ҶАВОНОН
Якшанбе 07 Декабр 2025 08:42
Дар замони соҳибистиқлолӣ таваҷҷуҳ ба насли ҷавон бештар равона гардида, дар самти фароҳам овардани шароити кору таҳсил, илмомӯзӣ ва амалӣ шудани нақшаҳои неки ҷавонон тадбирҳои муҳим амалӣ шуданд. Ин ғамхорӣ ва дастгирӣ аз сиёсати ҷавонпарваронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сарчашма мегирад ва ҷавонон ҳамчун пайравони асили Пешвои миллат дар тамоми соҳаҳо фаъолияти назаррас доранд.
Ахиран, китоби нахустини шоири ҷавон, узви маҳфили “Адибони ҷавон”-и назди Раёсати кор бо ҷавонон ва варзиши вилояти Суғд Баҳманёр Муяссарзода бо номи “Садои соя” рӯи чоп омад. Дар робита ба ин рӯйдоди фараҳбахш суҳбате намудем бо шоири ҷавон Баҳманёр Муяссарзода атрофи китоби мазкур, рисолати шеъру шоир ва нақшаҳои минбаъдааш.
- Баҳманёр, ба нашр расидани “Садои соя” муборак бод. Ин китоб чӣ гуна рӯйи чоп омад?
- Дуруду сипос. “Садои соя” нахустин маҷмуаи шеъриам аст, ки бо пешниҳоди муассисони маҳфили адабии “Ҳумоюн”, шоирони халқии Тоҷикистон, устод Озарахш ва Фарзона ва бо сарпарастии раиси ноҳияи Ашт Шӯҳрат Муҳаммадзода дар нашриёти “Ношир” - и шаҳри Хуҷанд нашр шуд.
- Дар фазои маҷозӣ аз нашри китоби шумо хуш истиқбол намудаанд. Ба назари шумо шоир бояд чӣ дошта бошад, то ба дили ҳамагон роҳ ёбад?
- Озоди Балгиромӣ, шоири форсисарои қораи Ҳинд, мефармояд:
Нагардад фанни маънигустарӣ бе дарди дил ҳосил,
Ба сони хома гирён дар дабистони сухан рафтам.
Ва дар ҷойи дигар чунин мегӯяд:
Бе тааммул домани маънӣ намеояд ба даст,
Боз монад аз сухан чун хома сар боло кунад.
Бояд иброз дорам, ки шоир барои ба ошёни дили мардум раҳ ёфтан, бояд ҳамдарди онҳо бошад, шодиву мусибатҳои ононро бидуни василае эҳсос намояд ва сухане бигӯяд, ки мардумошно бошад.
- Чаро “Садои соя”? Шояд рамзе дар он нуҳуфтааст?
- Дар пешгуфтори ин маҷмуа, ки ба қалами падари азизам тааллуқ дорад, чунин омадааст: “Вожаи “Соя”-ро дар фарҳангномаҳо метавон бо маъноҳои “Паноҳ-ҳимоя”, “Ҷои офтобнорас” ва ғайраҳо пайдо кард. Аммо бояд қайд намуд, ки бо шарҳҳои овардашуда наметавон маънои аслӣ ё манзури аслии шоирро дар ибораи “Садои соя” ҳазм намуд. Чаро, ки ин унвон дар худ маънои ирфонӣ дорад. Ба назари ман Баҳманёр ин вожаро бо маънои “Ҳастӣ” истифода бурдааст. Ҳастӣ яъне чӣ? Дар адабиёти ирфонӣ кулли ҳастиро “Сояи Худованд” медонанд! Пас, метавон унвони маҷмуаро “Садои инсон”, “Садои зебоӣ” ва ҳатто “Садои илму ҳунар” шарҳ дод. Инчунин, шоир бо ин ибора метавонад ишора ба “Сукут” карда бошад. Сукуте, ки ба қавли Пайғамбар (с) “Ҳикмат аст, аммо корбурди кам дорад”.
Ҳамчунин, Соя Ҳушанги Ибтиҳоҷ андешаи ҷолибе дорад. Аз ӯ дар мусоҳибае савол мекунанд, ки чаро тахаллусашро “Соя” интихоб кардааст. Ӯ мефармояд: “Ҳуруфу каламот барои ман ранг доранд, (р)- хокистарӣ, (г) норинҷӣ ва (ҷ) сиёҳ аст. Ё каламот барои ман сарду гарманд. Соя калимаи сард аст. Гулобӣ калимаи гарм. Ба гумони ман дар калимаи соя як миқдор оромишу хиҷолатӣ будану беозорӣ ҳаст; Инҳо барои ман ҷолиб буд ва бо табиати ман месохт”.
- Дар роҳи шеъру шоирӣ киро устод меҳисобед? Аслан, кӣ ё чӣ водор кард, то дар роҳи адабиёт қадам гузоред?
- Соиби Табрезӣ мефармояд: “Рӯзии фарзанд гардад ҳарчи мекорад падар”. Ман дар хонае бузург гаштам, ки дар баробари мо шеъру санъат дар он зиндагӣ мекунад. Падарам наққош, шоир ва ровии хубе ҳастанд. Аз замоне, ки худро ёд дорам, то инҷониб шеърхониҳову наққошиҳои падарамро низ дар ёд дорам. Бояд иқрор гардам, ки ба ҷодаи шеър барои падарам ворид гардидаам. Чун то ҳол орзуву ҳаваси онро дорам, ки шеъри баланду хубе эҷод кунам, то дар қатори ғазалҳои Ҳофизу Саъдӣ падарам онро аз бар кунанду дар маъракаву ҷамъомадҳо қироат намоянд.
- Бархе бар он назаранд, ки дар замони илму техника мардум дигар кам ба китоб таваҷҷуҳ доранд. Шумо ҳамчун адиби ҷавон дар робита ба ин чӣ мавқеъ доред?
- Ба ин назар розӣ буда наметавонам. Имрӯзҳо агар боре сар ба китобхонаҳо бизанем, шоҳиди он мегардем, ки даҳҳо нафар дар утоқи хониш машғули мутолиа ҳастанд ё чанд китоб дар бағал аз он берун мераванд.
Имрӯзҳо миёни қишри бузургсоли ҷомеа ақидае ба вуҷуд омадааст, ки гӯё мо - ҷавонон китоб намехонем ва насли китобхон бо ҷавонии онҳо ба хатм расидааст. Шукр, ки мо бо роҳбариву раҳнамоии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳама шароитҳои илмомӯзиву хониш таъминем ва мекӯшем, ки илм омӯхта, дар оянда насли беҳтар аз худро таҳвили ҷомеа диҳем.
- Медонем, ки узви “Маҳфили адибони ҷавон” ҳастед. Ин маҳфил дар ташаккули шахсияти адибон чӣ нақше дошта метавонад?
- Маҳфили адибони ҷавон бо сарварии шоири ҷавон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Меҳровари Мастчоҳӣ тули чанд сол аст, ки фаъолият мекунад. Даҳҳо ҷавонони боистеъдоду соҳибқаламро ҷамъ овардаасту тарбият мекунад. Ин ҷамоиву боҳамӣ сабаб гардидааст, ки аъзои ин маҳфил аз ҳамдигар биомӯзанд ва бо ҳамдигар ба самти ҷодаҳои муваффақият раҳсипор гарданд.
- Ба назари шумо дар замони бархӯрди тамаддунҳо чӣ бояд кард, то фарҳангу тамаддуни миллати куҳанбунёдамон ҳифзу гиромӣ дошта шавад?
- Ба назари ман, ҳар як фарди хештаншинос бояд чароғи фарҳанги худро дар утоқи дили хеш равшан нигаҳ дорад. Агар мо аз кӣ будани худ огоҳ бошем ва халқи хешро огоҳ нигаҳ дорем, ин бархӯрд ба мо ҳеҷ зараре нахоҳад расонид. Баръакс, моро ба самти ҷаҳонишавӣ раҳсипор хоҳад кард. Муҳим он аст, ки дар баробари ҷаҳонишавӣ, мо аз хештан бегона нагардида, худро бо забону фарҳангу тамаддуни куҳанбунёд ба оинаи мардуми ҷаҳон ҷилва диҳем.
- Фаъолият дар маҷаллаи давлатии “Паёми Суғд” то кадом андоза ба эҷодиёти шумо ангеза мебахшад?
- Ду сол инҷониб саодати фаъолият дар ин маҷаллаи бонуфуз бароям даст додааст ва меболам, ки дар ин муҳити солим ҳастам. Дар ин ҷо, чуноне ки ҳамагон огоҳӣ доранд, шахсиятҳои бузурги адабӣ, ба монанди Шоири халқии Тоҷикистон, устод Толиб Карими Озарахш, Аъзам Хуҷаста, Абдуҷаббор Суруш, Адибаи Хуҷандӣ, Гулноз Тоҳириён ва ғайраҳо кору фаъолият мекунанд. Будани ин азизон бароям ангезаи дучандон мебахшад, то биомӯзам ва кор кунам.
- Барои инсон вожаҳои Модар, Ватан, Ишқ, Сулҳ, Ваҳдат боарзиштарин каламот аст. Дар эҷодиёти шумо чӣ ҷойгоҳе доранд?
- Агар мухтасар бигӯям, ин калимот ҷони эҷодиёти мананд.
Субҳиддин ҚОДИРОВ, “ҶТ”
Ахиран, китоби нахустини шоири ҷавон, узви маҳфили “Адибони ҷавон”-и назди Раёсати кор бо ҷавонон ва варзиши вилояти Суғд Баҳманёр Муяссарзода бо номи “Садои соя” рӯи чоп омад. Дар робита ба ин рӯйдоди фараҳбахш суҳбате намудем бо шоири ҷавон Баҳманёр Муяссарзода атрофи китоби мазкур, рисолати шеъру шоир ва нақшаҳои минбаъдааш.
- Баҳманёр, ба нашр расидани “Садои соя” муборак бод. Ин китоб чӣ гуна рӯйи чоп омад?
- Дуруду сипос. “Садои соя” нахустин маҷмуаи шеъриам аст, ки бо пешниҳоди муассисони маҳфили адабии “Ҳумоюн”, шоирони халқии Тоҷикистон, устод Озарахш ва Фарзона ва бо сарпарастии раиси ноҳияи Ашт Шӯҳрат Муҳаммадзода дар нашриёти “Ношир” - и шаҳри Хуҷанд нашр шуд.
- Дар фазои маҷозӣ аз нашри китоби шумо хуш истиқбол намудаанд. Ба назари шумо шоир бояд чӣ дошта бошад, то ба дили ҳамагон роҳ ёбад?
- Озоди Балгиромӣ, шоири форсисарои қораи Ҳинд, мефармояд:
Нагардад фанни маънигустарӣ бе дарди дил ҳосил,
Ба сони хома гирён дар дабистони сухан рафтам.
Ва дар ҷойи дигар чунин мегӯяд:
Бе тааммул домани маънӣ намеояд ба даст,
Боз монад аз сухан чун хома сар боло кунад.
Бояд иброз дорам, ки шоир барои ба ошёни дили мардум раҳ ёфтан, бояд ҳамдарди онҳо бошад, шодиву мусибатҳои ононро бидуни василае эҳсос намояд ва сухане бигӯяд, ки мардумошно бошад.
- Чаро “Садои соя”? Шояд рамзе дар он нуҳуфтааст?
- Дар пешгуфтори ин маҷмуа, ки ба қалами падари азизам тааллуқ дорад, чунин омадааст: “Вожаи “Соя”-ро дар фарҳангномаҳо метавон бо маъноҳои “Паноҳ-ҳимоя”, “Ҷои офтобнорас” ва ғайраҳо пайдо кард. Аммо бояд қайд намуд, ки бо шарҳҳои овардашуда наметавон маънои аслӣ ё манзури аслии шоирро дар ибораи “Садои соя” ҳазм намуд. Чаро, ки ин унвон дар худ маънои ирфонӣ дорад. Ба назари ман Баҳманёр ин вожаро бо маънои “Ҳастӣ” истифода бурдааст. Ҳастӣ яъне чӣ? Дар адабиёти ирфонӣ кулли ҳастиро “Сояи Худованд” медонанд! Пас, метавон унвони маҷмуаро “Садои инсон”, “Садои зебоӣ” ва ҳатто “Садои илму ҳунар” шарҳ дод. Инчунин, шоир бо ин ибора метавонад ишора ба “Сукут” карда бошад. Сукуте, ки ба қавли Пайғамбар (с) “Ҳикмат аст, аммо корбурди кам дорад”.
Ҳамчунин, Соя Ҳушанги Ибтиҳоҷ андешаи ҷолибе дорад. Аз ӯ дар мусоҳибае савол мекунанд, ки чаро тахаллусашро “Соя” интихоб кардааст. Ӯ мефармояд: “Ҳуруфу каламот барои ман ранг доранд, (р)- хокистарӣ, (г) норинҷӣ ва (ҷ) сиёҳ аст. Ё каламот барои ман сарду гарманд. Соя калимаи сард аст. Гулобӣ калимаи гарм. Ба гумони ман дар калимаи соя як миқдор оромишу хиҷолатӣ будану беозорӣ ҳаст; Инҳо барои ман ҷолиб буд ва бо табиати ман месохт”.
- Дар роҳи шеъру шоирӣ киро устод меҳисобед? Аслан, кӣ ё чӣ водор кард, то дар роҳи адабиёт қадам гузоред?
- Соиби Табрезӣ мефармояд: “Рӯзии фарзанд гардад ҳарчи мекорад падар”. Ман дар хонае бузург гаштам, ки дар баробари мо шеъру санъат дар он зиндагӣ мекунад. Падарам наққош, шоир ва ровии хубе ҳастанд. Аз замоне, ки худро ёд дорам, то инҷониб шеърхониҳову наққошиҳои падарамро низ дар ёд дорам. Бояд иқрор гардам, ки ба ҷодаи шеър барои падарам ворид гардидаам. Чун то ҳол орзуву ҳаваси онро дорам, ки шеъри баланду хубе эҷод кунам, то дар қатори ғазалҳои Ҳофизу Саъдӣ падарам онро аз бар кунанду дар маъракаву ҷамъомадҳо қироат намоянд.
- Бархе бар он назаранд, ки дар замони илму техника мардум дигар кам ба китоб таваҷҷуҳ доранд. Шумо ҳамчун адиби ҷавон дар робита ба ин чӣ мавқеъ доред?
- Ба ин назар розӣ буда наметавонам. Имрӯзҳо агар боре сар ба китобхонаҳо бизанем, шоҳиди он мегардем, ки даҳҳо нафар дар утоқи хониш машғули мутолиа ҳастанд ё чанд китоб дар бағал аз он берун мераванд.
Имрӯзҳо миёни қишри бузургсоли ҷомеа ақидае ба вуҷуд омадааст, ки гӯё мо - ҷавонон китоб намехонем ва насли китобхон бо ҷавонии онҳо ба хатм расидааст. Шукр, ки мо бо роҳбариву раҳнамоии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳама шароитҳои илмомӯзиву хониш таъминем ва мекӯшем, ки илм омӯхта, дар оянда насли беҳтар аз худро таҳвили ҷомеа диҳем.
- Медонем, ки узви “Маҳфили адибони ҷавон” ҳастед. Ин маҳфил дар ташаккули шахсияти адибон чӣ нақше дошта метавонад?
- Маҳфили адибони ҷавон бо сарварии шоири ҷавон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Меҳровари Мастчоҳӣ тули чанд сол аст, ки фаъолият мекунад. Даҳҳо ҷавонони боистеъдоду соҳибқаламро ҷамъ овардаасту тарбият мекунад. Ин ҷамоиву боҳамӣ сабаб гардидааст, ки аъзои ин маҳфил аз ҳамдигар биомӯзанд ва бо ҳамдигар ба самти ҷодаҳои муваффақият раҳсипор гарданд.
- Ба назари шумо дар замони бархӯрди тамаддунҳо чӣ бояд кард, то фарҳангу тамаддуни миллати куҳанбунёдамон ҳифзу гиромӣ дошта шавад?
- Ба назари ман, ҳар як фарди хештаншинос бояд чароғи фарҳанги худро дар утоқи дили хеш равшан нигаҳ дорад. Агар мо аз кӣ будани худ огоҳ бошем ва халқи хешро огоҳ нигаҳ дорем, ин бархӯрд ба мо ҳеҷ зараре нахоҳад расонид. Баръакс, моро ба самти ҷаҳонишавӣ раҳсипор хоҳад кард. Муҳим он аст, ки дар баробари ҷаҳонишавӣ, мо аз хештан бегона нагардида, худро бо забону фарҳангу тамаддуни куҳанбунёд ба оинаи мардуми ҷаҳон ҷилва диҳем.
- Фаъолият дар маҷаллаи давлатии “Паёми Суғд” то кадом андоза ба эҷодиёти шумо ангеза мебахшад?
- Ду сол инҷониб саодати фаъолият дар ин маҷаллаи бонуфуз бароям даст додааст ва меболам, ки дар ин муҳити солим ҳастам. Дар ин ҷо, чуноне ки ҳамагон огоҳӣ доранд, шахсиятҳои бузурги адабӣ, ба монанди Шоири халқии Тоҷикистон, устод Толиб Карими Озарахш, Аъзам Хуҷаста, Абдуҷаббор Суруш, Адибаи Хуҷандӣ, Гулноз Тоҳириён ва ғайраҳо кору фаъолият мекунанд. Будани ин азизон бароям ангезаи дучандон мебахшад, то биомӯзам ва кор кунам.
- Барои инсон вожаҳои Модар, Ватан, Ишқ, Сулҳ, Ваҳдат боарзиштарин каламот аст. Дар эҷодиёти шумо чӣ ҷойгоҳе доранд?
- Агар мухтасар бигӯям, ин калимот ҷони эҷодиёти мананд.
Субҳиддин ҚОДИРОВ, “ҶТ”














Эзоҳи худро нависед