рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон шодбош мегӯем.
- Ташаккур. Ман низ бо камоли эҳтиром тамоми мардуми кишварамро барои баргузории фархундарӯзи интихоби роҳи ояндаи дурахшони кишвар самимона табрику муборакбод мегӯям. Интихоби мо интихоби ногузири таърихӣ ва далели меҳру муҳаббати халқи Тоҷикистон ба сарвари худ аст. Хизматҳои шабонарӯзии Пешвои муаззами миллати мо барои расидан ба зиндагии шоистаи мардум хеле бузурганд. Ҷаноби Олӣ аз рӯзҳои аввали ба арсаи сиёсат омадан ҳанӯз дар иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии мамлакат бо сари баланд изҳор доштанд, ки: “Ман ба мардуми Тоҷикистон сулҳ меорам”. Маҳз ҳамин нидо ҳамчун пайки сулҳу ваҳдат дар гӯши ҳамагон садо додаву то имрӯз гӯяндаи худро маҳбубу азизи ҳар хонадони Тоҷикистон гардонидааст. Пешвои муаззами миллат ба ваъдаи худ вафо карда, на фақат ба мардуми тоҷик сулҳ оварданд, балки кишварро аз харобшавӣ нигоҳ доштанд ва барои пешрафташ тамоми тадбирҳоро андешиданд. Ба ин рӯзҳои шодиву хурсандӣ, ба ин зиндагии арзанда расидани мардуми Тоҷикистон ин натиҷаи меҳнатҳои чандинсола ва бисёр бузурги Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст.
Ман хуб дар хотир дорам, ки бо чӣ қадар заҳматҳо, ҳатто бо баҳои ҷони ҷавони худ зиёда аз 1 миллион ҳамватани моро аз ғурбат ба ватан баргардонданд. Он гурезагон ба суханҳои пур аз меҳру самимияти Пешвои миллат бовар кардаву баргаштанд ва хато накарданд. Хонаҳои гурезагон, ки аксар оташ задаву вайрону валангор шуда буданд, дар муддати кӯтоҳ ҳамагӣ барқарор шуданд. Магар метавон он рӯзҳоро аз ёд бурду шукргузор аз имрӯз набуд? Албатта не!
- Ҳамагон медонем, ки барои расидан ба ҳадафҳо роҳи тӯлонӣ ва пуршебу фарозро тай намудан лозим меояд. Шумо аз пайроҳаҳои зиёди зиндагӣ сиёсатро интихоб намудед. Магар ин роҳ душворгузар набуд?
- Албатта душвориҳо хеле зиёд буданд, замоне вазъи сиёсӣ хеле ташвишовар буд, аммо ягона чизе, ки моро ба зиндагӣ дилгарм менамуд, ҳамон эътимоду боварӣ ба неруи халқ, ҷасорати рустамонаву ташвиқу талқини беғаразонаи сулҳу амнияти кишвар аз ҷониби Президенти тозаинтихоби кишвар Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов буд, ки намегузошт лаҳзае ҳам умеду бовариамонро аз даст диҳем, моро ҳамеша водор мекард, то ба оянда хушбин бошем.
Замоне, ки қадамҳои аввалини худро дар роҳи истиқлол мегузоштем, мушкилиҳо зиёд буд. Он замон ман муддати қариб 9 сол роҳбарии ноҳияи Исфараро ба дӯш доштам. Баъдан бо пешниҳоди Президенти кишвар ба вазифаи муовини Раиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудам. Албатта масъулияти чунин вазифа хеле зиёд буд ва мо, роҳбарон ҳамон эҳсоси баланди масъулиятшиносиро маҳз аз роҳбари худ омӯхта будем.
- Мехостем аз мулоқоти нахустини худ бо Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ёдовар шавед?
- Вохӯрии нахустини ман бо Пешвои миллат дар иҷлосияи 15-уми Шӯрои Олии мамлакат иттифоқ афтод. Як ҷавони нуктафаҳму суханваре аз минбар бе ягон қоғаз, бе ягон тайёрии пешакӣ, хеле боҷуръату босаводона, хеле самимиву дилнишин суханронӣ мекарду мо, ҳозирин мисли он ки сеҳру ҷоду шуда бошем, саропо мафтуни суханҳои нарму самимӣ, ҷасорату матонат, андешаҳои бикру солим ва нигоҳи тозаву ояндабини ин ҷавонмарди арсаи сиёсат гашта будем. Минбаъд дар ҷаласаҳои кумита мудом масъалагузорӣ мекард, ҳамеша дар фикри он буд, ки мо ҳамчун намояндаҳои халқ ба мардум чӣ сабукиҳо оварда метавонем, таъкид мекард, ки вазифаи аслиамон ҳамчун намояндаи мардум хизмати содиқона ба мардум аст. Ҳар як баромаду суханрониаш тозагиҳо дошт, самимият дошт, вижагиҳое дошт, ки шунавандаро ба андеша кардан водор месохт.
Баъдан ҳамагон шоҳидем, ки ин ҷавонмард дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии мамлакат бо суханҳои сеҳрофари худ на танҳо аҳли толор, балки тамоми мардуми Тоҷикистонро шефтаи худ гардониду ӯро ҳамчун як чеҳраи тобону барозанда дар арсаи сиёсат ба ҳамагон ошно кард. Аз хислатҳои хеле фарқкунанда ва дарёдмондании ӯ ҳамин аст, ки мудом ҳамаро ташвиқ ба худшиносиву муттаҳидӣ мекард ва то имрӯз ин аз рисолати аслии ӯ маҳсуб мешавад. Ин аст, ки ман Эмомалӣ Раҳмонро ҳамчун як инсони нексиришт, босавод, суханвар, покиза, болотар аз ҳама хеле хоксору самимӣ мешиносаму бо ҳастияш ифтихор мекунам. Аз он ки бо чунин марди наку ҳамсафу ҳамфикр фаъолияти якҷоя доштам.
- Дар суҳбатҳои хосса ва берун аз муҳити корӣ сухан аз кадом боб буд?
- Ҳамеша, дар ҳама гуна муҳит, дар вохӯриҳои расмиву ғайрирасмӣ мудом таъкид мекарданд, ки мо бояд маҳалгароиро аз байн барем, коре кунем, то тамоми минтақаҳои Тоҷикистон якҷо шаванд. Мо, вакилонро ба якдилӣ, якмаромӣ даъват менамуданд. Мегуфтанд, ки барои кам кардани зуҳуроти маҳалгароӣ қабл аз ҳама моро мебояд, ки нахуст худ муттаҳид бошем. Баъзан ҳатто шӯхиомез мегуфтанд, ки мо бояд аз минтақаҳои гуногун келин гирем, домод кунем, муносибатҳои хешутаборӣ барқарор кунем, то маҳалгароӣ кам шавад. Маҳз ҳамин суханҳо чунон таъсирнок буданд, ки ҳар кадоми мо дар ҳар як баромаду суханрониҳои худ аз ин пешниҳодоти депутати Шӯрои Олӣ Эмомалӣ Раҳмон ёдоварӣ намуда, мардумро ба сулҳу муттаҳидӣ даъват мекардем.
Мавзӯи дигари суҳбати Эмомалӣ Раҳмон ин тарбияи фарзандон аст. Мудом орзуву ниятҳои некаш ҳамин аст, ки мо волидон бояд фарзандонро дар руҳияи ватандӯстиву инсондӯстӣ тарбият кунем, бояд ба онҳо фаҳмонем, ки ба қадри падару модар, ба қадри Ватан бирасанд, дар ободии диёр саҳмгузор бошанд. Дар ҳама ҳолат аз чеҳраашон, аз ҳар як ҳарфу ҳиҷояшон як самимияти хосса эҳсос мешавад. Нигоҳи гиро, сухани нишонрас, лутфу марҳамат ва заковатмандӣ, эҳтироми шахсияти ҳамсуҳбат аз зарфиятҳое ҳастанд, ки танҳо хоси сарвари маҳбуби моянд.
- Бузурге фармудааст: “Ҷомеае фаъол шумурда мешавад, ки дар он занон мавқеи пешоҳангӣ дошта бошанд”. Ин нуктаро мо дар сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат дар мавриди дастгирии занону бонувон ба хубӣ мушоҳида мекунем. Ба андешаи шумо занон то куҷо дар ҷомеа пешоҳангиро уҳда карда метавонанд?
- Замоне, ки мо кор мекардем, яъне замони шӯравӣ занҳо дар идоракунии давлатӣ хеле кам буданд. Дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ ва солҳои баъди он шумораи андаки занҳо боз ҳам камтар шуд, чун муҳит носолим буд. Масалан аз 53 нафар вакили мардумӣ ман ягона вакили мардумӣ аз ҳисоби занҳо дар вилояти Суғд будам. Масалан, дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ (соли 1992) мо 7 нафар занҳо иштирок доштем: Рафиқа Мусоева, Адолат Раҳмонова, Азиза Анварова, Валентина Абдусамадова, Зуракан Давлаталиева, Мамлакат Қаҳҳорова ва ман. Имрӯз 30% вакилони Маҷлиси Олиро занҳо ташкил медиҳад. Агар пеш аз 230 нафар депутатҳои Шӯрои Олӣ ҳамагӣ 7 нафар занҳо буданд, имрӯз аз 63 нафар вакили Маҷлиси намояндагон 17 нафар занҳо ҳастанд.
Зани тоҷик имрӯз акси худро дар оинаи таърих баръало мебинад. Дар зинаҳои гуногуни давлатӣ кору фаъолият мекунад. Аз нисф зиёди донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии мамлакат аз ҳисоби духтарон аст. Зиёда аз 20 ҳазор нафар духтар тавассути Квотаи президентӣ таҳсил намуда, аз инҳо аллакай 16 ҳазор нафар дар соҳаҳои мухталифи хоҷагии халқ кор мекунад.
Бояд иқрор шавам, ки мо, занони даврони шӯравӣ он ҷуръату матонати занону бонувони имрӯзро надоштем. Ростӣ, ман баромаду суханрониҳои ҷавондухтаронро аз минбарҳо дида, ҳавас мекунам. Ин албатта аз имконоти фароҳамовардаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои бонувони мост.
- Барои рушди босуботи кишвар пешрафти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ ногузир аст. Аммо соҳаҳое ҳаст, ки метавонанд кишварҳоро аз ҳар гуна бунбаст дар муҳлатҳои нисбатан кӯтоҳ раҳо созанд. Шумо дар сиёсати имрӯзаи Пешвои миллат рушди кадом соҳаро нисбатан афзалиятнок мешуморед ва чаро?
- Ҳанӯз аз солҳои аввали соҳибистиқлолии кишвар то ба имрӯз ташаббусҳои наҷибу созандаи Пешвои миллат барои рушду нумӯи соҳаи маориф хеле чашмрасанд. Ҳамагон медонем, ки бо вуҷуди маҳдуд будани имкониятҳои молиявӣ, нарасидани кадрҳо ва даҳҳо мушкилоти дигар давра ба давра шумораи донишкадаҳо ва донишҷӯён зиёд шуд, мактабҳои зиёд низ сохта шуд ва сохтмони таълимгоҳҳо то имрӯз бомаром идома дорад. Пешвои миллат дар ҳамкорӣ бо ташкилотҳои байналмилалӣ, кишварҳои мутараққӣ, бонкҳои ҷаҳонӣ тамоми тадбирҳоро андешиданд, то соҳаи маорифи кишвар аз ҳолати буҳронӣ раҳо ёбад. Дар ин замина баланд бардоштани мақоми забони тоҷикӣ аз иқдомоти дигари шоистаи роҳбари давлати мост.
- Дастгирию пуштибонии Сарвари давлат нисбати ҷавонон низ бесобиқа аст. Ба андешаи шумо ҷавонон то куҷо метавонанд сазовори боварию эътимоди рӯзафзуни Пешвои миллат бошанд?
- Сарвари давлати мо ба насли ҷавон ҳамчун насли созандаву бунёдкор ва идомабахши иқдомоти ниёгони хеш таваҷҷуҳи хоса доранд. Зеро хуб медонанд, ки ғамхорӣ ба насли ҷавон ғамхорӣ ба ояндаи миллат аст. Имрӯз дар миёни ҷавонон кадрҳои саводноку боистеъдод хеле зиёд аст. Танҳо аз натиҷаи ҷамъбасти озмуни “Фурӯғи субҳи доноӣ...”, ки бо ташаббуси Президенти мамлакат бо мақсади эҳёи китобхонӣ миёни қишрҳои гуногуни ҷомеа роҳандозӣ шудааст, мушоҳида мешавад, ки мардуми мо аз хурд то бузург ба китоб, ба илм, ба донишомӯзӣ шавқу рағбати беандоза дорад.
Даврони соҳибистиқлолӣ дар назди ҷавонон рисолати пурмасъулияти ватандорию ватансозиро пеш гузошт. Ин рисолати муҳими таърихӣ тақозо менамояд, ки онҳо бо хулқи наку, афкори тозаву созанда, ҳимояи арзишҳои миллӣ қарзи фарзандии худро дар назди Ватан содиқона адо намоянд. Ватани ободу сарзамини биҳиштосои худро, ки роҳбари давлат ба онҳо бовар карда супоридааст, минбаъд боз ҳам ободу зебо намоянд.
- Ояндаи Тоҷикистонро чӣ гуна мебинед?
- Тоҷикистони азизи мо бо дастуру раҳнамоии фарзанди сарсупурдаи миллат, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо неруи шикастнопазир дар роҳи эъмори ҷомеаи мутамаддин қадамҳои устувори худро гузоштааст. Он аллакай дар зинаи тараққиёт аст, мо аллакай аз олами орзуҳо берун омада, руъёҳоро ба ҳақиқат табдил додаем ва албатта оянда низ аз мо аст. Мо мардуми худододем ва шукрона аз он мекунем, ки давлати ободу осуда дорем, сарвари оқилу ғамхор дорем, ки бо талошҳои пайгирона ва сиёсати сулҳҷӯёна Тоҷикистони моро ба биҳишти рӯи замин табдил додааст. Ин ҳама шаҳодати он аст, ки ояндаи миллати ман пурсаодат аст. Тоҷик аз азал имтиҳоноти зиёдеро паси сар намудаву чун ҳамеша тоҷи маърифат ба сар дорад. Ин аст, ки дар интихоби Пешвои худ, дар интихоби ояндаи худ, дар интихоби тақдири худ ба хато роҳ надод.
- Барои суҳбати самимӣ изҳори сипос менамоем.
- Ташаккур.
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед