Тоҷикистон аз ангуштшумор кишварҳои дунёст, ки ба ҷавонон эҳтиром дораду дар сатҳи Ҳукумат аз иқдомоти ин қишри ҷомеа пайваста дастгирӣ менамояд. Барои рушди ҳамаҷонибаи ҷавонони мамлакат ба таври мудовим аз ҷониби Роҳбарияти олии мамлакат кӯшишҳои қобили мулоҳиза сурат мегирад. Ҳамин аст, ки ба хотири ҷавонон дар кишвари мо як рӯзи махсусеро ҳам ихтисос додаанд. Мо дар арафаи ин рӯз, ки ҳамасола 23 май таҷлил мегардад, бо Зулфиқор Гулаҳмадзода, раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мусоҳибаи ихтисосӣ анҷом додем.

- Муҳтарам Зулфиқор Гулаҳмадзода, пеш аз ҳама Рӯзи ҷавононро ба шумо ва тими кории ниҳоди зери идораатон муборак мегӯям. Чун мо дар арафаи Рӯзи ҷавонон қарор дорем, аввал мехоҳам пурсам, ки аз нигоҳи шумо арзандатарин дастоварди ҷавонони мамлакат дар зарфи як соли охир чӣ буд?

- Ҷавонони мо дар як соли гузашта ба дастовардҳои зиёде ноил гардида, барои баланд бардоштани имиҷи мамлакат дар сатҳи ҷаҳонӣ корҳои қобили тасҳину мулоҳиза карданд. Агар ба соҳаи варзиш, ки яке аз самтҳои калидии кори Кумита аст, назар кунем, танҳо дар соли 2024 варзишгарони мо аз мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ ба хазинаи варзишии мамлакат 448 медал ворид карда буданд. Инчунин, дар олимпиадаҳо ва озмунҳои ҷаҳонӣ наврасону ҷавонони мо медалу ҷоизаҳои зиёде ба даст оварданд. Дар соҳаи фарҳангу санъат низ ҷавонон дастовардҳои қобили таваҷҷуҳ доранд. Сарояндагон, гурӯҳҳои рақсӣ, филмбардорон дар фестивалҳои байналмилалӣ борҳо соҳиби ҷоизаҳо гардиданд. Дастовардҳо исботи онанд, ки ҷавонон бо истеъдод, дониш ва маҳорат қодиранд дар арсаи байналмилалӣ дар дилхоҳ самту соҳа рақобат карда, боиси ифтихори Ватан мебошанд.

- Мо зиёда аз 30 сол аст, ки дар бораи дастгириҳои Ҳукумати кишвар ба ҷавонон мегӯему менависем. Ва ин нукта ҳам бисёр хушҳолкунанда аст, ки ҷавонон ҳеҷ гоҳ аз мадди назари Роҳбарияти олии мамлакат дур набудаанд. Шумо ҳамчун роҳбари ниҳоде, ки бевосита бо ҷавонон сару кор доред, то куҷо ин ҳама ғамхориҳои Ҳукуматро самаровар медонед?

- Бубинед, Тоҷикистон дар минтақа рӯз аз рӯз ба яке аз кишварҳои пешрафта табдил ёфта истодааст. Агар як нигоҳ ба пойтахти мамлакати азизамон - шаҳри Душанбе намоем, бевосита шоҳиди ин пешрафтҳо мегардем. Ман аминам, ки ин ҳама пешрафтҳо маҳсули тафаккури ҷавонони мо мебошанд. Сар аз муҳандису меъмор то барномасозу ихтироъкорони муваффақи мо имрӯз ҳамон насле ҳастанд, ки барои то ин сатҳ расидани онҳо бевосита Ҳукумати кишвар, махсусан Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон талош варзидаанд. Аз ҳамин нуқтаи назар метавон чунин хулоса кард, ки талошҳои ҳадафмандонаи Ҳукумати кишвар дар ин роҳ барҳадар нарафтааст. Сармоягузорӣ дар тарбияи ҷавонон сармоягузорӣ ба ояндаи дурахшони давлату миллат аст.

- Дар Тоҷикистон чандин сол аст, ки чандин озмунҳои ҷумҳуриявӣ баробари дигар қишрҳои ҷомеа, барои ҷавонон низ баргузор мегарданд. Аммо бо вуҷуди ин бархеҳо наврасону ҷавонони моро ба каммутолиагӣ муттаҳам мекунанд. Назари шумо дар ин маврид чӣ гуна аст?

- Мувофиқи маълумотҳои пешниҳодкардаи ЮНИСЕФ сатҳи дониши тоҷикистониён 99,9%-ро (99,90 миёни занон, 99,86 миёни мардон) ташкил медиҳад. Барои афроде, ки ҷавонону наврасони моро ба каммутолиагӣ ё камдонишӣ муттаҳам кардан мехоҳанд, ҳамин нишондод далели қотеона метавонад бошад. Ва дар баробари ин, вақте аз рӯи мантиқ кор гирем, аёнамон мегардад, ки наврасону ҷавонони мо дар ин авохир аз ҳар вақти дигар дида бештар мутолиа мекунанд. Замоне ки дар саросари кишвар озмуни китобхонӣ доир мегардад, чӣ гуна метавон ба каммутолиагӣ бовар кард?

- Тарғиби ватандӯстӣ ҳамеша яке аз самтҳои асосии кори шумо ба ҳисоб меравад. Шумо барои ҷавонони тоҷик чиро аз ҳама аввал мешуморед: донишу ҷаҳонбинӣ ё худшиносии баланду ватандӯстӣ?

- Мусаллам аст, ки ҷавонон пеш аз ҳама бояд дорои донишу ҷаҳонбинӣ бошанду аз илмҳои муосир бархӯрдор гарданд. Аммо аввалтар аз ҳама бояд ҷавононро дар руҳияи ватандӯстӣ тарбия намоем. Сар карда аз боғчаву мактаб то муассисаҳои таҳсилоти касбии миёнаву олӣ бояд насли навро ба тарбияи ватандӯстӣ ҷалб намоем ва миёни ҳама табақаҳои ҷомеа давлатмеҳвариро талқин созем. Ҷавонон агарчанде, ки донишманд набошад, аммо вақте меҳри ватан дар қалбаш ҷой дошта бошад, дар дилхоҳ ҳолат барои ватану миллат сина сипар мекунад. Дар таърихи давлатҳои дунё ин нукта садҳо маротиба исботи худро ёфтааст. Ман як мисоли одӣ меорам:

Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ сатҳи саводнокии сокинони ИҶШС вобаста ба мавқеи ҷуғрофӣ ва геополитикӣ аз 30 - 40 то ба 50 - 60 фоиз мерасид, аммо ба ин нигоҳ накарда, сокинони ин иттиҳод тавонистанд барои давлати худ ғалабаро таъмин кунанд.

Баръакси ин дар давлатҳои Ироқу Сурия дар 20-солаи охир сатҳи саводнокии аҳолӣ ба 80 - 85% мерасад, вале бо ин вуҷуд аз сабаби паст будани сатҳи ватандӯстии аҳолӣ ҷавонону наврасон ба гурӯҳҳои тундрав ҷалб гаштанд, ки ин боиси аз азҳампошии сохти давлатдорӣ ва фалаҷ гаштани ҳокимият дар ин кишварҳо гардид. Ба ҳамин хотир, ҷавонон пеш аз ҳама бояд ватандӯст бошанду ба қадри сарзамин ва хоки муқаддаси худ расанд.

- Шумо дар як суханрониатон зикр карда будед, ки ватандӯстӣ эътиқод аст. Оё мешавад, ки ҳамагонро пайрави ин эътиқод гардонем?

- Ҷойи шакку шубҳа нест, ки ватандӯстӣ эътиқод аст ва касеро маҷбуран ватандӯст карда намешавад, вале арзишҳои ватандӯстиро дар тафаккури шаҳрвандон ҷой намудан ва ин арзишҳоро ба эътиқоди онҳо табдил додан, имконпазир аст. Дар Тоҷикистон бо ҳидоятҳои Пешвои миллат ва корбарии ниҳодҳои марбута мо то ҷое ба ин даст ёфтем. Бубинед, мо ҳудудан то панҷ сол пеш дар масъалаи даъвати ҷавонон ба хизмати ҳарбӣ мушкил доштем, аммо имрӯзҳо хушбахтона ин масъала то сад фисад ҳам набошад, ҳал шуд. Ҷавонони мо гурӯҳ – гурӯҳ ба хизмати Модар – Ватан мераванду амнияти кишварро таъмин мекунанд. Яъне, ҷавонони мо ба дарки ин эътиқод то ҷое расидаанд.

- Ба ҷуз ин, барои рушди наврасону ҷавонони мамлакат Кумита боз чӣ тасмимҳоеро рӯи даст дорад?

- Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш ҳамчун мақоми ваколатдор дар соҳаи сиёсати давлатии ҷавонон ва варзиш пайваста кӯшиш мекунад, ки барои дастгирӣ, рушди иқтидор ва пешрафти ҷавонон чораандешӣ кунад. Мекӯшем дар ҳама самтҳо – таълиму тарбия, таҳсил, шуғл, варзиш, фарҳанг барои ҷавонон шароити мусоид фароҳам оварем. Дастгирии давлатӣ, имрӯз, ҳам аз лиҳози моддӣ (ҷудо намудани грантҳо, стипендияҳо, кӯмакпулиҳо ба табақаҳои ниёзманд) ва ҳам аз лиҳози ташкиливу маънавӣ (эътироф, қадрдонӣ, фароҳамсозии фазои мусоид) таъмин мебошад. Мо дар ин роҳ мекӯшем вазифаҳои худро бо сарбаландӣ ба анҷом расонем. Ба ғайри ин, чигунае ки ҳамаи мову шумо огоҳем, мо дар замони басо душвор, ки онро ба таври маъмул ҷаҳонишавӣ мегӯянд, қарор дорем. Ин давра як давраи бисёр ҳам ҳассос аст. Ба ин маъно, ки бархӯрди тамаддунҳо ба мушоҳида мерасад, ки аз сӯйи абарқудратон тарҳрезӣ шудааст ва ин раванд метавонад барои миллатҳое, ки ба расму оину фарҳанг, асолату ҳувияти хеш арҷ намегузоранд ва барои ҳифзу пойдории онҳо саъй намекунанду талош намеварзанд, оқибатҳои ногуворро ба бор орад.

Дар ин раванд баробари баланд бардоштани сатҳи маърифатнокиву соҳибтахассус кардани ҳар як фарди ҷомеа, давлатро зарур аст, ки ба тарбияи ватандӯстӣ диққати аввалиндараҷа дода, давлатмеҳвариро дар зинаи аввал қарор диҳад. Мо вазифаи худ медонем, ки ҷавононро аз ин вартаҳо наҷот диҳем ва ба роҳи рост раҳнамун созем. Лозим аст, ки ба ин кор ба тарзи бефосила, бетанаффус ва ба таври доимӣ машғул шавем. Дар ин масир танҳо дар ҳолате муваффақ мешавем, ки беҳтарин қувваҳои зеҳнӣ ва илмию фарҳангии худро ба ин ҷода сафарбар намоем.

- Мо – рӯзноманигоронро ҳамеша танқид мекунанд, ки аз мушкили ҷавонон кам мегӯем. Аз нигоҳи шумо ҳамчун роҳбари ҷавонони мамлакат имрӯз ин қишри ояндасози кишвар чӣ мушкил дорад?

- Ман дар миёни ҷавонон суҳбату вохӯриҳои зиёде дорам ва мебинам ҳар ҷавоне, ки донишу маърифат ва ҷаҳонбинии баланд дорад, дилхоҳ мушкилро бо сарбаландӣ пушти сар мекунад. Хулосаи худи ҷавонон ҳам ҳамин аст, ки дар ҷаҳони имрӯз давои рафъи тамоми мушкилот дониш аст. Агар ҳар ҷавони мо, ки ба мушкил мувоҷеҳ аст, ман фикр мекунам аз бедонишӣ ва сатҳи пасти маърифатнокии ӯст. Ҷавонони тоҷик мушкили умдаи гурӯҳи надоранд, аммо дар миён аҳён – аҳён ҷавононеро мебинем, ки дар зиндагӣ роҳгум задаанд, ки фикр мекунам, ин аз бедонишии онҳо гувоҳӣ медиҳад. Мо дар оянда кӯшиш мекунем, ки бо ин гурӯҳҳо ҳам корро ҷоннок кунем.

- Бахшида ба Рӯзи ҷавонон ба ҷавонони кишвар чӣ таманниёт доред?

- Ман ҳамеша бо ифтихор зикр мекунам, ки ҷавонони мо ҳамқадами замони муосир мебошанду талаботи асри навинро хуб дарк мекунанд. Дар ин баробар, онҳо дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбии дохили кишвар ва хориҷ аз он илму дониш меомӯзанду забонҳои хориҷӣ ва технологияҳои навтаринро аз худ менамоянд ва муҳимтар аз ҳама дар раванди ободонии Ватан ва пешрафти давлат саҳми назаррас мегузоранд. Ман мехоҳам, ки ҷавонони кишвар ҳушёриву зиракии сиёсиро аз даст надода, дар шароити торафт вусъат гирифтани равандҳои ҷаҳонишавӣ, бархӯрди тамаддунҳо ва таъсири манфии унсурҳои фарҳангиву тамаддунии бегона манфиату арзишҳои миллиро ҳимоя кунанд ва дар мубориза бо ҳама гуна хавфу хатарҳои бар зидди давлату миллати худ равонашуда омода бошанд. Чи гунае, ки Пешвои миллат ҳамеша таъкид мекунанд - “Аз тоҷик будани худ ифтихор дошта бошанду чун гузаштагони худ дар рушди фарҳангу тамаддуни башарият саҳми арзишманди худро гузоранд”.

Мусоҳиб Хуршед ХОВАРӢ, “ҶТ”